Nieuws

Deemoedig kabinet vestigt alle hoop op avondsluiting: ‘Dit gaat veel vragen van ons allemaal’

Met een avondlockdown die het openbare leven na vijf uur ’s middag vrijwel volledig moet stilleggen, hoopt het demissionaire kabinet dan toch de manier te hebben gevonden om de situatie in de ziekenhuizen onder controle te krijgen.

Raoul du Pré en Avinash Bhikhie
Mark Rutte (links) en Hugo de Jonge.  Beeld Lex van Lieshout / ANP
Mark Rutte (links) en Hugo de Jonge.Beeld Lex van Lieshout / ANP

Een week eerder dan ze hadden gehoopt spraken premier Rutte en minister De Jonge van Volksgezondheid vrijdagavond het land toe. En tot hun spijt niet met de boodschap dat het vorige plan goed heeft gewerkt, maar met de mededeling dat het vooralsnog volstrekt onvoldoende is gebleken om de rust in de ziekenhuizen te bewaren. ‘Het effect van de maatregelen van 12 november zouden we ergens in de komende dagen terug moeten zien’, hoopt premier Rutte nog steeds. ‘Maar de cijfers zijn hoog, hoger, hoogst. En ons gezamenlijk gedrag is maar beperkt veranderd.’

Zowel hij als De Jonge nam voor het eerst in twintig maanden de tijd voor enige zelfreflectie, nu in Nederland eerder dan in vrijwel alle andere West-Europese landen weer een noodsituatie van kracht is. Het virus ontwikkelt zich anders dan verwacht, evenals de vaccins, benadrukte de premier. ‘Maar ik zeg dit niet om onszelf vrij te pleiten van kritiek. We zijn er niet doof voor. Er is geen manier om dit foutloos te doen. Daar willen we dus ook niet voor weglopen. We proberen mensen steeds opnieuw te overtuigen van het belang van het naleven van de basisregels. Blijkbaar slagen we daar steeds minder goed in.’ Op de vraag of hij vindt dat excuses op z'n plaats zijn, nu Nederland opnieuw in een lockdown komt, zei hij: ‘Eigenlijk wel.’

Al te grote stelligheid

De Jonge ging in op de aanzwellende kritiek dat hij de neiging heeft om altijd uit te gaan van het meest optimistische scenario, terwijl dat in deze crisis meestal niet verstandig is gebleken: ‘Dat we nu weer zo in de greep van het virus zouden zijn, was nauwelijks voorstelbaar. De modellen kunnen minder zekerheid bieden dan we dachten. Daar moeten we rekening mee houden. Van mijn soms wat al te grote stelligheid trekt het virus zich niet zoveel aan. Dat realiseer ik me terdege.’

Twee weken geleden waren de bewindslieden nog in de veronderstelling dat zij met een ‘harde klap’ het aantal besmettingen genoeg omlaag konden brengen om vanaf begin december weer te kunnen versoepelen. Van dat idee is niets meer over. De nieuwe maatregelen moeten het aantal contactmomenten met minstens 20 procent omlaag brengen, maar of dat gaat lukken durfden ze niet te zeggen. De Jonge wees opnieuw met nadruk op het ongevaccineerde deel van de bevolking. ‘70 procent van de mensen op de intensive care is niet gevaccineerd. Keuzes hebben consequenties. Voor jezelf en voor anderen.’

En ook voor de modellen, stelde hij. ‘Hoe snel worden al die nog niet beschermde mensen ziek? En hoeveel van hen komen in een ziekenhuis terecht? Dat laat zich niet voorspellen door de modellen. Hoe lang we dit type maatregelen nodig hebben is daarom niet te zeggen.’

Harde ingrepen

Zeker is wel dat nu harder wordt ingegrepen. De nieuwe maatregelen treffen vrijwel iedereen. Voor de sectoren die vooral ‘s avonds actief zijn is de facto sprake van een vrijwel volledige lockdown. Voor veel café’s, restaurants, theaters, bioscopen en sportscholen heeft openblijven waarschijnlijk niet veel zin meer. Er komen nieuwe financiële steunpakketten om ondernemers door deze weken heen te slepen.

Voor de winkels en de dienstverleners - zoals de kappers - is het regime zachter. De niet-essentiële zaken moeten om 17.00 uur hun deuren sluiten, de supermarkten en andere levensmiddelenwinkels blijven open tot 20.00 uur. Amateursporters mogen ‘s avonds na 17.00 uur niet meer de velden op of de zalen in.

Dat zijn maatregelen waarop zal worden gehandhaafd. Verder hoopt het kabinet - niet voor het eerst - dat de algehele alertheid in de samenleving nu echt omhoog gaat. De kwetsbare groep 70-plussers wordt opgeroepen voorzichtiger te zijn, zeker in het contact met kleinkinderen. ‘Bescherm elkaar, het is zo belangrijk’, aldus de minister-president.

De scholen open

Een principiële politieke keuze maakt het kabinet in het onderwijs. Hoewel de klassen, van basisschool tot hoger onderwijs, een belangrijke besmettingshaard zijn, vindt het kabinet dat het virologische voordeel van een nieuwe scholensluiting niet opweegt tegen de leerachterstanden en de sociale problemen die daardoor worden veroorzaakt. ‘De impact daarvan op de samenleving en de kinderen zou gigantisch zijn’, aldus Rutte.

Wel worden alle kinderen en pubers vanaf groep zes verplicht om mondkapjes te dragen buiten de klaslokalen. Kinderen jonger dan 12 jaar met milde neusverkoudheid en een snottebel moeten vanaf nu weer thuisblijven en zich laten testen bij de GGD.