NieuwsPéter Márki-Zay

Deze conservatieve, christelijke burgemeester van een klein Hongaars stadje moet Orbán gaan verslaan

De centrum-rechtse nieuwkomer Péter Márki-Zay won zondagavond de voorverkiezingen van de Hongaarse oppositie. Hij neemt het volgend jaar bij de verkiezingen op tegen premier Viktor Orbán. Hij wist al eens de macht van diens Fidesz-partij te breken in zijn thuisstad Hódmezővásárhely. Zal hem dat ook landelijk lukken?

Oppositiekandidaat Peter Márki-Zay won zondagavond de voorverkiezingen van de Hongaarse oppositie. Beeld REUTERS
Oppositiekandidaat Peter Márki-Zay won zondagavond de voorverkiezingen van de Hongaarse oppositie.Beeld REUTERS

Márki-Zay haalde de meeste stemmen in de tweede ronde van de voorverkiezingen van de Hongaarse oppositie. Met ongeveer 60 procent van de stemmen geteld, liet hij met 58 procent de andere kandidaat Klára Dobrev achter zich. Zondagavond gaf ze haar verlies toe en feliciteerde Márki-Zay met de overwinning.

De voorverkiezingen van de oppositie, gemodelleerd naar de zogeheten primary’s in de Verenigde Staten, zijn een nieuw fenomeen in de Hongaarse politiek. De verenigde oppositie, die in de peilingen nek aan nek gaat met regeringspartij Fidesz, schuift één kandidaat naar voren om het op te nemen tegen Viktor Orbán.

Márki-Zay wordt gezien als een betere kanshebber tegen Orbán dan Dobrev. Vanwege zijn conservatieve profiel, maar ook omdat hij een nieuw gezicht is in de politiek en niet aan een partij verbonden is. De links-liberale Dobrev is meer ervaren, maar de grote politieke schandalen die aan haar echtgenoot en oud-premier Ferenc Gyurcsány kleven, wierpen een schaduw over haar kandidatuur.

Platteland

Toch won zij de eerste ronde en eindigde Márki-Zay toen als derde. Op de tweede plek kwam Gergely Karácsony, de populaire burgemeester van Boedapest. De grote omslag voor Márki-Zay kwam toen Karácsony zich terugtrok en hem steunde. De burgemeester van Boedapest is vooral in zijn eigen stad een geliefde kandidaat, maar niet daarbuiten. En het Hongaarse platteland, waar eenderde van de bevolking woont, speelt een sleutelrol bij de verkiezingen volgend voorjaar.

Daar is Péter Márki-Zay (49), een eigenzinnige politicus die pas drie jaar geleden het politieke toneel betrad, in zijn element. Hij is uitgesproken conservatief, een vrome katholieke familieman met zeven kinderen. Ook is hij een neoliberale econoom met een heilig geloof in de vrije markt en lagere belastingen voor grote bedrijven. ‘Hij heeft geen typisch profiel voor een Hongaarse politicus’, zegt Andrea Virág, politiek analist bij denktank Republikon. ‘Hij is een echte outsider.’

Márki-Zay werd in 1972 geboren in Hódmezővásárhely, een kleine stad in het zuiden van Hongarije (40 duizend inwoners). Hij groeide op in een familie van praktiserende katholieken, die al vele generaties in de omgeving van het zuidelijke stadje woont. Hij studeerde economie en elektrotechniek, om later te promoveren in economische geschiedenis.

Lastercampagne

Daarna werkte hij enige tijd in Canada en de Verenigde Staten, maar na een aantal jaren keerde hij terug. Net als zijn familie is hij verknocht aan zijn geboortegrond. Hij vestigde zich opnieuw in Hódmezővásárhely met zijn gezin. Na zijn terugkomst kreeg hij politieke ambities en bood zijn diensten aan bij de plaatselijke Fidesz-burgemeester. Toch zag hij af van zijn politieke plannen, naar eigen zeggen vanwege de wijdverbreide corruptie in de stad. De strijd tegen corruptie, die onder Orbán alleen maar is toegenomen, is een van zijn speerpunten als oppositiepoliticus.

Hij keerde de lokale politiek de rug toe en ging aan de slag in het bedrijfsleven. Maar in 2018 deed hij bij tussentijdse verkiezingen een gooi naar het burgemeesterschap van Hódmezővásárhely, traditioneel een Fidesz-bastion. Tegenstanders maakten hem het campagnevoeren als onafhankelijke kandidaat moeilijk en voerden een lastercampagne met geruchten dat hij het ziekenhuis zou sluiten en een moskee wilde bouwen.

Márki-Zay, gesteund door een deel van de oppositiepartijen in de gemeente, viel voor zijn campagne terug op flyers en Facebook. En hij won. Vervolgens richtte hij een politieke beweging op, de Beweging Hongarije van Iedereen (MMM). Hij ontpopte zich als felle criticus van Orbán en Fidesz, die in zijn ogen de ‘Europese en christelijke wortels’ van Hongarije hadden ‘verraden’. Overigens ontkwam de oppositie ook niet aan zijn kritiek.

Orbáns spiegelbeeld

Márki-Zay presenteert zich als het oprechte spiegelbeeld van Viktor Orbán. Waar Orbán en de zijnen politiek munt willen slaan uit het christendom en het geloof vooral met de mond belijden, gaat Márki-Zay zondags naar de kerk. ‘Ik was al een conservatieve christen toen Orbán nog bij de jonge communisten zat’, pochte hij eens.

Met zijn conservatieve agenda hoopt hij rechtse kiezers op het platteland aan zich te binden en teleurgestelde stemmers weg te lokken bij Fidesz. In progressieve steden als Boedapest wordt zijn conservatisme met argwaan gadegeslagen. Tegenkandidaat Dobrev vergeleek hem met Donald Trump. In de tweede ronde moest Márki-Zay de achterban van de vooruitstrevende burgemeester Karácsony mee zien te krijgen.

Márki-Zay spreekt zich uit voor gelijke rechten voor lhbti’ers en is voorstander van een seculiere overheid. Linkse kiezers probeerde hij met humor op hun gemak te stellen. ‘Wees niet ongerust, Jezus was ook links.’ Dit is hem ruimschoots gelukt: in Boedapest wist hij twee keer zoveel stemmen te halen als Dobrev.

Voor Fidesz is Márki-Zay een onaangename verrassing, denkt analist Virág. Ze hadden zich ingesteld op Dobrev, die vanwege haar echtgenoot een makkelijk doelwit is. Bovendien kan de conservatieve Márki-Zay Orbán uitdagen bij zijn eigen doelgroep. En dat wordt nog spannend. ‘De oppositie en Fidesz zitten nu dicht op elkaar. Een kleine hoeveelheid stemmers kan het verschil maken.’

3 x voorverkiezingen Hongaarse oppositie

- Toen Orbán aan de macht kwam, hervormde hij de kieswet. Zo komt zijn partij met de helft van de stemmen aan een tweederde meerderheid in het parlement. Door samen te werken hoopt de oppositie hier tegenwicht aan te bieden. Eerder boekten ze al succes op lokaal niveau met deze strategie.

- Het oppositieblok bestaat uit zes partijen en bestrijkt het gehele politieke spectrum. Sociaal-democraten, liberalen en rechtsextremisten zitten in één schuitje.

- In de eerste ronde stemden ongeveer 634 duizend Hongaren. Bij de tweede ronde was de opkomst nog iets hoger. In totaal waren er 800 duizend verschillende stemmers.

Meer over