Analyse

De VS en de EU worden steeds stelliger in hun steun voor Taiwan, tot chagrijn van China

Als China het eiland Taiwan aanvalt, verdedigt Washington Taiwan, zei de Amerikaanse president Joe Biden vrijdag. Ook Brussel ging deze week pontificaal op de gevoeligste teen van China staan, met een motie die oproept tot inniger banden met Taiwan. Langzaam maar zeker verschuiven westerse regeringen hun positie in dit netelige conflict.

 Amerikaanse marineschepen tijdens een jaarlijkse maritieme training.  Beeld AP
Amerikaanse marineschepen tijdens een jaarlijkse maritieme training.Beeld AP

Zowel in Brussel als Washington was de positie inzake Taiwan decennialang onwrikbaar: er was sympathie voor het democratische eiland, maar de rode lijnen van Beijing wogen altijd zwaarder.

China, dat Taiwan beschouwt als een afvallige provincie die hoe dan ook onder Chinees bestuur zal komen, reageert gebeten op het kleinste signaal dat Taiwan als een onafhankelijke land wordt behandeld. Handelen mag, informele, discrete contacten ook, maar als Taiwan uit zijn diplomatieke isolement probeert te komen saboteert Beijing die pogingen.

Eventuele invasie

Dat tijdperk heeft zijn langste tijd gehad. In Washington rekte Biden vrijdag verbaal de Amerikaanse positie op door tegen televisiezender CNN te zeggen dat de VS het eiland zullen verdedigen tegen China. Op de keper beschouwt zei Biden niets nieuws: eerder deze maand zei hij ook dat de VS ‘reageren’ op een Chinese aanval op Taiwan. Die bijstand is al in 1979 in de Taiwan Relations Act vastgelegd, maar dat Biden de consequenties daarvan zo onomwonden uitspreekt zet de zaak in Chinese ogen op scherp.

De dreiging van een oorlog in de straat van Taiwan is de afgelopen veertig jaar echter nooit zo groot geweest. In 2025 is het Chinese leger volgens defensiespecialisten zover dat een invasie van Taiwan kans van slagen heeft.

Al zei het Witte Huis dat het Amerikaanse Taiwanbeleid bij het oude blijft; Biden beëindigt de strategische dubbelzinnigheid die generaties Amerikaanse politici in acht namen. Die lieten zich niet in de kaart kijken of steun aan Taiwan ook daadwerkelijke deelname aan een oorlog betekende. Die onduidelijkheid hield druk op de ketel, omdat Beijing de consequenties van een eventuele invasie van Taiwan niet kon overzien.

Taiwan-motie

Ook in Europa zijn China’s rode lijnen minder heilig dan vroeger, bleek uit de allereerste Taiwan-motie die het Europees Parlement donderdag aannam. Die motie bepleit over nauwere betrekkingen met Taipei, een handelsverdrag en ruimte voor Taiwan in internationale organisaties zoals de Wereldgezondheidsorganisatie, die Taipei nu buitensluiten.

Veelzeggend was de oproep van Margrethe Vestager, vicevoorzitter van de Europese Commissie, voor ‘solidariteit’ met Taiwan-vriendelijke lidstaten die lijden onder Chinese represailles. Litouwen bijvoorbeeld, dat Taiwan een kantoor laat openen dat als ambassade functioneert, maar dat niet zo mag heten om Beijing niet op de kast te jagen. Taiwan heeft in veel hoofdsteden zo’n vertegenwoordiging, maar Beijing strafte Vilnius af door zijn ambassadeur terug te halen en goederentransport per trein naar Litouwen stop te zetten. Het Litouws bedrijfsleven kan het in China voorlopig vergeten. De EU komt in december met wetgeving die lidstaten beschermt tegen dit soort economische pesterijen.

China is zo verbolgen over deze koerswijziging, dat de Chinese EU-ambassadeur Zhang Ming volgens de Hongkongse krant South China Morning Post al in augustus druk uitoefende op parlementsvoorzitter David Maria Sassoli. Die moest van Zhang ‘zijn gewicht in de schaal leggen’ om het parlement netjes binnen de, door Beijing vastgestelde, grenzen te houden.

Chinese pressie

Waar dergelijke Chinese pressie drie jaar geleden nog werkte, heeft het tegenwoordig een averechts effect. Dat komt vooral door China zelf. Westerse regeringen hebben de laatste jaren oog gekregen voor de minder vriendelijke kanten van China. De democratie in Hongkong werd de nek omgedraaid en China lag dwars bij onderzoek naar de oorsprong van het corona-virus. Ook werd een Chinees-Europees investeringsverdrag getorpedeerd door de EU een breed pakket sancties op te leggen, toen de EU zich aansloot bij enkele Amerikaanse strafmaatregelen tegen China wegens mensenrechtenschendingen in Xinjiang.

Chinese agressie tegen iedereen die het opneemt voor Taiwan doet de rest. Of het nu de 814 gevechtsvliegtuigen zijn die China de eerste week van oktober richting Taiwan stuurde, de intimidatie van Litouwen of de druk op Sassoli: Taiwanese diplomaten zeggen niet voor niets gekscherend dat het Politburo in Beijing het beste pr-bureau is dat het eiland zich kan wensen.

Neem Tsjechië en Slowakije, die volgende week de Taiwanese minister van Buitenlandse Zaken Joseph Wu ontvangen. Beijing gaat nu al tekeer over ‘maatregelen om de Chinese soevereiniteit en territoriale integriteit te verdedigen’. Dat Chinese gebries zet steeds meer kwaad bloed in Brussel.

Meer over