De weg van hockeycoach Van Ass

Bondscoach Paul van Ass werd beschimpt om zijn keuzen. Hij was ongeloofwaardig door 'hoge bomen' als Taeke Taekema en Teun de Nooijer te kappen en terug te planten. Hij leek met zijn hockeyers op weg naar de afgrond. Maar de Spelen bewijzen zijn gelijk. De coach zonder diploma speelt vanavond tegen Duitsland om goud.

NIEUWE METHODE

Ook in de discussies met de hockeybond en sportkoepel NOC*NSF verkoos Paul van Ass de confrontatie. Hij moest met chef de mission Maurits Hendriks en prestatiemanager Roelant Oltmans zelfs twee oud-bondscoaches overtuigen. 'Ik was het niet eens met de perceptie van de klassieke conditieprogramma's in het hockey. We hebben lange tijd het Angelsaksische model gekopieerd, omdat de Australiërs, de Britten en de Nieuw-Zeelanders zo sterk waren. Het was de verkeerde weg.'

Van Ass erkende dat hij een leek was op het gebied van de trainingsleer en inspanningsfysiologie. Hij vond die noodzakelijke expertise op de Vrije Universiteit in Amsterdam, waar hoogleraar Geert Savelsbergh en inspanningsfysioloog Jos de Koning hem inwijdden. 'We moesten neurologisch én gedifferentieerd trainen, niet alleen een spierbundel, maar ook de hersenen om de transfer te maken naar snelheid.

'Fysiotherapeut en inspanningsfysioloog Rik Koster heeft met onze technische staf nieuwe programma's geschreven. We hebben meteen volgens het olympische ritme getraind, een dag wel en een dag niet. We moeten de belangrijkste wedstrijd in Londen nog spelen. Maar we zijn topfit.'

Spits Billy Bakker: 'Ik werd soms gek van die shuttleruns. Maar we wisten waarom we niet als werkpaarden aan de gewichten moesten gaan hangen. Wij moeten snel en wendbaar zijn, dat is het unique selling point van het Nederlandse hockey. Door het speciale programma van Koster merken we dat we ook in de slotfase van een wedstrijd snelheid in de benen hebben.'

Van Ass werkt in 'shifts', waarbij de hockeyers voortdurend worden gewisseld. 'Ze zijn noodzakelijk om continu met een volle press op de tegenstander te spelen', zegt Bakker, vrijdag in het olympisch dorp. 'Ik ga er na zes of zeven minuten uit, De Nooijer soms al na vier minuten. Dan krijgen we drie of vier minuten rust en gaan we weer knallen.'

Aanvoerder Floris Evers: 'Van Ass heeft alle krachtprogramma's eruit gegooid. Daar heeft hij hard zijn best voor moeten doen. Paul heeft vastgehouden aan zijn visie, ook als er kritiek kwam. Maar als je dan jongens als De Voogd en Hofman over het middenveld ziet spuiten, denk ik: megacool dat Paul zo vasthoudend is geweest. Winnen is voor hem niet voldoende, hij heeft een missie die boven het resultaat uitstijgt.'

TEAMBESPREKING

Van Ass: 'Ik zoek telkens een ander thema. Tijdens onze trainingsstage voor de Spelen in Ashdown Park heb ik de vijf olympische ringen geïntroduceerd. Ik probeer elke wedstrijd in het juiste perspectief te plaatsen. Hockey is more than a game. Sport verbindt. Het gaat als coach om inlevingsvermogen, voelen waar je als groep zit.

'Ik heb een bespreking gewijd aan de gouden medaille van wielrenster Marianne Vos. Niet alleen om er inspiratie uit te putten, maar ook om te leren van haar slimheid in de eindfase. Tegen België speelden we verkrampt. De bespreking voor het duel met Nieuw-Zeeland ging dus over de bevrijding. Winnen in onze stijl zou een dubbele overwinning zijn. En dat is ook gebeurd, Nieuw-Zeeland was een keerpunt.'

Voor de halve finale tegen Groot-Brittannië durfde Van Ass zich van zijn kwetsbaarste kant te laten zien. Hij las de spelers een gedicht voor dat zijn vader in januari 2011 op zijn sterfbed had geschreven. 'Ik zei: ik zal voor mama zorgen. Mijn vader antwoordde: dat weet ik wel jongen. Doe mij één plezier en win goud in Londen. Daarna schreef hij dit gedicht voor mij. Het ging over doorgaan, waar anderen stoppen. De volgende dag was hij dood.

'We moesten winnen van Groot-Brittannië om onze strategie te rechtvaardigen. Daarom vond ik dit het juiste moment om het gedicht voor te lezen. Ik heb mijn zus gevraagd om het te mailen. Ik besefte ook dat ik de teambespreking in tranen zou afsluiten. Maar dat gedicht vertolkte mijn missie en dan durf ik ook mijn emoties te tonen.'

De spelers waren diep onder de indruk. Evers: 'Dit was mooi en zuiver. Het raakte ons allen. Je hebt het effect gezien tegen Groot-Brittannië, we vlogen over het veld. Paul houdt niet zo van pilonnen neerzetten op maandagochtend, zijn kracht ligt op het coachende vlak. We hebben niet alleen als sporters veel geleerd, maar ook als mens.'

TOTAALHOCKEY

Ongedurig zat spits Billy Bakker bij een 7-1 voorsprong tegen Groot-Brittannië op de bank. Van Ass: 'Billy wilde het veld in. Hij zei: ik ga er nog één maken. Dan zeg je als coach niet: doe maar niet.'Dit was 'hockey met een grote glimlach', aldus Teun de Nooijer. 'Deze stijl past zo bij Nederland. We zijn trots dat we juist in Londen zo kunnen spelen. Ook ik moest me even in de arm knijpen. Gebeurt dit echt, 9-2 in een halve finale? De creativiteit, de snelheid, het aanvallende vermogen; alles viel samen. Het was een feest om mee te maken.'

Spits Roderik Weusthof spreekt van de 'bevrijding'. Een fameuze sleeppush of een solo langs drie man; je ziet 'Knoest' dingen doen waarvan je denkt: kan hij dit ook? 'Dat zegt Paul ook wel eens tegen mij. We hebben zoveel plezier in het veld, omdat we mogen aanvallen. We blijven hockeyen om te scoren.'

De romantiek is terug in het Nederlandse team, dat met tikkie-takkie hockey op de Spelen schoonheid aan resultaat koppelt. Van Ass: 'We hebben een mindere periode gehad, waarin het accent te veel lag op de defensie. De nul houden, de bal rondspelen in een kommetje. Vind ik niks aan, daar wil ik op mijn vrije zondag niet naar kijken. Ik heb er een aanvallende bende van gemaakt.

'Onze hoge press, de steals om de bal te veroveren zou volgens de kenners niet kunnen in het tophockey. Het kan dus wel. Sinds ik bondscoach ben, scoren we veel. Ik kreeg vaak te horen dat we slecht verdedigden. Nou, dat is ook zo, we zijn defensief minder goed. Maar het totale plan is gebaseerd op meer goals maken dan de tegenstander.'

APOTHEOSE

Evers, de aanvoerder: 'Het was een historische wedstrijd tegen Groot-Brittannië. Maar het proces van dit team is te mooi om het niet met goud te bekronen.' Van Ass: 'Ik kan niet zeggen dat we met zilver niks hebben. Maar we zijn te ver gekomen om onszelf de ultieme beloning te onthouden. Als ik iedereen zaterdag op het veld krijg zonder angst om te verliezen, moeten we het tegen Duitsland kunnen redden.'

undefined

Meer over