'Die grote knobbels' geven visser geen schijn van kans

De handen zijn diep weggestoken in de zakken van de pofbroek. ''t Benne bekwame mensen', mompelt hij. 'Dit is een slag voor het gemoed.'..

ROB GOLLIN

Van onze verslaggever

URK

Oud-vissers van Urk zoeken dinsdag in groepjes de luwte van de gebouwen van de visafslag. Ze kennen de opvarenden van de onder Britse vlag varende Larissa, de FD 141, bijna allemaal persoonlijk. Vier van de zes kwamen uit Urk. 'Ze voeren van jongsaf.'

Maandag, om 17.44 uur, ramde de Maltese bulkcarrier Hero, op weg van Gent naar Gdansk, twintig kilometer ten noorden van Schiermonnikoog de boomkorkotter vol achter de brug. Het vissersvaartuig kapseisde en zonk. De Larissa, eigendom van de Engelse reder N. Clarksson, was vanuit Delfzijl op weg naar noordelijke visgronden om de netten voor schol uit te gooien.

Duikers van de marine hebben vijf stoffelijke overschotten geborgen uit het wrak, dat op een diepte van 25 meter ligt. Ze bevonden zich allemaal in één verblijf. Het zoeken naar het zesde slachtoffer is gisteravond gestaakt en zal vandaag worden hervat.

De Poolse kapitein van de Hero heeft verklaard dat het vissersvaartuig plotseling van koers veranderde. Ondanks herhaalde hoornsignalen zag hij niemand aan dek verschijnen. Bij de aanvaring zou zich een ontploffing hebben voorgedaan.

Bij de visafslag kennen ze de gevaren van het gebied waar de kotter is vergaan. De vaarroutes - 'botenlijn', zeggen ze in Urk - waarlangs zeereuzen boven de Wadden koersen, moet je haaks kruisen, en dan snel wegwezen. 'Je moet er zeer alert zijn. Als je van stuurboord komt, heb je eigenlijk voorrang op die grote jongens. Reken er maar niet op dat je die krijgt. Dat ding staat op de automatische piloot, en blazen maar. Tegen zo'n steven met die grote knobbels eronder heb je geen schijn van kans.'

Het gaat er vaker mis. In juli vorig jaar zonk de Helderse kotter Morgenster noordelijk van Ameland na een aanvaring met een Zweeds schip. Toen konden de zeven opvarenden zich op tijd in veiligheid brengen.

Dat de Hero toestemming heeft gekregen zijn weg naar Gdansk te vervolgen, betekent niet dat de kapitein vrijuit gaat, aldus de politie. Wel zou de bulkcarrier een juiste route hebben gevolgd. Het zal volgens de politie nog wel even duren voordat een onderzoek naar de toedracht is afgerond.

Bij de visserij-organisaties bestaan veel vragen. Het zicht was volgens de kapitein van de Hero goed. De Larissa, gebouwd in 1975, verlengd in 1987 en onlangs voorzien van een motor met tweeduizend pk, had radar aan boord.

'Als je die instelt op drie mijl, kun je manoeuvres van andere schepen precies waarnemen', licht secretaris G. Meun van de producentenorganisatie Oost van de Federatie van Visserijverenigingen toe. 'Maar het is altijd de vraag wanneer je reageert. Tussen de correctie en een andere koers zitten vaak honderden meters. Als er niemand oplet, is het verhaal gauw uit, natuurlijk. Gewenning is een groot gevaar.'

'Zo zie je maar dat zelfs de modernste technologie geen garanties biedt', zei burgemeester S. Veninga van Urk gisteren. De verslagenheid in het dorp is groot. Festiviteiten voor het bereiken van tweehonderd miljoen gulden omzet op de afslag zijn afgelast. De presentatie van een boekwerkje over het negentigjarig bestaan van de visveiling gaat niet door. Een tweede kotter van de Engelse rederij is teruggekeerd naar Den Helder, de bemanning is naar huis. Volgens de traditie hangen nabestaanden lakens voor de ramen.

Wederom heeft de zee een leegte in een familie geslagen: tot de slachtoffers behoren de 44-jarige Lubbert Kramer, zijn 25-jarige zoon Sjoerd en zijn 44-jarige neef Maarten. Kapitein was J. Gerssen. De andere opvarenden waren S. Bootsma (24) uit Lemmer en J. van der Kruk uit IJmuiden. De laatste was maandag nog ijlings aangemonsterd, nadat een matroos uit Lelystad zich die morgen had verslapen.

Het is bijna twee decennia geleden dat een Urker kotter met alle opvarenden aan boord is vergaan. In maart 1976 zonk de UK 63 met een vijfkoppige bemanning in de Duitse Bocht.

Vroeger, weten de vissers op leeftijd, was het gevaarlijker op zee. Zeker de boomkorvisserij hield risico's in. Als de netten, hoog bevestigd aan de mast, bekneld raakten op de zeebodem, trokken ze het schip ondersteboven. Dat heeft veel levens gekost.

Driehonderd namen van 'zij die op zee bleven', staan op zwartgranieten gedenkplaten rondom het vissersmonument, in de slagschaduw van het 'kerkje aan de zee'. Vandaag is er alleen het beeld van de vissersvrouw die met wapperende rok het IJsselmeer de rug toekeert. De platen zijn wegens herstelwerkzaamheden twee weken geleden verwijderd. De namen moeten opnieuw worden ingeschilderd, meldt het steenhouwersbedrijf. Maar behalve de kwast zal waarschijnlijk ook de beitel eraan te pas moeten komen.

Meer over