Derde Weg: winst rechts is maar tijdelijk

De rechtse verkiezingssuccessen zijn niet meer dan een 'vluchtig fenomeen'. Dat zei de voormalige Britse minister en 'Derde Weg'-filosoof Peter Mandelson in het weekeinde op een bijeenkomst van een superdenktank van progressieve Europese en Amerikaanse politici, onder wie Bill Clinton en Tony Blair....

De 'besloten' bijeenkomst werd gehouden in een landelijk gelegen hotel in Buckinghamshire, niet ver van Blairs buitenverblijf Chequers, in de hoop dat de countryside heilzaam zou werken op de door de vele verkiezingsnederlagen geschokte en gestresste politici van wat in Engeland en de VS de 'Derde Weg' wordt genoemd, in Duitsland de Neue Mitte en in Nederland 'paars'.

Ondanks een nieuwe nederlaag voor de sociaal-democraten zondag in Frankrijk, concludeerden de politici dat de 'Derde Weg' de enige goede weg is. De zeges voor rechts zijn volgens Mandelson tijdelijk. Niettemin zullen de vernieuwers van de sociaal-democratie bij zichzelf te rade moeten gaan. 'Onder de verzameling van losse waarden als economische groei, sociale rechtvaardigheid, respect en verantwoordelijkheid zal een steviger ideologisch fundament moeten worden gebouwd.'

Tony Blair, een van de weinige sociaal-democratische machthebbers die nog stevig in het zadel zit, zei 'dat de Derde Weg niet langer simpel een compromis mag zijn tussen links en rechts, maar dat het een eigen internationale politieke beweging van alle sociaal-democraten moet worden'. Hij zei dat New Labour een grote prioriteit heeft gegeven aan maatschappelijke problemen die de oude socialistische achterban beroeren, zoals de toenemende criminaliteit en de groei van het aantal immigranten en asielzoekers.

Behalve Blair en Mandelson spraken ook andere New Labour-filosofen als de ministers Patricia Hewitt en John Reid en Blairs strateeg en verkiezingsonderzoeker Philip Gould. Ze benadrukten dat er geen 'alternatief is voor de Derde Weg'. 'Maar elk project moet worden vernieuwd en na tien jaar is ook de Derde Weg aan een onderhoudsbeurt toe', zei Mandelson.

De Derde Weg is ontstaan in een tijd dat de sociaal-democraten overal in de oppositie zaten en bleek een goede tactiek te zijn in een 'guerilla-oorlog' tegen rechts, maar is minder geschikt gebleken als strategie als de regeringsmacht is veroverd.

De Amerikaanse ex-president Bill Clinton, wiens partij eind 2000 met een nederlaag tijdens de presidentsverkiezingen de teloorgang van de Derde Weg inzette, sprak zondag over 'progressief internationalisme'. Hij ging hij ook in op de noodzaak van vernieuwende progressieve krachten om zich te bundelen.

De bijeenkomst was georganiseerd door Peter Mandelsons 'Policy Network' en de American Democratic Leadership Council. PvdA-staatssecretaris Dick Benschop sprak vrijdag de bijeenkomst al toe. Behalve discussiebijeenkomsten waren er fireside-chats - praatjes bij de open haard - belegd. Verschillende linkse politici waarschuwden de 'Derde Weg'-aanhang ervoor niet de rechtse agenda over te nemen en in de strijd tegen de criminaliteit niet alleen hun heil te zoeken in hogere straffen maar zich vooral ook te concentreren op efficiënte oplossingen.

Meer over