Deradicaliseringsprogramma Frankrijk geflopt, concludeert vernietigend rapport

De pogingen van de Franse regering radicale moslims te deradicaliseren zijn op een mislukking uitgelopen. De regering verleende opdrachten aan allerlei 'pseudospecialisten' die handig gebruikmaakten van een nieuw gat in de markt, 'de business van de deradicalisering', concluderen de senatoren Esther Benbassa (Groenen) en Catherine Troendlé (Republikeinen) in een vernietigend rapport.

Het centrum voor deradicalisering in Pontourny in het Midden-Franse departement Indre-et-Loire. Beeld afp
Het centrum voor deradicalisering in Pontourny in het Midden-Franse departement Indre-et-Loire.Beeld afp

Symbool van de mislukking is een centrum voor deradicalisering in Pontourny in het Midden-Franse departement Indre-et-Loire. In dit centrum zouden radicale moslims les krijgen in religie, filosofie, geschiedenis en media-educatie, gekleed in een tenue dat door het centrum was verstrekt. Een keer per week stonden ze om kwart voor 7 op om de Franse vlag te hijsen.

Het centrum bood plaats aan 25 'kostgangers', maar heeft er nooit meer dan 9 geherbergd. Senator Benbassa constateert dat de medewerking van de autoriteiten te kort schoot: 40 procent van de departementen reageerde niet op de vraag van de minister van Binnenlandse Zaken om 'kostgangers' te leveren.

Dat was ook niet eenvoudig vanwege de eisen die aan de kandidaten werden gesteld. Ze moesten 'op weg zijn naar radicalisering', maar niet bekend staan bij de geheime diensten. Ook mochten ze geen strafblad hebben. Het grootste probleem was echter dat ze vrijwillig moesten komen. 'Hoe kan men geloven dat ontwortelde mensen die op vrijwillige basis naar deze plaats komen, kunnen veranderen?', zei Benbassa.

Een van de gasten was Mustafa S. (24) uit Straatsburg. Hij maakte deel uit van een groep jihadisten waartoe ook Foued Mohammed-Aggad behoorde, een van de schutters van de Bataclan. In mei 2016 werd hij door zijn familie op het vliegveld van Frankfurt tegengehouden, toen hij naar Syrië wilde vertrekken. Hij kwam in het centrum in Pontourny terecht, in strijd met de regels, omdat hij werd gevolgd door de geheime dienst. In januari keerde hij niet terug van verlof. Hij werd gearresteerd in de Elzas, waar hij opnieuw een vertrek naar Syrië voorbereidde.

Het centrum staat nu leeg. Onlangs vertrok de laatste 'kostganger', nadat hij veroordeeld was wegens huiselijk geweld. Zijn deradicalisering verliep toch al niet zo voorspoedig. 'Hij beleefde het programma als een vorm van anti-islamitische bekeringsdrift en leek alleen maar verder te radicaliseren', berichtte radiozender Europe 1. Minister van Binnenlandse Zaken Le Roux heeft toegegeven dat de opzet van het centrum opnieuw overdacht moet worden, maar weigert het te sluiten.

Volgens de senatoren Benbassa en Troendlé handelde de Franse regering in paniek na de aanslagen van 2015. 'De tijd in de politiek is kort, de bevolking moest gerustgesteld worden', zei Benbassa. Daarom werden er snel opdrachten verleend aan deskundigen en organisaties bij wier deskundigheid grote vraagtekens worden gezet.

Het rapport is uiterst kritisch over de antropologe Dounia Bouzar, die in Frankrijk ook wel Madame Déradicalisation wordt genoemd. Zij verdiende in een paar jaar meer dan 800 duizend euro met haar deradicaliseringsprogramma. Volgens haarzelf boekte zij in 43 procent van de gevallen succes. Tegenstanders stellen echter dat het programma nooit deugdelijk is onderzocht.

Deradicalisering was ook een uitkomst voor hulpverleningsorganisaties die in financiële problemen verkeerden door bezuinigingen bij de lokale overheid. Door snel een module over religieus radicalisme te ontwikkelen konden ze profiteren van de 'manna' van regeringsgeld. 'Vaak begrepen ze niet hoe moeilijk deze problematiek is', aldus senator Troendlé.

Dounia Bouzar, ook wel bekend als Madame Déradicalisation, in 2003. Beeld afp
Dounia Bouzar, ook wel bekend als Madame Déradicalisation, in 2003.Beeld afp
Meer over