De zonen van Al Capone

De rechtszaak die de afgelopen maanden in de Verenigde Staten werd gevoerd tegen een aantal maffiakopstukken, had wel iets weg van de tv-serie The Sopranos – maar dan in het echt....

De topgangster met het gehoorapparaat en het gevreesde temperament schudde zijn dikke, grijze, kalende hoofd. Een jury had hem zojuist schuldig bevonden aan zeven moorden in dienst van The Chicago Outfit, de maffiabende die in de jaren twintig van de vorige eeuw werd geleid door Al Capone. Drie weken daarvoor was de 70-jarige ‘capo’ Frankie Calabrese senior al veroordeeld wegens afpersing en het incasseren van woekerrentes.

Naast de beruchtste huurmoordenaar van Chicago zat zijn baas, de 78-jarige Joseph Lombardo. Zoals elke dag werd hij in een rolstoel naar binnen geduwd, en ook hij droeg een gehoorapparaat. De oude man, ‘The Clown’ genoemd vanwege zijn Tony Soprano-achtige wisecracks, heeft een mythische status in Chicago en vermaakte de toeschouwers in het gerechtsgebouw deze zomer dag in dag uit door de rol van klassieke gangster neer te zetten.

Op de dag waarop de verre opvolger van Al Capone te horen kreeg dat hij nooit meer vrij zou komen, was hij aanzienlijk ernstiger dan de voorafgaande maanden. ‘The Clown’ keek strak voor zich uit toen de jury hem schuldig achtte aan meerdere misdrijven, waaronder de moord op de vader van Lombardo’s peetzoon Joseph.

Toen duidelijk werd dat de bekendste Chicago-gangster uit de laatste decennia de rest van zijn leven zou doorbrengen in de gevangenis, klonk in de rechtszaal voorzichtig gejuich. De openbare aanklagers spraken over de ‘belangrijkste overwinning op de Outfit ooit’. De maffia van Chicago pleegde vanaf 1919 naar schatting 1.111 moorden. Tot voor kort werden maar veertien van die zogeheten gangland killings opgelost; nooit eerder werden maffiakopstukken verantwoordelijk gesteld voor (bij elkaar tien) moorden.

De uitspraak was de passende climax van een proces dat Chicago vier maanden in de ban hield. Kapsels, kleding en brilmonturen van de gangsters werden uitgebreid geanalyseerd in uren durende talkshows. Kenners gaven uitleg over de bijnamen van Outfit-legendes als Al ‘Scarface’ Capone, Johnny ‘The Fox’ Torrio en Sam ‘the Cigar’ Giancana. Het tabloid Chicago Sun-Times publiceerde lijstjes met de quotes van de week uit de rechtszaal.

Sommige inwoners van Chicago vonden de overweldigende media-aandacht te veel eer voor de bejaarde gangsters. Maar het proces was in meerdere opzichten historisch, zegt John Kass, maffiakenner en columnist van de Chicago Tribune. ‘Toen Capone de leiding had over de Outfit, werden grote delen van Chicago geterroriseerd. Zo erg als in de jaren twintig van de vorige eeuw is het nu niet, maar één ding lijkt onveranderd gebleven: de vermenging van de onder- met de bovenwereld.’

Paniek

Paniek
Kass bracht in 2003 het nieuws dat de FBI een kroongetuige had tegen de belangrijkste mensen van de Outfit. Het leidde tot paniek onder de maffiosi – en tot doodsbedreigingen aan het adres van Kass. Hoofdschuddend zegt hij: ‘De invloed van de Outfit is nog altijd enorm in Chicago. Een van de vijf hoofdpersonen in het proces was Paul Schiro. In de jaren negentig vormde hij met William Hanhardt de leiding van een bende die was gespecialiseerd in het beroven van juwelierszaken. Hanhardt was de chief of detectives van de politie in Chicago. Begrijp je goed wat ik nu zeg? We hebben het hier dus over de baas van alle politieagenten. Zo bekeken is er weinig veranderd sinds de gloriejaren van Capone. ’

Paniek
Tegenwoordig is de Outfit minder openlijk aanwezig in Chicago dan tijdens de Roaring Twenties, de jaren van de drooglegging. Dat komt indirect door Al Capone. Hij liet in 1929 zeven concurrerende gangsters liquideren door huurmoordenaars vermomd als politieagenten. Het bloedbad raakte bekend als Saint Valentine Day’s Massacre en spreekt in Chicago nog altijd zeer tot de verbeelding.

Paniek
Capone leidde met deze massamoord wel zijn eigen ondergang in. Tot die tijd lieten de lokale politici de bende van Capone, toen nog The Syndicate genoemd, met rust tegen een redelijke vergoeding. Maar na de zeven moorden ging president Herbert Hoover zich ermee bemoeien. Niet lang daarna werd Capone in de gevangenis gegooid – vanwege belastingontduiking, omdat nooit kon worden bewezen dat hij opdracht had gegeven voor het bloedbad.

Paniek
De geniale maffiabaas Tony Accardo stak iets op van de zelfdestructieve gewelddadigheid van zijn voorganger. In zijn jaren als soldaat werd hij door Capone omgedoopt tot Joe Batters, omdat hij twee gangsters doodsloeg met een honkbalknuppel. Eerder had hij al indruk gemaakt in de onderwereld, toen hij het hoofd van een vermeende verrader in een bankschroef stopte waardoor diens oog eruit plopte, een moment dat voorkomt in de film Casino van Martin Scorsese.

Paniek
Als leider stond Joe Batters geweld uit pragmatische overwegingen alleen toe als laatste overtuigingsmiddel. Zo kon de Outfit jaren rustig zijn gang gaan in Chicago, want de politici werden zelden onder druk gezet door de federale overheid om de gangsters te vervolgen. Onder deze omstandigheden lukte het de Outfit in de jaren vijftig en zestig uit te groeien tot de succesvolste criminele organisatie van Amerika. Geschatte inkomsten: zes miljard dollar per jaar.

Paniek
Het opmerkelijke was dat de meeste inwoners van Chicago de gangsters niet veroordeelden, zegt de misdaadschrijfster Barbara D’Amato. ‘Een paar jaar voor de Saint Valentine’s Day Massacre liet Capone een paar topgangsters doodschieten die met hem vochten om de hegemonie van de stad. De plaats waar dat gebeurde, is een historische plek geworden. Ik woon vier straten verderop en zie elke zomer weer drommen toeristen samenkomen voor de kathedraal om te zoeken naar kogelgaten. Chicagoans vinden dat niet vervelend, integendeel.’

Themafeesten

Themafeesten
Maffiabarretjes in Chicago geven ook themafeesten waarbij de stamgasten verkleed gaan als Al Capone of Tony Accardo, en toeristen kunnen een tour krijgen door rijke voorsteden van Chicago als Oak Park en River Forrest. Grote maffiabazen hielden daar vroeger barbecues waarbij de belangrijkste criminelen en politici aanwezig waren. D’Amato: ‘Dit soort dingen gebeurt alleen in Chicago. We zijn zó trots op ons gangsterverleden.’

Themafeesten
De fascinatie van de gemiddelde inwoner voor de maffia heeft te maken met de bizarre ontstaansgeschiedenis van de stad, denkt D’Amato. Chicago was in de 19de eeuw een doorgangsstad op de grens van het Wilde Westen en het veel beschaafdere oosten. Nergens waren zoveel bordelen en saloons als in Chicago; politici deden volop mee aan het in stand houden van de zonde door zeer omkoopbaar te zijn.

Themafeesten
Verna Sadock, verslaggeefster van NBC News: ‘Die outlaw-mentaliteit is nooit helemaal verdwenen. Zoals onze voorouders een fascinatie hadden voor criminelen als Billy the Kid en Jesse James, hebben de meeste mensen in Chicago een romantische voorliefde voor gangsters. Daarom was deze zomer ook zo speciaal. We hadden bijna vier maanden het idee dat we waren beland in een aflevering van The Sopranos.’

Themafeesten
Het begon al met de aanleiding tot het proces. Nicholas Calabrese, net als zijn oudere broer Frankie een hit man, iemand die moordt in opdracht van de maffia, kreeg in 1986 het bevel collega-moordenaar John Fecarotta door het hoofd te schieten. Nicholas Calabrese had al dertien mensen gedood om de zakelijke belangen van zijn crew te verdedigen – maar Fecarotta was zijn beste vriend.

Themafeesten
Toch moest Fecarotta dood. Het had te maken met de moord op de gebroeders Spilotro, een gebeurtenis die ook voorkomt in de film Casino. Fecarotta en Calabrese lokten de twee naar Chicago. Ze zeiden dat Anthony ‘The Ant’ Spilotro, de handlanger van de Outfit in Las Vegas, zou worden gepromoveerd tot baas (‘capo’) en dat zijn broer officiëel lid van de Outfit zou worden. De Spilotros hadden hun mooiste pak aangetrokken, maar werden onder toezicht van de belangrijkste mensen van de Outfit in elkaar geslagen en gewurgd.

Dode broers

Dode broers
John Fecarotta moest de lijken begraven. Hij deed dat op een plek waar de Spilotros vast nooit zouden worden gevonden. Maar een boer uit Indiana ploegde door zijn korenveld en stuitte op de dode broers.

Dode broers
Toen de top van de Outfit doorkreeg dat Fecarotta zijn taak niet goed had uitgevoerd, kreeg Nicholas Calabrese de opdracht zijn beste vriend te doden. Calabrese belde zijn collega-hit man op en zei: ‘We hebben een klusje, John. Bomaanslag.’ Even later schoot Calabrese hem door zijn achterhoofd.

Dode broers
Klus geklaard, zou je denken, maar tijdens de wandeling naar zijn auto viel een van Calabreses zwarte handschoenen uit zijn zak. ‘De FBI pakte Nicholas Calabrese in 2000 op’, zegt maffia-expert John Binder, auteur van het standaardwerk The Chicago Outfit. ‘Zijn DNA was gevonden op de verloren handschoen, en de federale overheid bood hem – als hij zou meewerken aan het proces – een plek aan in het getuigenbeschermingsprogramma. Als Calabrese een echte vent was geweest, had hij gezegd: fuck you, ik ga niemand verraden, dan zit ik nog liever de rest van mijn leven in de gevangenis. Maar de FBI had het geluk dat er grote problemen waren in de familie Calabrese en dat Nicholas Calabrese was bereid alles te vertellen over de Outfit.’

Dode broers
Een van de mensen die hij moest verraden, was zijn zeer gewelddadige broer Frankie. Nog spectaculairder werd het toen de zoon van Frankie, Frankie junior, eveneens besloot mee te werken met de federale overheid, omdat hij nog bijna dagelijks door zijn vader in elkaar werd geslagen. Frankie junior nam zelfs gesprekken op met Frankie senior over de Outfit met een cassetterecorder die hij verborg onder zijn kleding.

Dode broers
Zo was de naam voor de rechtszaak snel verzonnen: Operation Family Secrets. Het proces ging begin juni van start. Nicholas Calabrese vertelde eerst uitgebreid over zijn ceremonie als made man, zoals een min of meer officieel lid van The Chicago Outfit werd genoemd. Samen met zijn broer bezocht hij een restaurant waar alle belangrijke maffiosi aanwezig waren. Op tafel lagen onder meer een pistool en een aantal bidprentjes die in brand werden gestoken. De toekomstige made men moesten de bidprentjes in hun handen houden zonder met hun ogen te knipperen. Deden ze dat wel, dan werden ze ongeschikt geacht. Ook moesten de made men minstens één moord hebben gepleegd. De ceremonie werd volgens Nicholas Calabrese standaard afgesloten met de woorden: ‘Mocht ik mijn broeders ooit verraden, dan zal ik branden in de hel.’

Dode broers
Daarna wijdde Calabrese uit over de intimidatietechnieken van de Outfit bij het incasseren van ‘straatbelasting’ aan pooiers, drugsdealers, witteboordencriminelen of legale bedrijven, en het terugvorderen van verstrekte woekerleningen aan misdadigers die bij gewone banken nooit in aanmerking zouden komen voor een krediet. Wie niet snel genoeg betaalde, werd eerst gewaarschuwd met een rat in een strop of, in sommige gevallen, een onthoofde puppie. In extreme situaties werd een auto, restaurant, woning of café opgeblazen.

Dode broers
Soms maakten de zakenpartners het wel heel bont en moest er nog harder worden ingegrepen. Aan het einde van de jaren zeventig brak een bende – bekend als de New York Yankees of Robbers – in bij het huis van maffiabaas Tony ‘Joe Batters’ Accardo, de zeer succesvolle opvolger van Al Capone. Dit was een uitzondering waarvoor hij wel geweld wilde gebruiken: de betrokkenen werden een voor een uitgemoord.

Wraakactie

Wraakactie
Als waarschuwing liet de Outfit ook een aantal inbrekers doden die niets met de inbraak te maken hadden – een zwarte, Italiaanse en Ierse inbreker, want de dieven werden geselecteerd op etniciteit. Een joodse inbreker kon zich op het laatste moment redden en bevestigde het verhaal van Calabrese over de wraakactie.

Wraakactie
Tot slot sprak Calabrese uitgebreid over de moord op zijn vriend John Fecarotta. Met gebroken stem vertelde hij over het laatste schot en het publiek kreeg zowaar een beetje medelijden met de kroongetuige toen hij zei: ‘Toen ik hem doodschoot, schoot ik mezelf dood.’

Wraakactie
Na de historische biecht van Nicholas Calabrese was de belangrijkste vraag of de kroongetuige zou worden geloofd. ‘We hebben het hier over een man die je in je hoofd schiet als zijn ravioli te koud is’, benadrukte Frankie Calabreses advocaat Joseph ‘The Shark’ Lopez in zijn slotpleidooi. Om eraan toe te voegen: ‘Ik denk dat mijn cliënt nooit een eerlijk proces heeft gekregen vanwege de valse voorkennis die de jury heeft over de maffia door series als The Sopranos of films als The Godfather. Bovendien is de mythe van Al Capone in Chicago nog zo sterk, dat niemand meer eerlijk kan oordelen over mensen die worden geassocieerd met Capones oude bende.’

Wraakactie
De smeekbede had geen effect, want de jury geloofde de kroongetuige op de meeste punten. Lombardo en Frankie Calabrese zullen de rest van hun leven moeten doorbrengen in de gevangenis.

Wraakactie
Toch betekent dit nog lang niet het einde van de de Outfit, zegt John Kass. Er staan alweer andere gangsters klaar om ‘The Clown’op te volgen, zoals Joseph ‘The Builder’ Andriacchi en Johnny ‘No Nose’ Di Fronzo, een voormalige bankovervaller die zijn bijnaam kreeg toen de politie een deel van zijn neus eraf schoot. Kass: ‘Veel mensen hebben me de afgelopen weken wanhopig gevraagd waneer ik nu eens zou ophouden met schrijven over deze zaak. Ze moeten nog even geduld hebben, want dit proces heeft laten zien hoe Chicago er in werkelijkheid voor staat. De strijd tegen de Outfit is nog lang niet gewonnen.

Wraakactie
‘Deze stad wil in 2016 de Olympische Spelen organiseren en de propaganda is al jaren aan de gang. Burgemeester Daley en de andere Democraten wijzen voortdurend op de prachtige wolkenkrabbers in de buurt van Lake Michigan, de schoonheid van de architectuur en de heerlijk groene parken. Maar dat is maar één kant van Chicago. De enorme corruptie en criminaliteit worden verzwegen en de media geloven de propaganda dat de maffia een overblijfsel uit het verleden is. Vele plaatselijke politici en rechters zijn nog steeds onder controle van de Outfit. Zelfs burgemeester Daley onderhoudt goede relaties met mensen die gerelateerd zijn aan de maffia.

Wraakactie
‘Dit proces is een stap in de goede richting, maar ook niet meer dan dat. Chicago heeft nog een heel lange weg te gaan.’

Meer over