Debbie Harry roept haar schetterende jongens tot orde

North Sea Jazz Festival, in het Congresgebouw, Den Haag...

De eerste pianonoten die vrijdagvond op het North Sea-festival weerklonken, herinnerden aan de bange jaren van de jazz, toen de muziek onder een wanhopig stemmende reeks tragische ziekten en sterfgevallen leek te bezwijken. De goed gevulde galazaal van het Haagse Congresgebouw applaudisseerde warm voor Oscar Peterson, maar die hartelijkheid werd waarschijnlijk eerder ingegeven door opluchting dat deze bijna zeventigjarige jazzreus tenminste was hersteld van zijn beroerte, dan door de kwaliteit van het gebodene.

Sinds Peterson wordt gekweld door arthritis, is de glans van zijn pianospel aangetast. Virtuositeit, kracht en lenige swing vormden vanouds de essentie van zijn muziek. Van dat alles was de eerste drie kwartier weinig meer te horen. Maar na een langdurige vlucht in Richard Clayderman-achtig gezwijmel, wist Peterson tegen het slot van het concert toch nog iets van zijn oude souplesse te herwinnen.

Het geheel riep een ongemakkelijke vraag op: hoe enthousiast zou het publiek hebben gereageerd als niet de beroemde Oscar Peterson, maar een anonieme cocktail-pianist dezelfde noten had gespeeld?

Nog geen kwartier later werd in een van de kleinere festivalzalen overtuigend bevestigd dat de bange jazzjaren voor deze eeuw voorbij zijn. Het zoveelste nauwelijks 22-jarige saxofoontalent uit Amerika maakte een geslaagd Nederlands debuut. Teodross Avery is in het bezit van een platenconctract met het prominente label GRP Records, en dat deed verwachten dat hij geoliede muziek op het grensvlak van jazz en muzak zou spelen.

Maar hij begon plompverloren met een stijlzuivere vertolking van Gene Ammons' Red Top, een klassiek repertoirestuk van de 'zware tenoren' uit de jaren vijftig. Kleine virtuoze trekjes in Avery's solo bewezen dat deze simpele expressie niet was geboren uit technische nood maar uit vrije keuze. De kundige manier waarop hij met bijtende timbre-variaties de spanning opdreef, wees in dezelfde richting.

Op het hoogste punt van het Congresgebouw, het dakterras, werd het festival geopend door een groep die bijna alle dialecten in de jazztoren van Babel onder hen vertegenwoordigde. The Jazz Passengers brachten hun van liefdevolle ironie doorstraalde kijk op oude en nieuwe swing, klankabstractie en theatermuziek waarin pop-invloeden en improvisatie elkaar versterkten.

Een volle, hete tent waarin eenderde van het publiek zit te kletsen, is niet de ideale ambiance voor tekstuele en muzikale subtiliteit, maar de Passengers, gesteund door ex-Blondie vocaliste Debbie Harry, wisten het merendeel van hun charme over te brengen.

Het is de charme van muziek die zichzelf beschouwt. De mooie momenten ontstaan uit en gaan ten onder in chaotischer gedeelten, zoals de dronken nachtmerrie in het kroeglied Angel Eyes. Alles krijgt richting door de short stories van Debbie Harry; als de jongens te veel door elkaar schetteren, roept ze gewoon 'Shut the fuck up'. Ze zingt beter dan ooit, en weet als een volleerd improvisator mislukte uithalen in een passend effect om te zetten, en die stem dan maar te laten breken bij het woord 'suffering'.

Pure schoonheid zonder ironie is te vinden in de gloedvolle, sensuele composities van Billy Strayhorn, het in 1967 overleden alter ego van Duke Ellington. Musicoloog Walter van de Leur diepte een aantal onbekende parels op uit het Ellington-archief in Washington, het Dutch Jazz Orchestra voerde ze uit, op cd en tijdens deze wereldpremière.

Al beschikt leider Jerry van Rooyen niet over Johnny Hodges of Cootie Williams om de Ellingtoniaanse klankkleur te benaderen, de uitvoeringen klinken zo authentiek als een gelegenheidsorkest enige decennia later maar kan bereiken, hoewel soms enigszins tam.

Vooral tenorist Toon Roos en bugelspeler Ack van Rooyen vulden de heerlijke melodieën aan met warm solowerk. Maar het ging natuurlijk om de geest van Strayhorn: geen enkele andere componist zal in de drie dagen van het festival zo veel prachtig 'nieuw' werk presenteren.

Over de belangstelling hoeft de organisatie van North Sea zich geen zorgen te maken. De 22 duizend toegangskaarten voor vrijdag waren een week geleden al verkocht, en gisteren was ook voor zondag geen kaartje meer te krijgen.

Frank van Herk

Bert Vuijsje

Meer over