AnalyseVerkiezingsprogramma VVD

De VVD lijkt soms oppositie tegen zichzelf te voeren in haar verkiezingsprogramma

null Beeld Bas van der Schot
Beeld Bas van der Schot

In de aanloop naar 17 maart hebben de politieke partijen hun verkiezingsprogramma’s klaar. De Volkskrant legt ze langs de meetlat van verbeeldingskracht, originaliteit en politieke haalbaarheid. Vandaag, ter afsluiting: de VVD.

Verkiezingsprogramma VVD

Motto
Samen aan de slag

Boodschap
De VVD is er voor de middenklasse

Opvallendste zin
‘In plaats van de rol van de overheid te verkleinen, zal de komende tijd juist een sterke, actieve overheid nodig zijn’

Politieke rivalen zullen het verkiezingsprogramma van de VVD vooral zien als het product van een sluwe machtspartij. De liberalen volgen dit keer het recept van succesvolle rechtse bewegingen elders: hard tegen migratie en criminaliteit, milder op sociaal-economisch terrein. De Engelse conservatief Boris Johnson wist zo in 2019 zelfs linkse bolwerken te veroveren. Bij de VVD schuift het denken nu ook op langs die lijnen.

Het verkiezingsprogramma ademt verder vooral de geest uit van ex-kroonprins Klaas Dijkhoff. In een discussiestuk uit 2019 vijlde hij al de scherpste randen van het vrijemarktdenken en pleitte hij voor meer overheidsingrijpen om de middenklasse te beschermen. ‘Dat wordt breed gedragen binnen onze partij’, staat nu in het verkiezingsprogramma.

Voor de VVD lijkt zo alles samen te vallen: een inhoudelijke boodschap die gericht is op een bredere groep kiezers én een partijleider die ook in niet-liberale kringen populair is. Stilletjes hopen ze binnen de partij op de beste uitslag ooit, wat neerkomt op 42 zetels of meer.

Alles over de verkiezingen

Op 17 maart kiezen we een nieuwe Tweede Kamer. Op deze pagina leest u onze lijsttrekkersinterviews, vindt u onze analyses van de partijprogramma’s en kunt u onze stemwijzer doen.

De VVD aan het roer

Ondanks de breed uitgesmeerde zelfreflectie van de VVD (‘we moeten in de spiegel durven te kijken’) blijven tal van heilige huisjes overeind als het aan de partij van Rutte ligt. Schiphol en de Rotterdamse haven mogen doorgroeien en Nederland zet onverminderd in op het lokken van hoofdkantoren van multinationals, al wordt het schrappen van de dividendbelasting net als in 2017 niet genoemd als middel om dat te bereiken.

Het Nederland van de VVD blijft ook investeren in wegen en als het even kan, gaat de maximumsnelheid weer omhoog naar 130 kilometer per uur. De kerncentrale in Borssele dient open te blijven en liefst komen er nog een paar exemplaren bij.

Voor nieuwkomers blijft de toon onverminderd streng. Vluchtelingen met een verblijfsstatus moeten voortaan in ‘regionale integratielocaties’ verblijven, net zolang tot ze zijn ingeburgerd. Het wordt gemeenten zelfs verboden om statushouders voorrang te geven bij sociale huurwoningen. Voor de gelukkigen die dan wel nog in aanmerking komen voor zo’n woning mag de maximale huur omlaag.

De law & order-retoriek klinkt nog hetzelfde als in de tijd van Ivo Opstelten. Om criminele jongeren weer op het goede pad te krijgen, wil de VVD nu ook gaan experimenteren met ‘een opvoedprogramma’ onder toezicht van veteranen en reservisten van Defensie. Bij die staatsopvoeding zal er ‘dagelijks een zware fysieke training’ op het programma staan.

Originaliteit

Soms lijkt de VVD in het verkiezingsprogramma oppositie tegen zichzelf te voeren. Zo wil de partij de komende jaren ‘de wederopbouw van de middenklasse inluiden’. Voor een partij die net tien jaar aan de macht is geweest, mag dat een originele ambitie worden genoemd. Zo staan er wel meer zinnen in die bedoeld lijken om de oppositie overbodig te maken. Bijvoorbeeld: ‘Het is niet eerlijk als je er als werknemer jarenlang nauwelijks op vooruit bent gegaan, maar de top van het bedrijf ieder jaar een forse loonsverhoging krijgt.’

De VVD wil zelf dat onrecht weer ongedaan maken. De partij richt zich dit keer nadrukkelijk op ‘mensen met een heel gewoon salaris’, zoals Rutte het eerder noemde.

De liberalen strooien met fiscale voordelen voor die nieuwe doelgroep, onder andere via een zogenoemde ‘middeninkomenskorting’. Het eigen risico blijft bevroren en de belasting op energie moet eveneens omlaag. Verder wil de partij de lasten voor kleine ondernemers verlagen (‘de middenstandskorting’) en vaste contracten aantrekkelijker maken via lagere premies. Het minimumloon mag ook iets omhoog van de VVD.

Haalbaarheid

Net als bij de vorige verkiezingen constateren de liberalen dat de toestroom van migranten ‘onhoudbaar’ is. En net als bij de vorige verkiezingen worden dezelfde oplossingen aangedragen: ‘migratiedeals met landen in de regio’, strafbaarstelling illegaliteit, ‘meer gedwongen vertrek’ van afgewezen asielzoekers, kortere asielprocedures. Door een mengeling van politieke, praktische en juridische bezwaren is van die plannen de afgelopen regeerperiode weinig terechtgekomen. Weinig wijst er vooralsnog ook op dat al die belemmeringen de komende jaren opeens verdwijnen.

Nog grotere twijfels over de haalbaarheid rijzen op bij de maatregelen die de VVD wil doorvoeren bij het uitbreken van een nieuwe vluchtelingencrisis. In geval van nood volgt dan een ‘opschorting van het recht op het aanvragen van asiel in Nederland en sluiting van de Nederlandse grenzen’. Het VN-vluchtelingenverdrag wordt aangepast of opgezegd.

Helemaal consistent is het niet. Rutte noemde eerder zelf het sluiten van de Nederlandse grens nog ‘van de zotte’. Het huidige kabinet heeft bovendien na langdurige studie geconcludeerd dat het aanpassen of opzeggen van het VN-vluchtelingenverdrag onbegonnen werk is en daarnaast ook nog eens niks oplevert omdat Nederland gebonden is aan vergelijkbare Europese afspraken.

Hoofdpunten

• Lastenverlagingen voor middeninkomens en kleinere ondernemers

• Investeringskorting voor het bedrijfsleven (BIK) tot 2023

• ‘Flexicurity’ voor mensen die hun baan verliezen: eerst een hogere werkloosheidsuitkering, maar die gaat omlaag naarmate de werkloosheid langer duurt

• Er komt een een nationaal bouwfonds dat investeert in betaalbare woningen in heel Nederland

• Woningcorporaties die meer bouwen krijgen korting op de verhuurderheffing

• Vast bedrag per zaak voor asieladvocaten om ‘nodeloos procederen’ te voorkomen

• Statushouders die zelf in hun onderhoud kunnen voorzien krijgen sneller een permanente verblijfsstatus

• Verbod op het meermaals een huwelijkspartner naar Nederland halen

• Overlastgevende hangjongeren of asielzoekers krijgen te maken met een ‘very irritating police-aanpak’. Ze worden permanent gevolgd en gecontroleerd

• Ongehuwden en mensen zonder kinderen kunnen makkelijker een erfenis nalaten aan geliefden, vrienden of kennissen

• Een verplichte registratie in een openbaar register voor individuen en instellingen die openlijk of achter de schermen belangen van andere landen behartigen

Podcast

Het VVD-partijprogramma zou een ruk naar links maken, wat klopt daarvan? En Hoekstra valt tegen, is dat een self fulfilling prophecy of is hij te onervaren? Luister onze verkiezingspodcast met Sheila Sitalsing, Pieter Klok, Raoul du Pré en Gijs Groenteman.

Meer over