Den Haag is klaar met trage postbezorging: buitenlandse oproepkaarten liever digitaal

Nederlandse kiezers in het buitenland moeten hun oproepkaart voortaan digitaal ontvangen. Dat voorkomt problemen met trage en onbetrouwbare postbezorging. Bij de verkiezingen voor de Tweede kamer in maart kregen veel Nederlanders die over de grens wonen hun stembewijzen niet of te laat.

Bart Dirks
null Beeld anp
Beeld anp

De Haagse burgemeester Pauline Krikke wil dat de Kieswet op dit punt wordt aangepast. Den Haag regelt de verkiezingen voor alle Nederlanders in het buitenland. In maart waren 80.066 kiezers over de grens geregistreerd, een record. In 2012 waren dat er 48.374. De circa 80 duizend stemmen uit het buitenland zijn goed voor ruim een zetel in de Tweede Kamer.

'In sommige landen is het geen uitzondering dat een postzak enkele weken op een postkantoor blijft staan', aldus Krikke. 'Ik wil dat kiezers in het buitenland minder afhankelijk worden van de betrouwbaarheid van de post.'

Den Haag kreeg rond de verkiezingen circa zesduizend e-mails en meer dan duizend telefoontjes van verontruste kiezers in het buitenland. In de week voor de verkiezingen diende nog een kort geding tegen de staat, nadat bij kiezers onrust was ontstaan of hun stembescheiden wel op tijd zouden arriveren.

Kandidaat-Kamerlid Eelco Keij (D66) spande die rechtszaak aan namens 154 gedupeerden. Volgens Keij was dit 'slechts het topje van de ijsberg'. De rechter vond het echter niet nodig dat stemmen die een week te laat arriveerden, toch zouden meetellen. In de weken na de verkiezingen zijn ruim negenhonderd enveloppen met stembiljetten uit het buitenland te laat binnengekomen op het Haagse stadhuis.

Nu al mag alleen het stembiljet digitaal worden verstuurd aan Nederlandse expats, maar de oproepkaart (stembewijs) niet. De digitale toezending van een gepersonaliseerd pdf-bestand, via mail of een beveiligde omgeving als MijnOverheid.nl met DigiD, bespaart tijd en kosten en het is betrouwbaarder, aldus Krikke. Ze wil dat het volgende kabinet de aanpassing mogelijk maakt.

Het uiteindelijke stemmen zelf gaat ook in de Haagse voorstellen nog steeds niet via een stemcomputer of online, maar moet nog altijd via de post of via de ambassade gebeuren. Wie zijn stembiljet als pdf heeft ontvangen, kan dat dus niet digitaal terugsturen. Uiteindelijk worden alleen papieren stembiljetten geteld.

Rop Gonggrijp, tien jaar geleden initiatiefnemer van de actiegroep 'Wij vertrouwen stemcomputers niet', vindt de voorstellen van burgemeester Krikke 'aanvaardbaar'. 'Ik denk niet dat er grote problemen ontstaan als de stembescheiden via internet worden verstuurd. Het stemmen zelf moet inderdaad op papier blijven gebeuren, dus per post. Dat moet transparant en veilig zijn.'

Privacy-onderzoeker en hacker Brenno de Winter sluit zich daarbij aan. 'Dit blijft een papieren proces waarbij een paar stappen worden gedigitaliseerd. Het is een logische, voorzichtige stap die Den Haag voorstelt.'

Een ander probleem, de registratie, wordt al aangepakt. Een kwart van alle Nederlandse kiezers in het buitenland registreerde zich pas een week voor de sluitingstermijn bij de gemeente Den Haag. Op het stadhuis werd 's avonds en in het weekend doorgewerkt om de piek op te vangen, maar het leidde toch tot vertraging. Inmiddels kan men zich eenmalig registreren om bij alle volgende verkiezingen vanuit het buitenland te stemmen. Krikke: 'Zo proberen we de drempel te verlagen voor het uitbrengen van je stem.'

Zij vindt dat het onderwerp ook tijdens de kabinetsformatie besproken moet worden. 'De formatie is het sluitstuk van de verkiezingen en dus bij uitstek de gelegenheid om toekomstige verkiezingen nog beter te regelen.'

Meer over