Deze week: alopecia androgenetica

OLAF TEMPELMAN

Antwoord op de vraag uit de titel van Waarom worden mannen kaal?. 'Omdat ze een hormoon produceren dat voor lokale haaruitval zorgt.' Het gaat om 'testosteron omgezet tot DHT met behulp van een bepaald enzym, 5a-reductase om precies te zijn'. Behalve een verschil in de vatbaarheid van de hoofdhaarfollikels voor DHT zijn er geen verschillen geconstateerd tussen gewone mannen en kale mannen. Dat is, kun je zeggen, goed nieuws voor de soort die kampt met wat in medische termen alopecia androgenetica heet.

In 2010 onthulde de Boliviaanse president Evo Morales dat alopecia androgenetica te wijten is aan het consumeren van 'kip vol vrouwelijke hormonen' die voor 'afwijkingen in mannelijkheid' zorgt: 'Wij inheemsen lijden niet aan kaalheid, omdat wij ons anders voeden. Neem mij maar als voorbeeld.' Dat blijkt dus niet te kloppen: je hebt krullenbollen die vrouwelijke kip eten en biljartballen die het Morales-dieet volgen.

Interessant is dat de auteurs van Waaromen worden mannen kaal? (Bertram + Leeuw; ¿ 12,50) vrouwelijke wetenschapsjournalisten zijn, Sanne Deurlo en Anne van Kessel. Kale mannen betrachten over hun schedel doorgaans minder openheid dan vrouwen over hun overgewicht of sproeten. Behalve het alleen nog antiquarisch leverbare handboek (De kaalheid voorbij) van Henk Hanssen is er qua zelfhulp niet veel. Kale mannen blijken zich vaak wel degelijk van hun toestand bewust. Ik deed een keer een interview met een kale professor in Turkije die bij binnenkomst zei: 'Ik zie geen culturele verschillen op onze hoofden.' Na afloop kreeg ik een compliment: 'Ik zag al aan uw schedel dat u had nagedacht.'

Helaas blijkt dat wetenschappelijk niet te onderbouwen. Het nadeel van populair-wetenschappelijke publicaties over 5a-reductase is dat ze gunstige mythevorming ondermijnen. Dat gerucht dat kale mannen virieler zijn dan 'gewone' mannen, mag wat mij betreft blijven circuleren, evenals het gezegde dat waar wijsheid zit geen haar groeit. Je hoeft maar één Jack van Gelder-achtige te zien om het apocrieve karakter ervan te onderkennen, het is mooi dat het al zo lang meegaat.

Alopecia androgenetica blijkt goeddeels erfelijk. Ik had al een bang vermoeden op grond van familiedagen en vooroorlogse fotoalbums. Mijn vaders familie komt oorspronkelijk uit Zutphen. Ik heb daar nooit gewoond. Maar ik liep er een keer over straat en werd door een voorbijganger aangeroepen met mijn achternaam.

Troostrijk én wetenschappelijk verdedigbaar blijft een aforisme van de zwarte biljartbal Errol Brown, de zanger van de Britse discogroep Hot Chocolate (You Sexy Thing): 'Beter geen haar op mijn hoofd dan geen hoofd op mijn haar.' Het lijkt me een motto voor een omvangrijker werk over alopecia, geschreven voor en door kale mannen.

undefined

Meer over