Debat over consequenties vindt in VS niet of nauwelijks plaats Amerikaanse Senaat achter uitbreiding NAVO

De bijna geruisloze campagne van president Clinton om de uitbreiding van de NAVO door een sceptische Amerikaanse Senaat te loodsen is een succes geworden....

Van onze correspondent

Oscar Garschagen

WASHINGTON

'Dit is een gelopen race', aldus een Europese diplomaat. Het Witte Huis en de Republikeinse en Democratische leiders van het Congres verwachten dat de Senaat binnenkort de wijziging van het Verdrag van Washington van 1948 met ongeveer tachtig tegen twintig stemmen zullen steunen.

Een stemming in de Senaatscommissie voor buitenlandse betrekkingen eerder deze week viel aanzienlijk gunstiger (16 tegen 2) uit voor Clinton dan hij in eerste instantie verwachtte. De benodigde tweederde meerderheid is ruimschoots aanwezig.

De enige reden dat de Senaat niet al volgende week over de uitbreiding stemt, maar op 18 maart, is het bezoek van de Russische premier Tsjernomyrdin aan Washington. Het Witte Huis en de Senaat achten het weinig fijngevoelig om de NAVO uit te breiden, terwijl de Russische regeringsleider in de stad is.

Het debat voor zover daar al sprake van is in de VS, zal zich op Capitol Hill toespitsen op de 25 amendenten, waarvan de meeste kansloos zijn. Dat geldt onder andere voor het amendement van de New Yorkse senator Moynihan (Democraat), die de NAVO pas wil uitbreiden met de drie Oost-Europese landen als zij lid zijn geworden van de Europese Unie.

Een amendement van de Republikein John Warner uit Virginia om na de toetreding van Polen, Hongarije en de Tsjechische Republikein minstens drie jaar te wachten alvorens bijvoorbeeld Roemenië en Slovenië lid te maken is aanzienlijk kansrijker. Warner bepleit na de toetreding van de eerste drie een bevriezing.

Het is misschien het duidelijkste signaal dat ook de voorstanders van het uitbreiden van de NAVO tot de grens met Rusland enigszins onder de indruk zijn geraakt van de argumenten van de tegenstanders. De Amerikaanse regering verzet zich overigens met kracht tegen het amendement-Warner omdat president Clinton en president Chirac Roemenië en Slovenië hebben beloofd dat zij niet buitengesloten zullen worden.

Hoogstwaarschijnlijk zal het amendement-Warner worden aanvaard, maar niet in de vorm van een wijziging van de resolutie over de uitbreiding, maar in de vorm van een verklaring die niets verplichtends heeft.

Voor de tegenstanders van uitbreiding in de Senaat, het buitenlandspolitieke establishment en de media is het ontbreken van een stevig debat over de uitbreiding een grote teleurstelling. Geen dag gaat voorbij of The New York Times en columnist Thomas Friedman en de wetenschappers Mandelbaum en Galen Carpenter roepen op tot bezinning over wat 'dwaas en roekeloos gerotzooi met de grenzen van Europa' wordt genoemd.

Maar de overgrote meerderheid van de bevolking is niet geïnteresseerd is in de NAVO, en de voorstanders in de Senaat hun mening op andere gronden hebben bepaald. Senatoren als Richard Lugar zijn op geopolitieke en transatlantische gronden overtuigde voorstanders. Een communistenvreter als Jesse Helms, de voorzitter van de Senaatscommissie voor Buitenlandse Betrekkingen vindt bezorgdheid over mogelijke reacties in Rusland juist een argument om voor uitbreiding te zijn.

Senatoren uit het oosten en het midden-westen zijn gevoelog voor de grote Poolse lobby. Het Pools Nationaal Congres heeft het afgelopen jaar zeer actief gelobbied. En tenslotte zijn daar de senatoren uit de staten (Californië, Florida, Ohio, Washington, Illinois) met grote wapenindustriëen.

Lockheed Martin Marietta, Boeing en een reeks kleinere ondernemingen verwachten een stroom van orders als de drie nieuwe lidstaten hun lucht- en landmachten reorganiseren en nieuw materieel gaan aanschaffen. Met tussentijdse verkiezingen in aantocht zijn senatoren altijd extra gevoelig voor de argumenten van het bedrijfsleven in hun staten.

Voor de twijfelaars in de Senaat gaf het eerder deze maand gepubliceerde rapport van het Witte Huis over de kosten van de uitbreiding de doorslag. In het afgelopen jaar zijn er door de NAVO, het begrotingsbureau van het Congres, het Pentagon en het Witte Huis verschillende rapporten opgesteld over de kosten van uitbreiding.

Die begrotingen varieerden van 125 miljard in 15 jaar tot 35 miljard in 15 jaar. Volgens het Witte Huis komen de kosten voor de VS uiteindelijk neer op ongeveer 1,5 miljard in tien jaar en het Pentagon onderschrijft deze analyse. Militaire commandanten hebben de drie landen bezocht en zijn verrast door de goede kwaliteit van vliegvelden, depots en andere militaire installaties.

De nieuwe berekeningen zijn scherp gekritiseerd door tegenstanders, onder wie de senatoren Ashcroft (Republikein) en Wellstone (Democraat). Zij argumenteren dat de Senaat wordt bedrogen met rekentrucs en dat Amerika op het punt staat in de relaties met Rusland een strategische en historische vergissing te begaan.

Hun argument is dat de uitvoering van wapenbeheersingsverdragen met Rusland in gevaar komen. Wellstone uit Minnesota: 'We staan op het punt opnieuw twee Europa's te creëren. Het een veilig, democratisch en beschermd, het ander onzeker, arm, ondemocratisch en in bezit van een slecht beheerd kernwapenarsenaal. Het is allemaal doodeng, maar niemand wil dat zien.'

Meer over