Decimale gevoelens

ZELF ben ik zoals bekend van de jaren nul (van de twintigste eeuw natuurlijk), dus ik kwam tot de dagen des onderscheids in de jaren tien, toen de boel nog redelijk op orde was, en iedereen nog wel ongeveer z'n plaats kende....

Maar die waren nog niet begonnen, of er sloegen twee rampzalige wanen toe: het algemeen kiesrecht en de radio-uitzending. Met het eerste hoopte men meer burgers (dus ook ongeletterde armoedzaaiers en zelfs vrouwen) bij de politiek te betrekken, en via het tweede verwachtte men een royaler verspreiding van verschillende levensbeschouwelijke boodschappen en de verheffing van de werkman door gewijde muziek en literair verantwoorde hoorspelen.

De bedoelingen waren natuurlijk goed, maar al in de jaren dertig stemde 8 procent van de bevolking op de NSB, en de radio werd beheerst door 'arbeidsvitaminen', en door mannen die onder het pseudoniem Juffrouw Snip, Juffrouw Snap en Peter Pech komisch door hun neus spraken. Gelijktijdig grepen voetbalverdwazing ('we gaan naar Rome!') en bioscoopgevaar om zich heen. Leden van mijn generatie konden er in het openbaar nauwelijks meer voor uitkomen dat ze Bep Bakhuys niet kenden, of Bleke Bet nog niet hadden gezien.

Onder die omstandigheden kon het niemand verwonderen dat in de jaren veertig opnieuw een wereldoorlog uitbrak, die ditmaal ook Nederland trof.

Onze generatie hield zich kranig, en voelde zich nog altijd sterk genoeg toen kort daarna de televisie haar intrede deed. 'Elke week een werk van Shakespeare op het scherm', dachten we optimistisch, 'en elke avond Zeeman met boeken, en minstens eens in de veertien dagen alle Brandenburgse Concerten.' Niet dat we de risico's niet zagen, maar met Karin Kraaykamp, tante Hannie en al die andere beschaafde omroepsters die ook buiten beeld petticoats en pumps bleken te dragen, zag het er in de jaren vijftig gunstig uit, al werden er verontrustend veel kinderen geboren van wie je nog maar moest afwachten wat daarvan terecht kon komen.

Zelfs het feit dat in de loop van de jaren zestig vanuit een afzonderlijk departement voor de vrijetijdsbesteding overal op het platteland sjoelbakcentra werden ingericht, theater hier en daar met een j in het midden werd gespeld en het eerste kabinet-Den Uyl steeds dreigender in de buurt kwam, kon ons nog niet echt van ons apropos brengen - we hadden voor het vuur van wel meer modes en calamiteiten gestaan.

Een gevoel van verlorenheid maakte zich pas steeds sterker van ons meester naarmate in de jaren zeventig en tachtig meer en meer baby's van de late jaren veertig alsook vijftig tot verschrikkelijke wasdom waren gekomen, en toen na de val van de Muur de jaren negentig tot volstrekte stuurloosheid gedoemd bleken.

Zo lag het voor de hand dat wij op 31 december 1999 de laatste seconden van de eeuw met een gevoel van ontzettende opluchting mee weg telden: eindelijk konden we tien catastrofale decennia achter ons laten.

Des te groter natuurlijk de teleurstelling toen er de volgende ochtend tot en met Strauss uit Wenen en skischansspringen uit Garmisch-Partenkirchen helemaal niets veranderd bleek te zijn.

Samen met een groep andere bejaarden, en de redactie van de Volkskrant die daar wel brood in zag, heb ik daarom het initiatief genomen voor een nationale 'verwerkingsactie'. Vanaf volgende week zullen ervaringsdeskundigen dagelijks een of meer heilloze decennia op de Forumpagina tegen het licht houden, en dat culmineert op oudejaarsavond 2001 in een landelijke 'puinruimmanifestatie' in alle zalen van het Jaarbeursgebouw in Utrecht. Voor zoveel onvrede is De Balie tenslotte te klein.

Meer over