De zorg is even geen banenmotor

Over een aantal jaren zal er weer grote vraag zijn naar gekwalificeerd personeel in de zorg, maar op dit moment zit de sector in een dalletje. 'Deze tijdelijke dip kan wel tot 2020 duren.'

VAN ONZE VERSLAGGEEFSTER CARIEN TEN HAVE

AMSTERDAM - Vergeleken met het geweld van de gelijktijdig gehouden Nederlandse Carrièredagen, met zijn ruim zeventig stands en grote namen, is de Carrièrebeurs Zorg & Welzijn een schijntje. Zes kraampjes, waarvan de helft voor vrijwilligerswerk of voor zorg op Aruba en Bonaire. Een kleine laan, afgeschermd van de rest van de Nederlandse banenmarkt waar volop mensen door de vacatures struinen.

'Ik wil aan de slag in de jeugdzorg of geestelijke gezondheidszorg', zegt de 31-jarige Stefan, terwijl hij hoopvol langs de kraampjes loopt. Als militair besloot hij zich om te scholen, in de veronderstelling dat hij in de zorg vrijwel direct een baan zou vinden. Hij heeft open sollicitaties gestuurd en reageert op allerlei vacatures. 'Zo makkelijk blijkt het niet te zijn.'

Het is symbolisch voor de situatie waarin de zorgsector zich bevindt. Vorig jaar stonden op de Carrièrebeurs Zorg & Welzijn drie keer zoveel stands. Toen sprak men nog niet over 1,4 miljard euro aan bezuinigingen, het sluiten van afdelingen en gedwongen ontslagen.

De zorg, een sector die zich normaliter om anderen bekommert, bevindt zich in een spagaat. Door de toenemende vergrijzing en de geleidelijke uitstroom van arbeidskrachten is in de toekomst veel geschoold zorgpersoneel nodig. Het aantal 80-plussers verdubbelt de komende jaren van 600 duizend naar 1,3 miljoen. 'De zorg blijft een groeimarkt', zegt Aad Koster, directeur van de branchevereniging voor zorgorganisaties ActiZ. Maar door de aangekondigde bezuinigingen van het kabinet is voor al dat nieuwe personeel op dit moment geen plek.

Sterker, het blijkt door de saneringen moeilijk het huidige zorgpersoneel aan het werk te houden: 1.100 ontslagen bij thuiszorgorganisatie Sensire, 900 geschrapte banen bij gehandicaptenzorgorganisatie Philadelphia Zorg, verzorgingshuizen die komend jaar hun deuren moet sluiten.Voor het eerst in ruim veertig jaar werkten er volgens het CBS dit jaar minder mensen in de zorg dan het jaar ervoor. De zorg als banenmotor van Nederland is, tijdelijk, gestopt met ronken.

Afscheid

'Op korte termijn moeten we van veel werknemers in de zorg afscheid nemen', zegt Koster. 'De dip kan wel tot 2020 duren. Op de lange termijn hebben we al dat menselijk kapitaal in de zorg juist hard nodig. Dat voelt tegenstrijdig.'

Ook Nardo van der Meer, hoogleraar Healthcare Management aan de TiasNimbas Business School in Tilburg, spreekt van een tijdelijke dip. Vervelend voor dit moment, maar over een paar jaar zal de markt door de groeiende zorgvraag weer aantrekken, verwacht hij.

Het lijkt een kleine geruststelling voor het zorgpersoneel dat onzeker is over de eigen toekomst. Op de Carrièrebeurs Zorg & Welzijn hebben ze er weinig aan. De vacatures zijn schaars en veel bezoekers druipen al binnen een uur af.

'In de zorg zitten ze nu niet op ons te wachten', zeggen twee dames terwijl ze zich teleurgesteld naar de uitgang begeven. Ze kunnen moeilijk geloven dat de zorg over een aantal jaren weer om mensen als hen zal staan te springen.

Tegen die tijd is de zorg overigens wel veranderd. 'De zorg ziet er in 2020 totaal anders uit dan nu', zegt Van der Meer. 'Aan hoogopgeleide artsen en verpleegkundigen blijft behoefte, maar de zorg zal meer gaan plaatsvinden buiten de ziekenhuismuren, bij de patiënten thuis.'

Ouderen die vaker zo lang mogelijk in hun eigen huis willen blijven wonen, mensen die eerder ontslagen worden uit het ziekenhuis en gespecialiseerde verpleegkundige hulp nodig hebben, gezinsleden die bijspringen voor zieke familieleden om eenvoudige zorg te verlenen, al die ontwikkelingen vragen om een ander type verpleegkundigen, zegt Van der Meer.

Meer taken

'Ze zullen meer en bredere taken krijgen. Verpleegkundigen in ziekenhuizen zullen juist nog gespecialiseerder worden. Allemaal dingen om rekening mee te houden als je nu voor een opleiding in de zorg kiest.'

Bovendien zal het zorpersoneel lang niet alleen meer met het verlenen van zorg bezig zijn. Omdat familieleden, vrienden en buren, onder het nieuwe participatiemotto van het kabinet-Rutte II, vaker zullen worden ingeschakeld voor het verlenen van zorg, moet het zorgpersoneel nog meer met ze overleggen. Hoe wordt de zorg verdeeld? Welke technologieën kunnen worden ingeschakeld om te helpen? En welke zorg is echt nodig, als niet alles meer wordt vergoed?

'De verhalen die we nu horen over de zorg, zijn geen stimulans om in de sector te gaan werken', zegt Koster van ActiZ. 'Maar het blijft een banenmotor, zeker in de toekomst. De mensen die komend jaar met hun opleiding beginnen, hebben in 2018 hun studie afgerond en kunnen op deze nieuwe ontwikkelingen inspringen. Hopelijk is deze tijdelijke dip dan voorbij.'

ZORGSECTOR IN CIJFERS

* De zorg is, na de handel, de grootste bedrijfstak van Nederland. In totaal hebben volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek ruim 1,3 miljoen mensen een baan in deze sector. Daarnaast zijn er nog zo'n 90 duizend mensen actief in de zorg als zelfstandige of freelancer.

* In 2011 was het aantal banen in de zorg nog 35 procent hoger dan in 2001.

* Sinds vorig jaar groeit het aantal werkzame personen in de zorg minder hard. De groei stagneert. Het aantal werkzame personen nam in 2012 nog maar toe met 15 duizend, terwijl in 2010 en 2011 de stijging veel groter was, respectievelijk 64 duizend en 37 duizend.

* Het aantal banen in de zorg daalde in het derde kwartaal van dit jaar fors ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. In een jaar tijd nam het aantal banen af met 30 duizend. Vooral binnen de kinderopvang en de thuiszorg verdwenen veel banen. Brancheorganisatie ActiZ herkent zich niet in de cijfers over het dalende aantal banen in de thuiszorg.

Bron: CBS

Meer over