Deze jonge Saoedi's ruiken hun kans nu het filmverbod opgeheven wordt

Hisham Fageeh (30) en Fahad Albutairi Albutairi (32) behoren tot het cohort jonge, talentvolle filmmakers dat Saoedi-Arabië ondanks het bioscoopverbod kent. Nu Saoedi-Arabië het verbod opheft, ruiken zij hun kans.

Rob Vreeken
Fahad Albutairi Beeld   Naif Aljaser
Fahad AlbutairiBeeld Naif Aljaser

'Dit is ongelooflijk goed nieuws', zegt acteur en scenarist Fahad Albutairi telefonisch vanuit Dubai. 'Het zal gevolgen hebben voor de filmindustrie in de hele regio. Saoedi-Arabië kan een van de belangrijkste filmproducenten in de Arabische wereld worden.'

Talenten

'Opwindend, ik ben heel gelukkig. Hier hebben we lang op gewacht', zegt zijn vriend en collega Hisham Fageeh vanuit de Saoedische hoofdstad Riyad. Beiden reageren op het bericht dat het verbod op bioscopen in Saoedi-Arabië wordt opgeheven. Binnen enkele maanden zullen de eerste zalen hun deuren openen.

Fageeh (30) en Albutairi (32) behoren tot het cohort jonge, talentvolle filmmakers dat Saoedi-Arabië ondanks het bioscoopverbod kent. In 2013 scoorden zij een grote hit op YouTube met een satire op het in Saoedi-Arabië geldende autorijverbod voor vrouwen. No Woman, No Drive zongen ze, op de melodie van het welbekende nummer van Bob Marley.

Jonge Saoedische filmmakers timmeren al langer aan de weg, maar die weg ligt meestal in het buitenland. Zo speelt Fageeh een hoofdrol in de mede door hem geproduceerde film Barakah Meets Barakah, die in februari te zien was op het filmfestival van Berlijn. De romantische komedie, geheel opgenomen in Saoedi-Arabië, is ingezonden voor een Oscar.

undefined

Alleskunners

In de stad Dammam vond dit voorjaar voor de vierde maal zelfs het Saudi Filmfestival plaats, met Oscar-achtige uitreiking van Gouden en Zilveren Palmen en al. Tientallen jonge Saoedische filmmakers toonden er hun werk, maar de inwoners van het land kregen daarvan zo goed als niets mee.

Talent is er al. De universiteit van Jeddah heeft zelfs een filmopleiding, nota bene alleen toegankelijk voor vrouwelijke studenten. 'Maar het talent zal zich straks kunnen ontwikkelen', zegt Fageeh. 'Het maken van films zal gemakkelijker worden. Er komt nu eindelijk geld voor de Saoedische cinema.'

Voor Barakah Meets Barakah was hij acteur, medeschrijver en co-producent. 'Je moet alles zelf doen.' Zelfs de ondertitels en de muziek verzorgt hij.

Op het ogenblik kunnen films in Saoedi-Arabië alleen worden vertoond in besloten voorstellingen bij mensen thuis of op universiteiten en in culturele centra. Binnenkort zullen alle steden grote zalen hebben. De regering voorziet 300 bioscopen in het jaar 2013 met in totaal 2000 zalen. De sector zal dan 30 duizend banen genereren.

Meer en beter

Het besluit maandag van de regering zal uitstralen naar de hele Golfregio en daarbuiten. Op het ogenblik geven Bahrein en de Verenigde Arabische Emiraten de toon aan. Veel Saoedi's gaan naar die landen voor bioscoopbezoek en ander amusement.

Met een bevolking van 32 miljoen kan Soaedi-Arabië een grote afzetmarkt voor films worden. Albutairi rekent voor. 'Een film in de Emiraten trekt op zijn best 700 duizend bezoekers. In Saoedi-Arabië kan dat al snel drie keer zo veel zijn. Als elke Saoedi gemiddeld drie keer per jaar naar de film gaat, à 10 euro voor een kaartje, zit je zo op een miljard aan recettes per jaar.'

'Voorheen waren onze films niet winstgevend', zegt Albutairi. 'Producenten zullen eindelijk belangstelling krijgen voor de Saoedische film en gaan investeren.' Dat betekent: meer en betere films, meer werk en meer ontwikkeling van talent, daardoor nog betere films.

Censuur

Over de censuur maken Fageeh en Albutairi zich niet al te veel zorgen. Ja, die zal op papier streng zijn en zoals altijd zullen religie, politiek en seks de drie grote taboes zijn. Maar ze hebben vaak genoeg met het bijltje gehakt.

'De grenzen een klein beetje oprekken', noemde Albutairi dat vorig jaar in een interview met de Volkskrant. Nu vertrouwt hij erop dat ook andere Saoedische filmmakers manieren zullen vinden om 'op een slimme manier' langs de verboden te laveren en toch hun boodschap te kunnen overbrengen, zoals mensen als hij inmiddels gewend zijn te doen in hun op Youtube gepubliceerde video's en ook in theaters. Albutairi was een van de eerste standup comedians van Saoedi-Arabië, een vak dat hij oppikte als student aan de University of Texas.

'Het moet tussen de regels door', zegt Fageeh. 'Je kunt sexy zijn en zelfs politiek intelligent. Maar nooit te controversieel.'

Satire in Saoedi-Arabië, het kan, bewijst stand-up- comedian Fahad Albutairi. Met mate. Hij legt uit hoe je dat doet: rammelen aan de ketenen van de traditie.

Meer over