Deel parlement wil luchtmobiele brigade vanaf 2005 in Groningen laten oefenen Leger verdwijnt mogelijk van Veluwe

Boven de Edese heide, waaruit net nog een roodborsttapuit opvloog, hangt een militaire helikopter. Het toestel draait een paar rondjes, maakt een serie schijnlandingen, wint weer hoogte en verdwijnt uit het zicht, nagekeken door beheerder Machiel Bosch van natuurgebied Planken Wambuis....

MAC VAN DINTHER

Van onze verslaggever

Mac van Dinther

ARNHEM

'Dat is nog maar een lichte helikopter', zegt hij. 'Als straks die grote heli's hier landen, blazen ze de jongen zo het nest uit.' Straks is eind dit jaar, wanneer de soldaten van de luchtmobiele brigade van de kazerne in Schaarsbergen hun lang verwachte helikopters krijgen. Dan is de Edese en Ginkelse heide een aantal weken per jaar het decor van een vestzakoorlog.

Van maandag tot vrijdag kamperen soldaten in het veld en doen ze daar alles wat ze in een oorlog ook doen. Met bijna duizend helikoptervluchten, een half miljoen geweerschoten en ruim tweeduizend granaatploffen per jaar, overdag èn 's nachts, zal de rust op de hei zoek zijn.

Maar er gloort hoop voor Bosch. In het parlement lijkt een meerderheid te ontstaan die de luchtmobiele brigade niet op de Veluwe wil laten oefenen, maar in Groningen.

PvdA, D66 en CDA zijn daar al langer voor. Nu heeft de VVD zich daarbij aangesloten. Maandag zal VVD'er M. van den Doel de kamercommissie voor defensie een motie voorleggen, waarin hij vraagt om een studie naar verplaatsing van het oefenterrein naar Zuidoost-Groningen.

Volgens een recent rapport van milieu-organisaties is de schade en de overlast die oefenende militairen veroorzaken op de Veluwe veel groter dan het kabinet stelt. Verontruste bewoners van Ede-Oost, die niet ver van het oefenterrein wonen, zijn beducht voor geluidsoverlast.

Volgens Van den Doel valt het met die overlast wel mee. 'Maar het is beter om in een hoek van het land te zitten waar je niet zo in conflict komt met de omgeving.' De verplaatsing van het oefenterrein is al eerder ter sprake gekomen. Het kabinet is daar niet tegen, maar vindt de kosten, een half miljard gulden, te hoog. Ook Van den Doel vindt het veel geld, maar: 'Als we nu kiezen voor de Veluwe, is dat onomkeerbaar. Misschien krijgen we daar later spijt van.'

PvdA-kamerlid M. Zijlstra voert al jaren een lobby om het oefenterrein naar Groningen te halen. Hij lijkt nu zijn zin te krijgen. 'Het gaat de goede kant op, ja.' Het geld hoeft niet meteen op tafel te komen, zegt hij. Er gaat zeker tien jaar overheen vóór de verhuizing kan beginnen. In de tussentijd kan het geld bijeen worden gesprokkeld.

De ministeries van Landbouw, VROM en Economische Zaken moeten meebetalen, vinden Zijlstra en Van den Doel. 'Want het is een gezamenlijk belang.'

Enige tijd terug is er een studie verricht naar een oefenterrein ten noorden van Winschoten, maar dat gebied is afgevallen omdat de gemeente uitbreidingsplannen heeft. Nu wordt er gedacht aan het gebied onder Winschoten, tussen Nieuwe Pekela en Stadskanaal, waar veel landbouwgrond braak ligt.

In Groningen bestaat minder verzet tegen een oefenterrein. De streekraad en de gemeente Winschoten zien de militairen graag komen. Volgens het Gronings Landschap zijn er vanuit het oogpunt van natuurbehoud geen onoverkomelijke bezwaren.

Uit een enquête van de Gronings-Drentse Pers blijkt dat de weerstand onder de bevolking afbrokkelt. De helft van de Groningers is nog tegen de komst van een oefenterrein, eenderde is voor. Het aantal voorstanders neemt toe als het oefenterrein ook werkgelegenheid oplevert.

De provincie houdt zich op de vlakte. 'Voordat we de lasten op ons nemen, willen we weten welke lusten daar tegenover staan', beklemtoont gedeputeerde G. Beukema. 'Laat het kabinet eerst maar eens met een concreet plan komen.' De Groningers willen er zeker van zijn dat ze niet alleen de herrie krijgen, maar ook de banen.

Dat is wel de bedoeling, zeggen Zijlstra en Van den Doel. In hun opzet verhuizen de tweeduizend leden van de luchtmobiele brigade die in Schaarsbergen zijn gelegerd, naar Winschoten, samen met het derde bataljon, dat nu in Assen zit. De staf kan in Assen worden gevestigd. De helikopters blijven op luchtmachtbasis Soesterberg. Bij Winschoten kan een beperkte faciliteit worden aangelegd waar de heli's kunnen landen om soldaten op te pikken.

Voor Arnhem, waartoe Schaarsbergen behoort, zijn de druiven zuur. 'Wij zijn ongerust over het verdwijnen van arbeidsplaatsen', zegt loco-burgemeester J. van Doorne. Volgens haar raakt de stad niet alleen achttienhonderd beroepssoldaten kwijt, maar ook nog eens het dubbele aantal arbeidsplaatsen bij toeleveringsbedrijven. 'Daar moet iets anders voor in de plaats komen, bijvoorbeeld de vestiging van een andere rijksdienst.'

Zo'n vaart loopt het niet, meent kamerlid Van den Doel. 'We praten niet over een fabriekssluiting. Voordat alle procedures zijn afgerond, zitten we in 2005. De regio kan er dus geleidelijk op inspelen.' In de tussentijd wordt de Edese en Ginkelse heide gebruikt.

De komende tien jaar kunnen de bewoners van Ede-Oost en de roodborsttapuit hun borst natmaken. Bosch, die in het gebied woont, schoot pas geleden midden in de nacht wakker. Er kwam een groep militairen voorbij gemarcheerd die uit volle borst marsliederen zong. Het zal nog een vertrouwd geluid worden.

Meer over