Deze week: zilveren stroom

In Bhutan sprak ik een man die, als een van de weinigen in dit boeddhistische koninkrijk, een keer het Westen had bezocht. Hij zei: het Westen is een fijne wereld voor jongeren, maar ik zou er niet graag oud zijn. In een materiële cultuur staat ouderdom in laag aanzien. Als het fysieke, tastbare het belangrijkste is, leggen ouderen het af tegen jongeren, hoeveel facelifts ze ook ondergaan en hoeveel gewichten ze ook heffen in de sportschool. Hoe meer ze lichamelijk aftakelen, hoe meer de maatschappij ze als ballast ervaart. Dat is een verschil met een spirituele cultuur, die draait om inzicht en wijsheid.

Dat laatste is een mooie omschrijving van een weerbarstige praktijk in het boeddhistische koninkrijk. Ouderen genieten respect, aanzien en eerbetoon, maar worden fysiek nauwelijks minder op de proef gesteld dan jongeren. In het Westen zie je bejaarden, bijvoorbeeld, niet vaak met sikkels het land bewerken of met boomtakken heuvels beklimmen.

In materieel opzicht zijn westerse ouderen bevoorrecht. Dat er in niet-materieel opzicht veel is dat knaagt, lijkt me een correcte observatie. Neem alleen al een term als vergrijzing. Daar wordt niets positiefs mee bedoeld: ouderen vormen een last voor de fitte maatschappij. Annie M.G. Schmidt hekelde het begrip: 'Waarom spreken we niet van 'de zilveren stroom', want ouderen brengen zo'n schat aan levenservaring en zo'n rijkdom aan levenswijsheid mee, dat mag je toch niet grijs noemen?' Geïnspireerd door haar woorden schreef zestigplusser Bert van Nieuwenhuizen het pamflet De zilveren stroom - leve het ouder worden! (Aspekt; € 18,95 ), een werk dat deel uitmaakt van wat een zilveren boekenstroom aan het worden is. Rebellie en ouderdom gaan niet altijd samen, echter: westerse ouderen lijken in boekvorm bezig aan een opstand tegen stigma's.

De Franse psychotherapeute Marie de Hennezel - zestigplus - schreef een paar jaar terug De warmte van het hart voorkomt roest (Altamira; € 17,95), in Frankrijk een bestseller. Minstens één reden daarvoor was dat de auteur aan de hand van voorbeelden en statistieken laat zien dat het met l'amour physique bij ouderen veel beter gesteld is dan bevooroordeelde jongeren denken.

Een geslaagd Nederlands werk uit de zilveren boekenstroom is Nazomeren van Hennie de Groot en Jennie Rosier, enkele jaren geleden verschenen bij uitgeverij Artemis. September is een heerlijke maand, stellen de schrijfsters: ze zitten minder strak maar veel beter in hun vel dan toen ze 20 waren.

Ook tot de zilveren stroom behoren de geneugten van het grootouderschap. Het Belgische kleuterpopensemble K3 had een hit met Oma's aan de top, van de hand van vitale grootmoeders Erna van den Berg en Henriette Klautz is het net verschenen Opa's en oma's van nu (Prometheus; € 15,-): 'Ze zijn actiever, ogen jeugdiger en zijn veel meer betrokken bij hun kleinkinderen dan vroeger.' Op de cover zien we de bekende oma Annemarie Oster samen met haar kleinzoon, aan het stuur van wat een speedboot lijkt.

undefined

Meer over