Demografische lat- relatie loopt mis

Op Bishopsgate, de verkeersader door de Londense City, lijkt niets aan de hand te zijn. Taxi's brengen bankiers naar hun werk, de handelaren nemen buiten een rookpauze en er is meer interesse in de eurocrisis dan in de grootste rellen uit de Britse geschiedenis. Wie Bishopsgate via de oude Romeinse weg pal naar het noorden uitrijdt, komt vanzelf terecht op de afgebrande Tottenham High Road, de verkeersader door één van Londens achterbuurten. Hier begon de Zomer van Tottenham, het Britse antwoord op de Arabische Lente.

Tot voor dit weekeinde was deze fietstocht een zorgeloze expeditie door multicultureel Engeland. Het begint in het zakencentrum waar huidskleur geen rol speelt zolang er veel winst wordt gemaakt, gevolgd door het hippe Hoxton waar kunst belangrijker is dan etniciteit. Daarna gaat de tocht naar de Londense Noordpool langs de Turken in Dalston Kingsland en de Joden op Stamford Hill om te eindigen in Tottenham waar de halve wereld leeft, maar de zwarten de meerderheid vormen. De huizenprijs daalt duizend pond per honderd meter.

De Grote Brand

Sinds het weekeinde is het vooral een verhaal van rijk en arm, the City en Tottenham. De rellen begonnen in de Noord-Londense wijk maar hebben zich sneller verspreid dan de Grote Brand van 1666. Sterker, toen zat Samuel Pepys ten zuiden van de rivier, vanwaar hij veilig aantekeningen van de brand kon maken in zijn beroemde dagboeken. Nu is geen plek meer veilig in Londen. De plunderingen troffen de afgelopen nachten ook de betere wijken van Londen. In Bond Street maakten Kate Moss en Sienna Miller tijdelijk plaats voor 'hoodies', de Londense versie van de capuchondragers. Op King's Road was 'Anarchy in the UK' opeens levensecht.

De Londense rellen zijn te vergelijken met de onlusten in Parijs, enkele jaren geleden. Het begint altijd met een dodelijk incident waar politie bij betrokken is, meestal een fatale achtervolging. Ook in de lichtstad gaat het om achtergestelde, gekleurde jongeren die zich buitengesloten voelen van de samenleving. Er is een groot verschil: in Parijs zijn de have-nots 'veilig' verbannen naar enkele grote wijken buiten de ringweg. Daar vinden de rellen plaats, met soms een uitstapje naar de binnenstad om Galeries Lafayette zonder te betalen te verlaten.

Dat heel Londen brandt, komt door het verschil in stedenbouw. Hier wonen arm en rijk dicht bij elkaar. De sprinkhaananarchisten weten precies wat waar te halen valt. Lambeth Palace, de hoofdstedelijke residentie van de aartsbisschop, ligt nabij de sociale wooncomplexen van Lambeth; Islington, het hart van New Labour, kent gevaarlijke straten; in Notting Hill, de wijk van de rassenrellen in de jaren '50, staan goedkope huurflats; de bankiers van Canary Wharf kijken uit over Poplar met haar Bijlmer-achtige Robin Hood Gardens; en de luxe-appartementen langs de Theems ten oosten van Tower Bridge staan met hun rug tegen de toepasselijk geheten Dickens Estate in Bermondsey.

Deze demografische lat-relatie is lange tijd goed gegaan. De rassenrellen van 1981 en de racistische houding van het politiekorps na de moord op de zwarte tiener Stephen Lawrence in 1993 hebben geleid tot een betere verstandhouding tussen agenten en de zwarte gemeenschap. Wat echter tot veel woede leidt bij zwarte jongeren, is het 'stop-and-search'-beleid. Om een einde te maken aan bende-oorlogen zoekt de politie actief naar messen en vuurwapens bij zwarte jongeren. In Tottenham had dit een fatale afloop en op maandag was preventief fouilleren in Hackney de directe aanleiding van een opstand.

Zwarte jongeren

Dit zijn de aanleidingen, maar de plunderingen en brandstichtingen geven aan dat veel zwarte jongeren zich niet betrokken voelen bij de samenleving. In voorspoedige tijden gaat dat net goed, maar bij economisch ontij komen gebrek aan hoop en toekomstperspectieven op een hobbesiaanse manier tot uiting.

Deze destructieve herverdeling van de welvaart is niet alleen slecht nieuws voor de geplaagde winkeliers en mensen die hun huis verloren hebben, maar ook voor Cameron's Big Society. Goed, mensen werken nu samen om de rommel in de straten op te ruimen, en de Turkse middenstanders in Dalston vormen zo'n hechte band dat ze de plunderaars wisten te verjagen ondanks waarschuwingen van de politie om geen honkbalknuppels te gebruiken. Maar de Big Society bestaat niet voor de plunderaars. In de steek gelaten door de staat en in veel gevallen door hun ouders, blijft hun 'society' beperkt tot de bende waartoe ze behoren. Bij zijn aantreden zei Cameron dat 'hoodies' meer liefde nodig hebben - door de pers vervormd tot 'Hug-a-hoodie'. In het verlengde van het economische herstel zal dit zijn zwaarste taak worden.

undefined

Meer over