Dehaene maakt verhoren ministers makkelijker

De Belgisch justitie heeft straks geen toestemming meer nodig van het parlement om ministers die zij verdenkt van strafbare feiten te verhoren of te confronteren met getuigen....

JOS KLAASSEN

Van onze correspondent

Jos Klaassen

BRUSSEL

Deze ideeën staan in een wetsvoorstel dat de regering-Dehaene bij het parlement gaat indienen. De ideeën spruiten voort uit de frustraties van de Belgische politieke klasse over de Agusta-affaire.

Een mediaspektakel als over Willy Claes, Frank Vandenbroucke, Guy Spitaels, Guy Coëme en Guy Mathot mag pas weer ontstaan, als een minister inderdaad wordt gearresteerd. Overigens hief het Waals parlement onlangs de parlementaire onschendbaarheid op van Guy Mathot wegens diens dubieuze rol in het Agusta-schandaal.

Dehaenes nieuwe wet heeft betrekking op de ministeriële verantwoordelijkheid. Nu is het nog zo dat de grondwet ministers een speciale bescherming verleent.

Telkens als een minister ervan wordt verdacht een scheve schaats te hebben gereden, is het aan het parlement om hem of haar in staat van beschuldiging te stellen. Justitie kan niets ondernemen, zolang de Kamer de ministeriële onschendbaarheid niet heeft opgeheven.

In de nieuwe wet krijgt justitie alleen dan de vrije hand, als zij een minister wil verhoren over daden die de minister in zijn functie heeft verricht. Strafbare feiten die de bewindsman als privépersoon heeft bedreven, vallen buiten deze nieuwe regeling van de ministeriële verantwoordelijkheid.

Maar wil justitie meer dan slechts verhoren, dan moet zij toestemming hebben van een 'Raad van Wijzen'. Dat instituut moet nog worden opgericht. In deze Raad komen zes personen (drie Nederlandstaligen, drie Franstaligen): de voorzitter van het parlement en vijf ex-parlementariërs met groot moreel gezag.

De Raad wordt voorgedragen door de drie grootste Belgische partijen, de christen-democraten, de socialisten en de liberalen. Het Vlaams Blok, de Volksunie en de Groenen mogen niet meedoen, als het aan Dehaene ligt.

Een uitspraak van de Raad van Wijzen is nodig als justitie een huiszoeking wil verrichten in de woning of in het kantoor van de minister. Ook voor het afluisteren van de bewindsman of om documenten in beslag te mogen nemen, moet de Raad worden ingeschakeld.

Nu kan zo'n 'binnenskamers' opgejaagde minister het gevoel krijgen dan hij het slachtoffer dreigt te worden van een politieke afrekening. In zo'n geval kan de bewindsman een beslissing van het parlement eisen, zij het dat eerst nog een advies van de Raad van Wijzen moet worden afgewacht. Het woord is wel aan het parlement als een minister inderdaad in staat van beschuldiging moet worden gesteld. Dat blijft het voorrecht van de kamer, zonder tussenkomst van de Raad van Wijzen.

Om de deksel op de pot te houden, stelt Dehaene (zijn rooms-rode coalitiegenoten steunen hem daarin) voor het 'lekken' naar de pers strafbaar te maken. Geven parlementariërs informatie over een strafrechtelijk vooronderzoek tegen een minister prijs, dan worden ze beboet met gevangenisstraf (van acht dagen tot zes maanden) of een geldboete (van dertig tot driehonderd gulden).

Niet alleen de parlementariërs hangt zo'n sanctie boven het hoofd; ook voor de Raad van Wijzen geldt: mondje dicht. Zwijgplicht hebben tenslotte ook de magistraten van het Hof van Cassatie (dat ministeriële misdrijven onderzoekt) en de recherche.

De ministeriële verantwoordelijkheid is ook in België geregeld in de grondwet. Maar de nieuwe wet die Dehaene het parlement binnenkort zal voorleggen, betekent geen wijziging van de grondwet. Daarvoor zou namelijk een tweederde meerderheid van het parlement nodig zijn. Dehaene's wet om mediaspektakels rond mogelijk foute ministers te vermijden, is slechts een uitvoeringswetje.

Voor Guy Mathot, ex-vice-premier van de Parti Socialiste, komt de nieuwe wet te laat. Mathot wordt ervan verdacht bijna een miljoen gulden te hebben gevangen van de firma Agusta als loon voor zijn bemoeienis, die er mede toe leidde dat de Italiaanse helikopterbouwer 46 helikopters aan de Belgische landmacht mocht leveren.

Meer over