'De VVD had verder willen gaan'

In zijn eerste debat als fractievoorzitter ging Blok er volgens de oppositie hard in. Dat verwijt ziet hij zelf als een compliment.

den haag Voor het eerst stond hij als fractieleider van regeringspartij VVD in de grote vergaderzaal van het parlement. Dat optreden van Stef Blok (45) tijdens het eerste debat over de regeringsverklaring was er niet bepaald een van verzoening.


De oppositie verweet hem halsstarrig te zijn. De vooraf beloofde uitgestoken hand was ver te zoeken. Blok ging er met een gestrekt been in, vond D66-leider Alexander Pechtold. Hij noemde hem de Nigel de Jong van de politiek.


Was u zenuwachtig voor het debuut?


'Ja.'


U deed aan jij-bakken, was het verwijt van de oppositie.


'Dat viel me ook op. Maar ik sta in een traditie van VVD-leiders die stevige standpunten verkondigen. Dat blijf ik doen. Ook als die scherp zijn en rumoer geven.'


U vindt het verwijt een compliment?


'Ja.'


Niet u, maar het kabinet zal moeten wheelen en dealen met de oppositie?


'Er is tijdens het debat wel meer gebeurd. De oppositie heeft een grote hoeveelheid moties ingediend, variërend van 'wij wensen u een witte Kerst' tot echt inhoudelijke moties. De vorige keer, 3,5 jaar geleden, zaten wij in de oppositie en de PvdA, het CDA en de ChristenUnie in het kabinet. Er is toen geen enkele motie van de oppositie gesteund door een regeringspartij.


'Wij hebben nu voor zeven moties van de oppositie gestemd omdat we ze inhoudelijk goed vonden. Er zat er één bij van Emile Roemer van de SP, voor extra maatregelen tegen topinkomens bij verzekeraars. Aegon en Nationale Nederlanden gaan topinkomens aanpakken. Dan zeg ik: gefeliciteerd, Emile Roemer. Dat is écht anders dan 3,5 jaar geleden. Toen zag je de arrogantie van de macht.'


Oud-premier Jan Peter Balkenende van het CDA kreeg het verwijt dat hij te weinig tegenspraak organiseerde. Mark Rutte heeft ook veel vertrouwelingen om zich heen verzameld, in de kabinetsploeg en met u als fractievoorzitter.


'Mark organiseert zelf heel veel tegenspraak. Hij wil altijd weten wat anderen vinden van de inhoud. Karakterologisch is hij daarvan doordrongen. Dat je mensen mee het kabinet inneemt die tried and trusted zijn, lijkt me logisch.


'Ella Vogelaar (voormalig PvdA-minister voor Wonen, Wijken en Integratie, die verplicht moest aftreden, red.) en Jacqueline Cramer (voormalig PvdA-minister van Milieu, red.) hadden buiten de politiek ongetwijfeld sterke punten, maar met hen is het in het vorige kabinet gruwelijk misgegaan. Dus áls iemand van buiten komt, moet die wel een heel nauwe verbinding hebben met de partij.'


Dus u gaat als VVD-fractieleider de premier flink tegenspreken?


'Daar waar het VVD-geluid onvoldoende in het beleid naar voren komt.'


Waar ontbreekt dat VVD-geluid nu dan?


'De eerste opgave is het uitvoeren van het regeerakkoord. Hoe gaan we dat precies doen? Als voorbeeld denk ik aan het introduceren van een plicht tot tegenprestatie in de bijstand. Typisch iets wat van de VVD komt. Als je in de bijstand komt gaan we ook vragen iets terug te doen, in de keuken van verpleeghuizen of de groenvoorziening. Dat zal geen dode letter in de wet zijn. Dat wordt controleerbaar en afrekenbaar.'


Onder VVD'ers zijn er zorgen over de samenwerking met de PVV, maar ook over de vrijage met de streng christelijke SGP. Hoe gaat u daarmee om?


'Door mijn handelen, niet door te praten.'


Begrijpt u de zorgen over het liberale gedachtegoed? De VVD heeft afgesproken het aantal koopzondagen niet te verruimen. Dat is niet echt liberaal.


'Dat is een echte concessie. Alhoewel dit niet iets is dat aan de SGP kan worden toegerekend: het CDA wilde het niet. Er zijn geen afspraken gemaakt met de SGP. We hebben wel contact, maar ook met een rijtje andere partijen. De samenwerking met het CDA betekent dat je op veel medisch-ethische onderwerpen een koers vaart waarmee je de SGP niet ontzettend tegen de schenen zult schoppen.'


In de 18 miljard aan bezuinigingen, zit volgens het Centraal Planbureau 6 miljard aan lastenverzwaring. Ook niet echt des VVD's.


'Er zaten een paar verzwaringen in ons verkiezingsprogramma, zoals het afschaffen van de aanrechtsubsidie voor vrouwen die niet werken. Er zit ook sprokkelwerk in omdat je uiteindelijk de kas op orde wilt krijgen. Dat geef ik ruiterlijk toe. Ons verkiezingsprogramma had een pakket aan echte lastenverlagingen, die hebben we nu niet.'


Wat vindt u de allerslechtste punten uit het regeerakkoord?


'Slechtste?' (stilte)


Nou ja, het is niet het VVD-verkiezingsprogramma. Toch?


'Nee. We hadden op punten verder willen gaan zoals de WW, het ontslagrecht en de AOW. Maar uiteindelijk sta ik heel tevreden achter dit regeerakkoord. We hebben de verkiezingen met een aantal beloftes gewonnen en dan zoek je de coalitie waarin je het het meeste kan realiseren.'


Voor financieel-economische hervormingen had u toch beter bij GroenLinks en D66 kunnen zijn.


'Dan krijg je de PvdA erbij. Zeker van D66 heb ik het strategisch heel vreemd gevonden dat ze willen hervormen en tegelijkertijd al voor de verkiezingen zeggen: wij willen de PvdA erbij. Dat is ook traditie, hè. Wijlen Hans van Mierlo zei altijd dat hij met het pistool tegen de borst voor de PvdA koos.'


Veel economen zeggen dat geen sprake is van hervormingen, maar van een kaasschaaf zonder structurele visie.


'Er gebeurt wat op de huurmarkt. Natuurlijk zou je kunnen zeggen: er is meer nodig. Maar er gebeurt eindelijk iets aan scheefwonen. We gaan ingrijpen in de Wajong (uitkering voor jonggehandicapten, red), de bijstand en de sociale werkvoorzieningen. Dat is écht structureel.'


De arbeidsmarkt, vooral voor ouderen, loopt vast. Daar doet het kabinet niet veel aan.


'Het verbindend verklaren van cao's is van oudsher een strijdpunt waarbij liberalen zeggen: moet je niet doen. Want cao's bevatten vaak regelingen die ouderen duurder maken. Dus zijn ze de laatsten die worden aangenomen.


'Nu staat heel expliciet in het regeerakkoord dat als cao's dit soort bepalingen bevatten, we ze niet algemeen verbindend moeten verklaren. Dat is echt een grote steen in de poldervijver. Voldoende is het inderdaad niet. Nogmaals, als VVD zouden we verder willen gaan, bijvoorbeeld met het ontslagrecht.'


Was u niet verbaasd over de linkse standpunten op financieel-economisch gebied van de PVV?


'Die heb ik de afgelopen jaren fel bekritiseerd.'


Toch ging de verhoging van de AOW-leeftijd vlot de deur uit, en komt nu op 66 jaar. Wilders heeft goed onderhandeld.


'Hier zijn we op uitgekomen. Het is het tempo van de werkgevers en vakbonden, de sociale partners.'


Uw partij heeft geen traditie in het blind volgen van de sociale partners.


'Ook wij realiseren ons dat je compromissen moet sluiten om tot een coalitie te komen. CDA en PvdA hebben altijd de vakbonden aan de borst gekoesterd. Mijn inschatting is dat ook een andere coalitie dichtbij de sociale partners zou zijn uitgekomen.'


Wat een macht hebben ze.


'Ja. Vandaar dat ik zo blij ben met dat puntje van die cao's.'


Meer over