Den Haag mag Duisenberg wel een bloemetje sturen

President Wim Duisenberg van de Europese Centrale Bank besloot deze week, geheel tegen de verwachting in, de rente niet te verlagen....

Voor Nederland - hoge economische groei en gierende inflatie - komt het rentebesluit goed uit. Maar in plaats van Duisenberg publiekelijk een bloemetje te sturen, bleef het in Den Haag stil. Dat is veelzeggend: Nederlandse politici staan dezer dagen met hun rug naar de economie om te voorkomen dat ze de consequenties moeten aanschouwen van hun begrotingsvoorstellen.

Verklaar je nader?

Graag. Het CBS maakte deze week bekend dat de Nederlandse economie vorig jaar met 3,9 procent is gegroeid. Dat is het vierde opeenvolgende jaar waarin het nationaal inkomen met zo'n 4 procent toeneemt. Dit is een deel van de werkelijkheid dat iedereen graag ziet: het gaat goed met de Nederlandse economie. En aan deze selectieve waarneming koppelen politici dan graag het voornemen de overheidsbestedingen op te voeren.

Dat de hoge groei in steeds toenemende mate inflatie veroorzaakt, zien we liever niet. Maar het is een feit dat, volgens hetzelfde CBS, het Nederlandse inflatiecijfer (volgens de Europese definitie) in maart 4,9 procent beliep. Vierkommanegen procent! Dat is met afstand het hoogste inflatiecijfer in gans Euroland, dat een gemiddelde geldontwaarding kent van 2,6 procent. Volgens de, net een tikkie anders gedefinieerde, Nederlandse index zijn de prijzen in maart met 4,6 procent gestegen ten opzichte van maart vorig jaar.

Voorzover door politici op deze cijfers wordt gereageerd, gebeurt dat in badinerende zin. De hoge inflatie zou vooral het, tijdelijke, effect zijn van de verhoging van de BTW sinds 1 januari (van 17,5 tot 19 procent van de toegevoegde waarde) en de verhoging van de ecotax. Volgend jaar, is dan de geruststellende boodschap, duikt de inflatie weer omlaag.

Dat is gewoon niet waar.

Van de 4,6 procent inflatie kan volgens het CBS 0,5 procentpunt worden toegeschreven aan de verhoging van de BTW. Dat effect verdwijnt inderdaad in januari volgend jaar. Resteert, ceteris paribus: 4,1 procent. De ecotax - die het belastingstelsel moet vergroenen - verklaart 0,4 procent. Resteert: 3,7 procent. Dat is, naar Nederlandse en Europese maatstaven, nog steeds gierende inflatie. En dan valt er ook nog wel wat af te dingen op de veronderstelde tijdelijkheid van het effect van de ecotax. Dit jaar verklaart de verhoging 0,4 procent van de prijsstijgingen; vorig jaar was dat 0,3 procent; en volgend jaar - die vergroening was toch beleid? - zal de ecotax andermaal stijgen.

De werkelijkheid is dat de inflatie in Nederland al jaren hoger is dan die in andere Europse landen. Stel de prijzen in Europa in 1996 op 100. Dan zijn de prijzen in Europa in 2000 106,3. Duitsland, exportland nummer 1, ligt ruim onder dat gemiddelde: 104,9. En Nederland? Fors daarboven: 108,2, en dat is dus nog voordat dit jaar de inflatieversnelling intrad.

Nou, lekker dan.

Is het ook erg? De inflatieversnelling heeft twee belangrijke effecten. Ten eerste: een - linksige? - herverdeling van vermogen van lieden met netto vermogen naar lieden met netto schuld. Minister van Financiën Gerrit Zalm, de grootste schuldenaar van Nederland, ziet de waarde van de staatsschuld van 500 miljard gulden dit jaar afnemen met 23 miljard gulden. En op onze eigen bescheiden schaal zijn de met hypotheekschuld overladen Kalshoventjes ook erg content. Eigenaren van staatsobligaties en hypotheekverstrekkende banken betalen het gelag.

Het tweede effect is belangrijker: Nederlandse producenten prijzen zich uit de internationale markt. De hoge groei en de stijgende prijzen lokken hoge loonstijgingen uit, en omdat de arbeidsproductiviteit in Nederland niet hard groeien wil, stijgen de productiekosten in Nederland sneller dan in andere landen. Dat gaat ten koste van de winst - en daar gaat het toch al niet zo lekker mee - of de export.

Nog niet zo lang geleden zou heel politiek-economisch Nederland - werkgevers, vakbonden, ministers van Economische en Sociale Zaken, Kamerleden links en rechts, de premier aller Nederlanders Wim Kok - over elkaar heen zijn gebuiteld om luid kond te doen van de verontwaardiging over deze aantasting van de concurrentiepositie van 's lands ondernemingen. Denk, als u het verdragen kan, aan Koos 'Globalisering' Andriessen.

En nu blijft het stil.

Nou ja stil; er wordt door politici dus luid geroepen om extra overheidsbestedingen. Met als effect: een nog hogere inflatie en een nadere uitholling van die ooit zo heilige concurrentiepositie.

Het geeft niet hoor. Elk land heeft de vrijheid om zijn economisch beleid te wijzigen. Andere tijden, andere prioriteiten. Het roer mag van de ene op de andere dag 180 graden om. Prima. Er is vermoedelijk nog veel voor te zeggen ook.

Maar het minste wat een burger van zijn politici mag verwachten is dat ze de inflatie-feiten niet ontkennen en even komen uitleggen waarom het beleid van vroeger thans zo onverstandig is.

En dat ze, zolang dat niet gebeurt, Wim Duisenberg een bloemetje sturen voor zijn bijdrage aan het in de klauwen houden van de inflatie.

Meer over