Detaillist

De films van Jean-Pierre Jeunet (Amélie) zitten vol details en zijsprongetjes. Voor zijn nieuwe film, over een jonge uitvinder, schrapte hij voor het eerst in zijn carrière een scène.

DOOR BEREND JAN BOCKTING

Ze zijn van ver te herkennen, de details in het werk van Jean-Pierre Jeunet. Van de suïcidale goudvis uit zijn onvergetelijk zoete klassieker Amélie tot de op een emmer kauwende hond in zijn nieuwste film The Young and Prodigious T.S. Spivet; de filmwereld van de Fransman (60) bestaat uit een oneindig creatieve kluwen zijsprongetjes en terzijdes, de ene visuele appendix na de andere.

'Ik heb de neiging alles naar mijn hand te zetten', zegt hij tijdens zijn bezoek aan het Filmfestival van Gent, medio oktober, waar hij vertelt over zijn verfilming van het gelijknamige, gelauwerde boek van Reif Larsen. Dit boek, waarin de jonge uitvinder T.S. Spivet in het geheim per goederentrein reist van een ranch in Montana naar Washington om daar een uitvindersprijs op te halen, viel op dankzij tal van zijsprongetjes - bijzondere apparaten en gedachten werden in de kantlijn uitgetekend.

Uw stijl van filmen komt sterk overeen met Larsens boek. U lijkt mij niet het type dat snel buiten uw eigen gebaande paden treedt.

'Er zijn inderdaad overeenkomsten, maar juist met dit boek zag ik de mogelijkheid om eens iets anders te maken. Het verhaal kent weidse landschappen, het leende zich voor 3D, het speelt zich af in Amerika... Na tien zinnen was ik verliefd. Dat is belangrijk: wanneer je drie à vier jaar aan een film werkt, moet je er verliefd op zijn.'

U bent meer geïnteresseerd in omgeving en decors dan personages?

'Ik ben geïnteresseerd in beide, maar de natuur vond ik in dit verhaal wel extra bijzonder. Uitgestrekte natuur maakt nederig en dat kan prettig zijn als filmmaker. Ik houd van fotografie en bepaal het beeldkader en perspectief het liefst helemaal zelf, maar in de natuur werkt dat totaal anders. Als je de camera 10 meter naar links of rechts verplaatst, krijg je exact hetzelfde beeld. Als het landschap mooi is, is het beeld bijna vanzelf ook mooi. Je doet er zelf eigenlijk weinig aan. Dat is een beetje frustrerend, maar het is ook goed voor mij, als een nieuwe uitdaging.'

Rond 2005 werkte u twee jaar aan de verfilming van Life of Pi. Uw versie van de film ging uiteindelijk niet door. Bent u sindsdien voorzichtiger met kiezen van scenario's?

'Tja.' Korte stilte. 'Dat weet ik niet. Het lukt mij in elk geval niet een film te maken waar ik niet van houd. Er zijn hier in België bijvoorbeeld nogal wat films die zijn gedraaid in zo'n foeilelijke buitenwijk - daar zou ik nooit kunnen filmen. Ik moet houden van het landschap waarin mijn film zich afspeelt. Life of Pi was met zijn zee, boot en scènes in India wat dat betreft perfect voor mij.'

Maar het lukte u op dat moment niet de film te maken. Was u teleurgesteld?

'Niet echt. Ik had het geluk aan het scenario en het storyboard te mogen werken, het leukste deel van de film. Maar daarna bleek het vreselijk lastig om de film te maken. De computereffecten waren nog niet ver genoeg om te overtuigen - de tijger kon nog niet met digitale animatie worden gemaakt. Ik stapte eruit omdat het te duur zou worden.'

U maakte met Alien: Resurrection eenmaal een Amerikaanse studiofilm. Rond de première daarvan vertelde u over uw worsteling om zeggenschap over de montage te behouden. Nu maakte u met The Young and Prodigious T.S. Spivet een film die zich afspeelt in Amerika, maar grotendeels in Canada is gedraaid...

'Weinigen kunnen het zich voorstellen, maar dit is inderdaad geen Amerikaanse film. Hij is grotendeels gefinancierd met Frans geld, alleen het jongetje dat T.S. speelt, is Amerikaans, verder zijn de acteurs Canadees, Australisch of Engels. Het oogt en smaakt als een Amerikaanse film, maar wat ik laat zien is fake. Een nep-Amerika.'

Dat klinkt als een statement.

'Ja.'

U wilt nooit meer in de Verenigde Staten werken?

'Nee. Nee! Nu heb ik vrijheid. Dat is zó belangrijk. Ik ben volledig verantwoordelijk voor mijn film, hoef niets aan niemand te verantwoorden. Zelfs nu heb ik een probleem met Harvey Weinstein, de Amerikaanse filmproducent. Hij kocht de distributierechten van mijn film voor de Verenigde Staten en wil hem het liefst opnieuw monteren. Uiteraard wil hij dat - het is tenslotte Harvey Weinstein. Maar dat gaat hem ditmaal niet lukken, want hij heeft geen final cut (zeggenschap over het eindresultaat, red.). Bad luck.'

Merkt u wanneer u te veel zijsprongetjes in uw film wil verwerken?

'Ik hang het storyboard aan de muur om het overzicht te houden en de balans te bewaken. Soms is het lastig, heb ik inderdaad te veel ideeën in een scène gestopt.'

Kill your darlings, zeggen ze dan. Lukt dat altijd?

'Ja. Deze keer knipte ik zelfs een volledige scène weg; een gevecht op een rijdende trein, waarin T.S. wordt aangevallen door een zwerver en zijn aanvaller in een rivier duwt terwijl de trein over een brug dendert. Die man was een reus, 2 meter 10, ik vond hem fantastisch, ook omdat ik hem in een specifiek dialect liet praten, maar tijdens een testscreening bleek dat het publiek er werkelijk niets mee kon. Toen dacht ik: we laten T.S. de scène dromen, als een nachtmerrie. Het maakte het alleen maar erger, mensen vonden het raar en ongeloofwaardig en weigerden de scène te accepteren. Daarop besloot ik, voor het eerst in mijn carrière, de scène helemaal uit de film te schrappen. Nu wordt het een fantastische bonusscène op de dvd, dat wel.'

Dat is opvallend. U bezit altijd zeggenschap over het eindresultaat van uw film, u maakt er ruzie over met grote Amerikaanse studiobazen, het lukt u overal uw stempel op te drukken, maar u laat u wel beïnvloeden door een testpubliek?

'Jazeker. Ik vind het zeer belangrijk uit te vinden op welk moment de film niet werkt. Als de helft van dat publiek niet begrijpt waarom een bepaalde scène in een film zit, is er een probleem. Dit leerde ik tijdens Alien: Resurrection, maar ik wilde bij mijn eerste films ook al weten of mijn verzinsels werkten bij het publiek. Deze keer had ik vier testronden; stap voor stap poetste ik de problemen weg.'

Vindt u het schrappen van dit specifieke moment achteraf een goede beslissing?

'Ik twijfel nog, maar nu had ik geen enkele behoefte om tegen de stroom in mijn zogenaamde gelijk te bewijzen. Ik voel in elk geval geen pijn als ik de film nu zie.'

Extra: Amélie op Broadway

Vaker waren er plannen voor een musicalversie van Amélie, Jeunets bekendste film, maar de regisseur, een notoir musicalhater ('het is toch idióót als mensen voortdurend zingen in plaats van praten?'), bleef jaren op de rechten zitten. Afgelopen zomer verkocht hij ze toch - de opbrengst stuurde hij naar een instelling die hartchirurgie voor kinderen ondersteunt. Jeunet: 'Ik verkocht de rechten om er kinderen mee te helpen, dat is uiteindelijk veel belangrijker dan een musical. Maar vraag mij straks niet wat ik van het stuk vond, het theater ga ik niet in.'

Extra: Film-CV Jean-Pierre Jeunet

1991 Delicatessen

1995 La cité des enfants perdus

1997 Alien: Resurrection

2001 Le fabuleux destin d'Amélie Poulain

2004 Un long dimanche de fiançailles

2009 Micmacs à tire-larigot

2013 The Young and Prodigious T.S. Spivet

undefined

Meer over