'Die discussie over condooms, je schaamt je dood'

Priester Ton van Eijk wordt op 1 oktober de - tweede katholieke - voorzitter van de Raad van Kerken. Hij is geen blinde volgeling van het Vaticaan: vrouwen en getrouwde mannen moeten priester kunnen worden....

De nieuwe r.k. voorzitter van de Raad van Kerken heeft er wel zin in om voor de kerkelijke troepen uit te marcheren. Als het aan dr. Ton van Eijk ligt, priester van het bisdom Rotterdam, mogen vrouwen en gehuwde mannen meteen priester worden in de r.k. kerk: 'De nood is hoog gestegen. De r.k. kerk berokkent zich nu schade. De kerk en haar sacramentele structuur zijn in gevaar, als er niet iets gebeurt.'

Hoewel het Vaticaan absolute gehoorzaamheid van theologen eist, is Van Eijk ervan overtuigd dat vrouwen en gehuwde mannen en vrouwen tot het ambt toegelaten dienen te worden. 'We worden als theologen geacht argumenten voor standpunten voor Vaticaan en paus aan te dragen, en daar gehoorzaamheid aan te betuigen. Maar als er in de Schrift staat dat Jezus alleen mannen als apostelen heeft geroepen, dan betekent dat niet dat dus tot in alle eeuwigheid alleen mannen priester mogen worden. Voor Rome is dat de apostolische traditie, maar die is voor discussie vatbaar.'

Van Eijk, die ook doceert aan de Katholieke Theologische Universiteit in Utrecht, volgt per 1 oktober de kerkjurist prof. dr. R. Huysmans op. Hij is de tweede katholieke voorzitter van de Raad van Kerken.

De meeste kerkgenootschappen in Nederland zijn bij de raad aangesloten. Nederland is een van de weinige landen waar de r.k. kerk officieel meedoet aan zo'n landelijke raad die de oecumene moet bevorderen.

Maar de oecumene gaat langzaam. Volgens Rome is er één moederkerk en de afvalligen dienen in haar schoot terug te keren. De meeste protestantse kerken voelen daar niets voor en iedere keer dat de r.k. kerk eist dat protestanten zich aan haar opvattingen over sacramenten houden, steekt dat. Het schaadt de oecumene, zoals de gang van zaken rond het huwelijk van prins Maurits en Marilène van den Broek liet zien, vindt Van Eijk.

'De raad onderzoekt wat er op dat terrein wel en niet kan, wanneer wederzijdse deelname van katholieken en protestanten aan avondmaal en eucharistie mogelijk is. Ik vind dat Rome minder ruimte biedt aan protestanten dan er feitelijk is voor de gezamenlijke viering van de maaltijd des Heren.'

De mogelijkheid voor de r.k. kerk om protestanten te laten deelnemen aan de eucharistieviering is volgens hem groter dan men denkt. 'Maar helaas mogen katholieken niet deelnemen aan het avondmaal.'

In theologische kwesties is de oecumenische eenheid nog ver te zoeken, constateert hij. Als het om meer praktische zaken gaat als kerkasiel, armoede in Nederland, het opkomen voor illegalen en geweld in de samenleving, is er een opvallende eensgezindheid. Van Eijk spreekt tegen dat de kerken te politiek zouden opereren of dat ze de echte problemen uit de weg gaan door zich op maatschappelijk terrein te bewegen. 'Al geef ik toe dat de samenwerking dan gemakkelijker gaat. Wij zijn geen actiegroep, wij werken vanuit onze christelijke overtuiging.'

Kerken en spiritualiteit worden niet langer lacherig afgedaan. Maar Van Eijk vraagt zich af of sommige kerken niet de aansluiting missen met de rest van de maatschappij. 'Er zijn van die discussies waarvan ook zeer kerkbetrokken mensen zich afvragen wat dat nog met hun geloof te maken heeft.

'Ik denk aan de kwestie waar de bisschoppen het onlangs over hadden: het al dan niet mogen gebruiken van condooms in Afrika om aids tegen te gaan.' Na een oproep van mgr. Muskens om in dat geval coulant te zijn, sprak de meerderheid van de Nederlandse bisschoppen zich opnieuw fel uit tegen ieder condoomgebruik. Van Eijk: 'Je schaamt je dan eigenlijk dood. Waar gaat dat over?'

De voorzitter van de raad acht het zijn taak om meer dan tot nu toe duidelijk te maken waarom kerken bepaalde opvattingen hebben over de eucharistie en het avondmaal. 'Ik ben niet gecharmeerd van geluiden dat protestanten die willen deelnemen aan de eucharistie maar katholiek moeten worden.

'Maar ik ben ook niet gecharmeerd van de opvatting dat het er allemaal niet toe doet. Van geluiden als: waar maken ze zich zo druk om? Je moet aangeven waarin je verdeeld bent als je echt de oecumene nastreeft. Toedekken helpt niets.'

Meer over