De wrok van een deejay in ruste

Na een conflict met de NCRV zit hij weer thuis. Hij maakt jingles en tunes voor radiostations en wie ze maar hebben wil....

Wim Wirtz

ZIJN handen vliegen over de synthesizer en het toetsenbord van zijn pc. Hij klikt op de muis en duwt een schuifje van het mengpaneel naar boven. Twinkelende blik: 'Dan krijg je dít.' Een vlotte jingle met koortje vult de ruimte van zijn studio en versterft in een traag wegglijdend akkoord. Zijn lichaam beweegt ritmisch mee. 'En daar moet dan op volgen...' Zacht zingende stem: 'Rádio Oóóóst...'

De studio van Ferry Maat (54) is onderdeel van zijn huis in een villawijk te Huizen, waarvan de bouwstijl associaties oproept met de nouveau riche-interieurs van Jan des Bouvrie. Twee Mercedessen voor de deur. Een grote tuin aan de achterkant. En Maat aan tafel. Hij vertelt. Hoe 'schofterig' hij door de NCRV is behandeld. Hoe ze hem het werken onmogelijk hebben gemaakt bij Maat in de middag op Radio 2, elke werkdag van twee tot vijf. Hoe hij ruim een jaar geleden werd opgezadeld met een muzieksamensteller die - al vele jaren in vaste dienst - na een avontuur bij de onvolprezen Arbeidsvitaminen per se ergens een plek moest hebben. Dat de man geen muzikale hoogvlieger was, slordig werkte, een bron van ergernis werd en uiteindelijk onderdeel zou worden van de keus waarmee een tot wanhoop gedreven Maat naar de NCRV-leiding stapte: hij eruit of ik eruit.

De man bleef. Maat ging. In de laatste uitzending van Maat in de middag, eind vorig jaar, bracht hij de luisteraars van Radio 2 op de hoogte: 'Honderden mailtjes heb ik van jullie gehad. Waarop ik nu kan antwoorden: ja, het is in grote lijnen allemaal waar wat in de kranten en de bladen stond.' En: 'Ik kan verklaren dat ik me altijd waardig en fatsoenlijk heb gedragen. De NCRV waardig, de omroep van het fatsoen. Toch?' Direct erna werd hem de toegang tot het NCRV-gebouw ontzegd.

Hij voelde zich gekrenkt. En miskend. Maar heeft het achter zich gelaten. Hij is weer thuis. Terug in zijn studio, bij zijn eigen bedrijf dat jingles en tunes produceert voor radiozenders en wie ze maar hebben wil. Hij begon ermee op instigatie van ex-collega Ad Roland, die hem introduceerde in het Duitse radiowezen. De eerste jingles maakte hij in zijn garage, spoedig daarna bouwde hij zijn eigen studio. 'Er kwam een nieuw Duits radiostation. Daar heb ik een compleet pakket voor gemaakt. Daarna in no time nog eens negen Duitse zenders gedaan. Nu maak ik ook jingles voor Radio 2 en andere radiostations. De lol is dat je in je eentje een heel orkest kunt maken. Ik heb een gedegen opleiding gehad - klassiek piano aan het conservatorium in Hilversum - en dat is me altijd goed van pas gekomen.'

Hij was een van de grote deejay's van de jaren zeventig en tachtig. Begon als verlegen jongetje in de Loosdrechtse discotheek Van Dijk. Belandde in het circuit van Rob Out, Lex Harding, Jan van Veen, Joost den Draaijer. En was in 1971 een van de oprichters van Radio Noordzee. Drie jaar later ging hij naar de TROS, waar hij dertien jaar zou blijven, als deejay van de Top-40, de befaamde Soul Show, Gouden Uren en de Top-50.

Een geluidsband uit september 1982: de Soul Show vanaf de Firato in de RAI. Alles up-tempo, met zijn hoge, haastige, echoënde stem en jingles die de luisteraar om de oren vliegen. Maat doet verslag, vanaf vijftien meter hoogte, ritmische disco-funk-patronen op de achtergrond: 'Ik heb geen hoogtevrees, maar je zou het er wel van krijgen.' Een plaat. 'Ik zie hier een heleboel rolschaatsende mensen. Amsterdam is vandaag skate town.' Andere plaat. 'Er zijn mensen die verschrikkelijk lopen te stumperen. Maar alles is uitverkocht.' En: 'The Time! De begeleidingsband van Prince! Een nieuwe track uit Amerika! Hij zit er in Nederland nog aan te komen!'

Zijn platen haalde hij uit de Amerikaanse import. Hij overlaadde het kleine Nederland met de grote James Brown en Rufus Thomas. Zijn stem en muziek schalden van de bouwplaatsen en uit de studentenhuizen. 'De Top-40 was binnen een halfjaar het best beluisterde programma. Alle polls won ik. Dat heeft heel erg aan mijn populariteit bijgedragen. In no time had ik drie tot vier miljoen luisteraars. Het is het best beluisterde programma aller tijden geweest. Dat was natuurlijk ook niet zo moeilijk, want er was geen concurrentie.'

Hij verkaste naar Radio 10, een zender die via een buitenlandse omweg (Italië) op de Nederlandse kabel kwam. Het werd een succes, tot andere zenders met een soortgelijke constructie (Cable One, TV10) ten onder gingen en adverteerders afhaakten. Hij werd hoofd popmuziek en amusement bij de TROS voor Radio 2 en 3. Een conflict met de programmaleider over de programmering werd hem fataal. Hij kreeg ontslag, 'ging door een diep dal', maar krabbelde weer overeind om jingles en tunes te gaan maken. Het was net als bij de NCRV: 'Het ging allemaal buiten mij om. Dat voelde ik als een groot onrecht. Ik heb een heel groot rechtvaardigheidsgevoel. Als je dan iets hebt opgebouwd en je ziet dat het naar de kloten gaat, dan heb je daar een enorm rotgevoel over.' Hij haakte aan bij Hit Radio van Lex Harding en Erik de Zwart, het latere Radio 538, maar stapte na anderhalf jaar weer op.

In 1995 hield Veronica het publieke bestel voor gezien. De NCRV moest de vrijkomende zendtijd op Radio 2 gaan vullen. Dat gebeurde met Maat in de middag. Een soort soulshow, maar dan met middle of the road-muziek. Een geluidsband uit maart 1999: Maat kondigt aan. 'De rubriek Thee voor twee straks met De Kast.' Jingle: 'Rádio Twééé...' Een fotozaak vraagt om Herman Brood. Jingle: 'De Maat in de middag-verjaardagkalender!' Hij draait nummers voor jarige luisteraars. Dolly Parton: 'I will always love you.'

'Het is een stuk braver dan de Soul Show, ja. Maar het is Radio 2 hè, veel oudere luisteraars. Ik ben een liefhebber van middle of the road-muziek, maar wel met kwaliteit. Niet alleen maar de Abba's of Boney M's, maar ook James Taylor ertussendoor, of een goeie Michael Franks, stukje fusion, Sergio Mendes, Astrud Gilberto. Gewoon: muziek waardoor je opvalt.

'Zoals ik bij Radio 2 werkte, dat was de goeie manier. We hadden een format waarop de categorieën waren aangegeven: jaren zestig, jaren zeventig. Dat lag vast, maar je had als deejay een grote mate van vrijheid om dat zelf in te vullen. Bij een station als Sky Radio gaat dat heel anders. Daar is iedere plaat die wordt gedraaid, onderzocht, daar worden voice tracks van tevoren ingeblikt in de computer. Het is een wetenschappelijke manier van radio maken. Dat heeft niks meer met het vak van deejay te maken.

'Ik heb ook een hekel aan Radio 3, en aan de house die ze daar maar blijven draaien. Ik dacht dat het van voorbijgaande aard zou zijn, net als in het buitenland. Maar niet in Nederland. Je hoort bijna niks anders dan bass and drum, en als dat overdag gebeurt, jaag je daar mensen mee weg. Ik vind het muzikaal ook niet aantrekkelijk. Je hebt in Nederland hele muzikale bands: Volumia!, De Kast, De Dijk, Bl & lsquor;f. Maar het moet blijkbaar altijd house-achtig zijn, er moet altijd een stukje rap in zitten. Dat is echt doorgeslagen. Het is natuurlijk een makkelijke manier van geld verdienen. Echte muzikanten vergen grote investeringen. House is mechanisch, dat maak je met de computer.'

Hij wil geen deejay meer zijn. 'Maar ik heb nog wel één grote wens: een radiozender voor babyboomers. Dat is de grootste vergeten groep zonder radio. Zo'n zender met noem het maar beautiful music, dat zou ik nog wel willen: van Frank Sinatra tot Michael Franks en Rob de Nijs. Non-stop. Ik zou dolgraag Freddy Heineken tegenkomen en hem dan vragen: zeg Freddy, kunnen wij niet samen een radiostation beginnen voor mensen van boven de veertig?'

Meer over