ANALYSE

De zeven zonden en de zeven deugden: ze zijn anno 2021 nog altijd aanwezig

null Beeld Joren Joshua
Beeld Joren Joshua

De menselijke zonden, waarvoor Jezus gisteren 1.988 jaar geleden stierf, zijn onuitroeibaar. Sinds de Middeleeuwen worden naast Zeven Hoofdzonden óók Zeven Deugden onderscheiden. In de wereld van 2021 geven ze alle veertien nog acte de présence.

1. Invidia – Jaloezie: Generaal Min Aung Hlaing, legerleider Myanmar

Kinderen steken jaloezie zelden onder stoelen of banken. Overal ter wereld lopen kinderen die hoge cijfers halen het risico na schooltijd te worden opgewacht door afgunstige klasgenoten. Volwassenen hebben de neiging de hoofdzonde Invidia te verpakken. Een variant van het ‘opwachten en aftuigen na schooltijd’ voor meerderjarigen is de staatsgreep. In de parlementsverkiezingen van Myanmar van 8 november haalde de partij van de vrouw die twintig jaar huisarrest had, Aung San Suu Kyi, een hoog cijfer: 258 zetels. De partij van de oude militaire junta haalde er 26. In zijn tv-toespraak van 8 februari vertelde legerleider Min Aung Hlaing dat verkiezingsfraude een coup noodzakelijk maakte en Myanmar snel een echte democratie wordt, oftewel: ‘We hebben de vrouw die we benijden na schooltijd opgewacht.’

2. Luxuria – Onkuisheid: Dion Graus

Van Geert had je desnoods tien libidineuze bewakers boven op Joyce mogen zetten, Geert is coulant voor elke PVV-lakei. In 2019 diende Joyce, inmiddels je éx-echtgenote, een aanklacht tegen je in. Van vervolging kwam het niet. Waarom word je dan in 2021 bekroond voor de hoofdzonde Luxuria? Als ze toch een trofee voor Onkuisheid uitdelen, kunnen ze die beter aan Joyce of aan je bewakers geven! Jij hebt hun onkuisheid, nu ja, alleen maar gefaciliteerd. De Hoofdzondenjury licht het toe: Joyce stond in onkuise handelingen bloot aan de dwang en de losse handjes van de heer D. Graus. Ze heeft, met dank aan een crowdfundingsactie van linkse en rechtse Nederlandse vrouwen, nu flink wat documenten en geluidstapes ingeleverd bij het Openbaar Ministerie, in de hoop dat D. Graus alsnog wordt vervolgd.

3. Acedia – Luiheid: Willem Engel

Je kunt, zoals de vorige denker des vaderlands Marli Huijer deed, na een moeilijke en confronterende afweging van feiten tegen een lockdown pleiten. Wie dat doet terwijl hij zichzelf de confrontatie met ongemakkelijke feiten bespaart en cijfers die hem niet uitkomen wegzet als overheidspropaganda, kun je betichten van gemakzucht. Een gevolg is dat demonstranten van Viruswaarheid covid-19 zelfs na een jaar nog afdoen als ‘een gewoon griepje’, en coronamaatregelen bestempelen als ‘totalitair’. Luiheid is al flink wat eeuwen een voorname bron van onwetendheid. Wie een lockdown vergelijkt met een dictatuur, heeft nooit in zijn leven de moeite genomen te luisteren naar ervaringsdeskundigen van dictaturen, en was óók te lui om eens iets te lezen uit de grote bibliotheek over totalitarisme.

4. Fortitunido – Moed: De demonstranten van Belarus

Een briefschrijver in de Volkskrant opperde dat een eenmalige zondagse excursie naar Minsk, hoofdstad van Belarus, Willem Engel cum suis kan helpen voortaan onderscheid te maken tussen een bevoorrecht land en een dictatuur. Elke zondag weer worden daar demonstranten opgepakt en vastgezet. De meeste oppositieleiders zitten al maanden achter de tralies. Het totaal aantal arrestanten ligt nu boven de dertigduizend, het aantal vermisten boven de vijftig. Toch lopen acht maanden na ‘verkiezingen’ waarin de dictator 80 procent haalde nog elke zondag mensen uit tegen het regime. Diezelfde ongehoorde moed wordt nog altijd aan de dag gelegd in de straten van Rusland, waar de buitengewoon onverschrokken oppositieleider Navalny in een strafkamp verdween, zoals dat gaat in dictaturen.

5. Fides – Geloof: Gabriel Sterling en Brad Raffensperger

Ze constateerden dat de verkiezingen in Georgia eerlijk waren verlopen, dat de kandidaat van hun eigen partij, Donald J. Trump, had verloren en ze bekrachtigden de resultaten. Eerst kregen ze te maken met doodsbedreigingen, daarna rukten aanhangers van de verliezer op naar hun huizen: verraders uit eigen kring maken mensen altijd kwader dan gewone tegenstanders. ‘It.Has.All.Gone.Too.Far’, twitterde Gabriel Sterling op 2 december. Geenszins, want op 2 januari kreeg Brad Raffensperger een telefoontje van Trump: zoek 11.780 stemmen voor me! Ze noemen deze twee Republikeinse functionarissen stille helden, omdat ze zelfs onder zware druk weigerden vals te spelen. Ze worden bekroond voor de deugd Fides, vanwege een geloof in democratie dat in hun eigen partij tanende is.

6. Avaritia – Hebzucht: Jeff Bezos

null Beeld Joren Joshua
Beeld Joren Joshua

Honderd miljoen luisteraars van Pink Floyds Dark Side Of The Moon kenden het gedrag van de winnaars van de coronacrisis al uit het nummer Money: ‘It’s no surprise that they’re giving none away’. Ahold boekte dankzij andermans dichte winkels en restaurants een recordwinst, maar de 6 miljoen euro die de topman opstreek gaf hij niet weg aan pechvogels. De grootste winnaar van de coronacrisis, in geld uitgedrukt, is Amazon.com. CEO Jeff Bezos is nu goed voor 180 miljard dollar en de eerste plek in het klassement der allerrijksten. Omdat het opstrijken van astronomische winsten bij Amazon de afgelopen maanden gepaard ging met het op vele achterbakse manieren tegenwerken van medewerkers die 15 dollar per uur verdienen en een vakbond willen oprichten, staat Bezos dit jaar ook op plek één in de hitparade der Hebzucht.

7. Caritas – Naastenliefde: MacKenzie Bezos

Toen ze nog bij elkaar waren, noemde Jeff Bezos zijn vrouw MacKenzie naar verluidt ‘zijn betere ik’, en gaf daarmee blijk van mensenkennis. In 2019 gingen ze uit elkaar en kreeg zij een kwart van zijn toenmalige vermogen mee. Vier miljard daarvan schonk zij de afgelopen maanden aan voedselbanken en armoedeorganisaties. ‘Deze pandemie is de sloophamer geweest in de levens van Amerikanen die al aan het worstelen waren’, zei ze over mensen die vaak nog slechter af zijn dan werknemers van Amazon. Filantropie is de uitlevering van kwetsbare mensen aan de willekeur van de rijken, stellen critici uit Europese landen waar sociale voorzieningen bestaan. Dat is waar. Maar zoals een Moldavische schrijver zei over filantroop Soros: ‘Als niemand je helpt, ben je zelfs blij met een filantroop.’

null Beeld Joren Joshua
Beeld Joren Joshua

8. Ira – Woede: Jair Bolsonaro

Op 5 maart naderde het aantal coronadoden in Brazilië de 300 duizend en haalde de president van het prachtige land, Jair Bolsonaro, woedend uit naar rouwenden en lokale gouverneurs die lockdowns instelden: ‘Stop een keer met blèren! Hoelang blijven jullie nog janken? Hoelang blijven jullie nog thuis en sluiten jullie alles af? Niemand kan er meer tegen!’ Dat deze president voornamelijk van Italiaanse maar ook een beetje van Duitse komaf is, noopte een commentator tot de karakterschets ‘voornamelijk Mussolini, maar ook een beetje Hitler’. Een verschil tussen Bolsonaro en deze 20ste-eeuwse Europeanen, is dat zijn woede wordt opgewekt door democratische hindermachten. Zoals het Braziliaanse staatshoofd het zelf zei: als de junta van voor 1985 Brazilië nog regeerde, had niemand last van lockdowns.

9. Prudentia – Voorzichtigheid: Braziliaanse gouverneurs

De gouverneur van de staat São Paulo, João Doria, legde op de BBC uit waarom lokale Braziliaanse bestuurders in tijden van covid nog wat minder te benijden zijn dan bestuurders elders: ‘Wij moeten niet alleen tegen het coronavirus vechten, maar ook tegen het Bolsonaro-virus.’ Overal heb je demonstranten die tegen lockdowns de straat opgaan, in Brazilië stuurt de president aanhangers af op bestuurders van de oppositie die coronamaatregelen nemen. ‘Lockdowns richten de economie ten gronde’, scanderen die. Doria legde een groep demonstranten uit: ‘Als iedereen ziek of dood is, heb je überhaupt geen economie meer.’

10. Gula – Gulzigheid: AstraZeneca

null Beeld Joren Joshua
Beeld Joren Joshua

Hoe kon een bedrijf dat in tegenstelling tot sommige andere farmaceuten niet gold als extreem winstbelust, een bedrijf dat zo veel mogelijk landen zo snel mogelijk aan voldoende vaccins wilde helpen, slachtoffer worden van een publicitaire ramp? Alle jarenlang opgekropte woede tegen de farmaceutische industrie werd gekoeld op AstraZeneca, vonden medewerkers. Toch had een enkel communiqué van de Londense directie dit debacle vermoedelijk kunnen afwenden: ‘We leveren eerst alles aan Groot-Brittannië, inzake andere landen beloven we niets.’ Waarom werden al die orders uit EU-landen binnengehaald en leveringen toegezegd? Vanwege de EU-subsidie? Of was het de hoofdzonde Gula? Fabeldieren die eraan ten prooi vallen zeggen steevast: ‘Het is teveel, we kunnen niet meer.’

11. Iustitia - Rechtvaardigheid: Eva González Pérez

Zelfs midden in een pandemie was ‘schokkend’ het meest gebruikte adjectief voor wat naar buiten kwam in de Toeslagenaffaire. De strijd voor rechtvaardigheid voor de gedupeerde ouders begon maar liefst zes jaar eerder, toen advocaat Eva González Pérez, in Eindhoven opgegroeid als kind van Spaanse gastarbeiders, namens veertig getroffenen bezwaren indiende die allemaal werden afgewezen. Ze procedeerde door en kreeg nog veel meer afwijzingen. De parlementaire enquête bracht aan het licht dat de Belastingdienst in die jaren het dictum hanteerde: ‘Niets zeggen als zij weer belt.’ In 2015 wendde ze zich tot de Nationale Ombudsman, in 2017 benaderde ze Kamerlid Pieter Omzigt. In haar eentje was haar niets gelukt, zei Eva González Pérez. Zonder haar had gerechtigheid langer dan zes jaar op zich laten wachten.

null Beeld Joren Joshua
Beeld Joren Joshua

12. Superbia – Hoogmoed: Jack Dorsey, ceo Twitter

Sommige mensen geloven dat een cursus Vipassana-meditatie Twitters bestuursvoorzitter Jack Dorsey het inzicht schonk dat onze planeet beter af zou zijn zonder tweets van Donald J.Trump. Er zijn óók mensen die het van opportunisme vonden getuigen Trump in de laatste dagen van zijn presidentschap van Twitter te gooien. Meteen onder dat laagje opportunisme kon je Superbia, bijgenaamd ‘de zonde der zonde’, zien glinsteren. Impliciet communiceerde Dorsey immers: ‘Niet wetgevende of rechterlijke machten bepalen hoe ver een politicus kan gaan, wij van Silicon Valley bepalen dat. Wij zijn als de goden van de berg Olympus, we spelen met mensen om onszelf te vermaken.’ Op een mooie dag in januari besloot de Silicon Valley-god Jack Dorsey: ‘Tijd om die geföhnde bejaarde van Twitter te halen.’

null Beeld Joren Joshua
Beeld Joren Joshua

13. Spes – Hoop: Uğur Şahin en Özlem Türeci

Vier, vijf, zes jaar kon een vaccin tegen covid-19 op zich laten wachten, zeiden deskundigen zo laat als oktober 2020, en zo lang had het geduurd als covid-19 de wereld vijf jaar eerder had getroffen. Begin november werd bekend dat het Turks-Duitse artsenechtpaar Uğur Şahin en Özlem Türeci in amper tien maanden een werkzaam coronavaccin had ontwikkeld. ‘Lichtgeschwindigkeit’, luidt het fraaie Duitse woord voor ‘lichtsnelheid’ dat als codenaam fungeerde voor het project. Zonder recente technische doorbraken was het onmogelijk geweest, zonder de hoop van dit echtpaar dat het zo snel zou kunnen evenmin. Het gezegde ‘hoop doet leven’ bestaat in vele talen, dit vaccin werkt in alle taalgebieden.

14. Temperantia – Gematigheid: De meeste mensen

Rutger Bregman verkocht een paar honderdduizend exemplaren van De meeste mensen deugen, maar lang niet alle geleerden zijn het ermee eens. Minder controversieel is de stelling dat de meeste mensen, als het moet, blijk geven van de kardinale deugd Temperantia. Al meer dan een jaar moeten ze zichzelf op vele manieren aan banden leggen. De meesten lukt dat nog altijd zonder dat ze zich beklagen, zonder dat ze nare dingen twitteren, zonder dat ze zich aansluiten bij Willem Engel en zonder dat ze op T. Baudet stemmen. In 2020 werden u en 95 procent van de mensen in uw woonplaats ook al bekroond voor deze kardinale deugd. Na een jaar leven met covidmaatregelen hebt u de Temperantia-trofee nog meer verdiend dan vorig Pasen.

Meer over