Demagogen spreken van Spaanse knieval

Over het bestrijden van het kwaad van het terrorisme bestaan meer ideedan het simplistische, en weinig effectieve, sturen van troepen naar Irak, aldus Eppo Jansen....

Bij de discussie over Irak spelen zoveel emoties mee dat veel commentatoren gegijzeld dreigen te worden door hun eenmaal ingenomen standpunten. Het hoofdartikel van de Volkskrant van dinsdag 16 maart en de analyse op de voorpagina die dag van Arnout Brouwers lijken daarvan treffende voorbeelden.

Het hoofdartikel noemt het 'pijnlijk' dat de beoogde nieuwe premier van Spanje, de socialist Zapatero, meteen na zijn verkiezingszege 'onomwonden herhaalde dat de ongeveer dertienhonderd Spaanse militairen in Irak zullen worden teruggetrokken'. Deze uitspraak, zo kort gedaan na de aanslagen, krijgt daarmee, aldus de Volkskrant, 'onwillekeurig de bijsmaak van een knieval voor de terreur'.

De teneur van Brouwers analyse is dat Zapatero, ook al heeft hij het recht zijn verkiezingsbelofte uit te voeren, daarmee Al Qa'ida of haar sympathisanten in de kaart speelt. De terreur zou de echte winnaar zijn in Madrid. In beide gevallen lijkt sprake van een onzindelijke en unfaire redeneer-

trant, ingegeven door de wijze waarop de Volkskrant zich nu eenmaal heeft vastgebeten in het conflict Irak.

De voormalige premier Aznar heeft de Spanjaarden meegesleept in een militair avontuur waar 90 procent van de bevolking volgens opinieonderzoek tegen was. Hij is daarbij iedere discussie met andersdenkenden uit de weg gegaan op de autoritaire wijze, die in dezelfde Volkskrant uitstekend wordt beschreven door Cees Zoon.

Zapatero zou in Spanje iedere geloofwaardigheid hebben verloren als hij niet direct na zijn zege had laten blijken dat het hem ernst was met een al maanden geleden gedane toezegging Het feit dat hij zijn overwinning waarschijnlijk 'te danken' heeft aan de aanslagen doet daar niets aan af. Indien zonder aanslagen de Partido Popular opnieuw was herkozen, was dit ook niet geweest omdat de Spanjaarden zo graag in Irak wilden blijven.

Als je Zapatero's besluit opvat als een 'knieval' voor de terreur kun je de redenering van de Volkskrant ook lezen als een knieval voor de demagogische denktrant die Bush de Europeanen heeft proberen in te prenten.

In diens unilaterale benadering van de wereld. 'Wie niet voor Amerika is, is tegen ons' schuilt een deprimerende simplificatie. Gelukkig zit de wereld genuanceerder in elkaar en zijn uiteenlopende opvattingen over hoe het kwaad dient te worden bestreden legitiem. Dat geldt ook voor Zapatero, wiens felle kritiek op president Bush en premier Blair ('Je kunt geen oorlog baseren op leugens') zeker niet rijmt met de visie van de Volkskrant commentatoren maar inmiddels wel door een aanzienlijk deel van de wereld wordt gedeeld.

Brouwers haalt de uitlating van de Britse minister van Buitenlandse Zaken Jack Straw aan dat 'het idee dat je als land op een of andere manier buiten schot kunt blijven in de oorlog tegen het terrorisme een totale absurditeit is'. Dat mag waar zijn maar het is toch onzin dat je op grond hiervan troepen naar Irak zou moeten sturen of daar handhaven. Er zijn vele andere vormen van samenwerking mogelijk om het terrorisme te bestrijden. De oorlog in Irak heeft er in ieder geval tot nu toe niet toe bijgedragen dit uit te roeien.

Wie bang is dat terroristen na de aanslagen in Madrid er prat op zullen gaan dat zij voor het eerst een westerse regering omver hebben geworpen door het doden van burgers, zoals Brouwers voorziet, maakt zich zelf slachtoffer van een dwangmatige, neurotische denktrant, die niet alleen aansluit op de benauwde denkwereld van George W. Bush maar ook op de parano beleving van de terroristen. Zapatero heeft terecht blijk gegeven zich hier niets van aan te trekken.

Meer over