Bellen metCorrespondent Peter de Graaf

‘Die coalitie in Brabant heeft nog verrassend lang standgehouden’

VVD en CDA trokken donderdag de stekker uit het Brabantse provinciebestuur. In Limburg is ook al een bestuurscrisis. We bellen regiocorrespondent Peter de Graaf om te vragen wat er aan de hand is beneden de rivieren.

Installatie van het college van Gedeputeerde Staten in mei 2020. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Installatie van het college van Gedeputeerde Staten in mei 2020.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Peter, komt er nog water uit de kraan, zijn jullie al aan het hamsteren?

‘Haha, nee, zo erg is het nog niet.’

Gelukkig maar. Was je verrast dat VVD en CDA de coalitie met Forum voor Democratie in Brabant opbliezen?

‘Eigenlijk niet, nee. Deze coalitie heeft nog verrassend lang standgehouden. Niet dat ze elkaar uit de tent vochten, hoor. De twee gedeputeerden van FvD deden het best redelijk. Maar het lukte niet de landelijke perikelen van FvD buiten de deur te houden.’

Wat gebeurde er allemaal?

‘Nog voor de landelijke verkiezingen viel Forum voor Democratie uit elkaar, waarna Ja21 ontstond. Een aantal Statenleden hier in Brabant zit ook in de Eerste Kamer. Loek van Wely bijvoorbeeld, die schaker. Hij is landelijk overgestapt naar Ja21 en besloot aanvankelijk in Brabant bij Forum te blijven. Maar uiteindelijk ging dat toch niet. Ook anderen stapten uit de Forumfractie. Ondertussen kon Forum ook een vrijgekomen zetel niet opvullen, omdat ze geen mensen meer op de kieslijst hadden.’

Het vertrek van Hans Smolders uit de FvD-fractie was voor CDA en VVD de druppel, schreven ze.

‘Ja. Smolders zit ook in de Tweede Kamer. Laatst is hij met onder meer Wybren van Haga uit de Haagse fractie van FvD gestapt. Hij heeft vervolgens zijn zetel in Brabant opgegeven. Die kunnen ze ook niet opvullen. Nu zijn er dus twee zetels van FvD leeg. Ze hebben er dus nog vier van de oorspronkelijke negen over. De coalitie heeft nog net een meerderheid.’

Toch stoppen CDA en VVD er nu mee.

‘Blijkbaar vinden ze het op deze manier te instabiel. En op de achtergrond spelen ook recente relletjes mee, bijvoorbeeld over die poster van FvD rond 4 en 5 mei, waarop ze schreven dat we de vrijheid moesten herdenken.’

FvD suggereert dat CDA en VVD dit doen als geste naar GroenLinks en de PvdA, met wie ze landelijk graag zouden regeren. Wat denk jij?

‘Ik denk dat dat niet zo is. De incidenten stapelden zich op. Hoe vaak het tijdens de vergaderingen van de Provinciale Staten niet over Baudet ging. ‘Hoe kijken jullie tegen deze uitspraak van hem aan? En tegen die uitspraak?’ Deze breuk was onvermijdelijk.’

Brabant begon in 2019 met een centrum-linkse coalitie. Daar trok het CDA zich uit terug na protest van boeren. Toen kwam deze coalitie met FvD, die ook klapte. Is Brabant nu officieel onbestuurbaar?

‘Daar begint het wel op te lijken. Al komt er vast een oplossing. De gedeputeerden van CDA en VVD hebben al gezegd dat ze door willen. Misschien komt er een minderheidscoalitie. Het zou ook raar zijn om weer terug te keren bij die centrum-linkse variant met D66, GroenLinks en de PvdA.’

Goed, door naar Limburg, waar de gedeputeerden en de gouverneur half april opstapten. Vergelijkbare kwestie?

‘Nee, helemaal niet. In Limburg draaide het om integriteitskwesties. Een gedeputeerde die zichzelf opdrachten had toegekend. Dat soort dingen. Uiteindelijk stapte het hele bestuur op, inclusief de gouverneur.’

Zijn er wel overeenkomsten tussen de crises in Brabant en Limburg?

‘Jazeker. In beide provincies is het moeilijk een stabiele meerderheidscoalitie te vormen. De tijd dat je met twee of drie partijen voldoende zetels had, is voorbij. Het politieke landschap is versnipperd. Daar komt bij dat FvD in beide provincies best groot is, en de PVV in Limburg ook. Linkse partijen, zoals GroenLinks of D66, willen niet met hen in zee. Dat maakt het extra lastig.’

Is er in Limburg al zicht op een nieuw bestuur?

‘Onno Hoes werkt daar nu aan. Het zal wel weer een extraparlementair college worden, een soort zakenkabinet, net als het vorige. Daarin staan provinciebestuurders wat losser van hun partij. Ook Forum en PVV hadden een gedeputeerde in het vorige college. Er was een eenvoudig bestuursakkoord op hoofdlijnen. Maar het duurt allemaal langer dan iedereen hoopte.’

Meer over