NieuwsTech

De vier techreuzen leggen bedeesd uit dat zij heus zo machtig niet zijn

Een commissie van het Huis van Afgevaardigden heeft woensdag de bestuursvoorzitters van vier grote technologiebedrijven aan de tand gevoeld. Misbruiken zij hun marktmacht?

Mark Zuckerberg (Facebook) verantwoordt zich woensdag tijdens een hoorzitting in het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden via een videoverbinding.Beeld Getty

‘Onze voorvaderen bogen niet voor koningen, en wij buigen niet voor de keizers van de online-economie’, zo zette voorzitter David Cicilline van de Amerikaanse parlementaire mededingscommissie de toon tijdens een langverwachte hoorzitting over mogelijk marktmisbruik door de grootste techbedrijven ter wereld. Volgens hem maken Amazon, Google, Facebook en Apple misbruik van hun machtspositie, ten koste van kleine en nieuwe aanbieders. ‘Simpel gezegd: ze hebben te veel macht. Dat gaat ten koste van gewone mama- en papabedrijven.’

De onderzoekscommissie onder leiding van Cicilline, een democratisch parlementslid uit Rhode Island, verzamelde afgelopen jaar honderden uren aan verhoren, onder meer met grote advertentieverkopers, plus 1,3 miljoen documenten. Het verhoor van de bestuursvoorzitters van vier techreuzen vormt het sluitstuk van dat onderzoek. Dat zal volgens deskundigen waarschijnlijk leiden tot nieuwe wetgeving in de VS voor techbedrijven.

Bedeesd

Voor het eerst moesten Jeff Bezos (Amazon), Sundar Pichai (Google), Tim Cook (Apple) en Mark Zuckerberg (Facebook) zich gezamenlijk verantwoorden. Dat leverde een nogal bizar spektakel op – ook al verliep de hoorzitting via een videoverbinding. De bestuursvoorzitters van vier van de grootste bedrijven ter wereld, met een gezamenlijke waarde van 4 biljoen dollar (12 nullen; 3,4 biljoen euro) – waarvan twee van hen tot de rijkste personen ter wereld behoren – legden bedeesd uit dat zij helemaal niet zo machtig zijn. Kwetsbare kuikens eigenlijk, die zo weer ten onder kunnen gaan in de uiterst competitieve en snel veranderende techwereld.

Onlinewinkel en internetdienstverleners Amazon wordt ervan verdacht alternatieve aanbieders van hun spullen op het platform te benadelen. Apple wordt ervan verdacht concurrerende apps te benadelen en hoge commissie te vragen voor het gebruik van hun appstore. Facebook zou effectief een monopolie hebben in sociale netwerken en opkomende concurrenten agressief opkopen en inlijven. Google zou zijn macht misbruiken op de markt van online advertenties, zoekmachines en telefoonsoftware.

Chaotische hoorzitting

In een chaotische hoorzitting citeerden congresleden af en toe getuigen die stelden benadeeld te zijn door een van de techbedrijven. Google zou bijvoorbeeld inhoud gestolen hebben van een andere website, Apple zou een kritische app-maker gedreigd hebben met uitsluiting. De antwoorden van de topmannen bleven – zoals verwacht – vaag en gingen al snel over in een opsomming van alle investeringen en banen die zij de VS hebben gebracht. Een parlementslid dat Zuckerberg een interne e-mail voorlegde waarin deze schreef dat hij Instagram onder meer wilde kopen om zo een concurrent in te lijven, kwam nog het verst. De politicus concludeerde dat Facebook de mededingsregels heeft overtreden.

 ‘Groot is niet perse slecht’, verzekerden diverse republikeinse congresleden, mits die marktmacht de innovatiekracht van de Amerikaanse economie en de belangen van de consument niet schaadt. Daar waren de topmannen het mee eens. Daarna begonnen veel Republikeinen – zoals verwacht – een tirade tegen Facebook die rechtse politieke ideeën zou censureren. ‘Conservatieven zijn ook consumenten!’, riep een Republikein. De hoorzitting ging niet over misleidende informatie op social media, maar Zuckerberg legde nog eens uit wat de inhoudelijke regels waren op zijn platforms. President Trump dreigde vlak voor de hoorzitting via Twitter dat hij desnoods per decreet zal ingrijpen in de techsector. Google kreeg veel verwijten over rechtse websites die laag opduiken in de zoekmachine of Pichais gebrek aan vaderlandsliefde. 

Jeff Bezos (Amazon)

De verklaring van Amazon-oprichter Jeff Bezos, de rijkste man op aarde, kan zo verkocht worden aan Netflix als hartverwarmende biografie. Over de zoon van een alleenstaande tienermoeder en een Cubaanse immigrant, die vermoedde dat internet weleens groot zou kunnen worden en tegen ieders advies in een online-boekwinkeltje begon. Inmiddels is de onlinewinkel en internetdienstverlener 1,2 biljoen dollar waard (12 nullen). Het bedrijf verschaft werk aan miljoenen Amerikanen, onder wie Sherri Yukel, een moeder die thuis graag cadeautjes knutselde en inmiddels tachtig man in dienst heeft. Bezos relativeert zijn marktdominantie in de VS (schattingen schommelen rond de 40 procent van de onlinewinkel-markt) door te stellen dat Amazon nog geen 1 procent heeft van de mondiale winkelomzet van 25 biljoen (12 nullen). Bovendien is de VS volgens hem gebaat bij grote ondernemingen die hun maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen. Bezos wijst de politici uitvoerig op zijn aanschaf van 100 duizend elektrische bestelbusjes, de bouw van zonne- en windenergieparken, grootschalige bosaanplant, onderwijsprojecten in achterstandsbuurten en het onlangs geopende daklozencentrum van acht verdiepingen op zijn hoofdkantoor in Seattle.

Mark Zuckerberg (Facebook)

De oprichter van het grootste onlineplatform ter wereld Mark Zuckerberg (Facebook, Instagram, WhatsApp) schetst een beeld van een door en door Amerikaans bedrijf dat met niks begon en zich nu staande moet houden in een zeer competitieve en snel veranderende wereld. Niet voor niks, stelt Zuckerberg, liet hij de oude bordjes van voorganger Sun Microsystems aanbrengen aan de achterzijde van zijn eigen bordjes toen hij hun kantoorpand in Palo Alto overnam. Als waarschuwing hoe snel dingen kunnen veranderen. De Amerikaanse mededingingswet is volgens Zuckerberg bedoeld om eerlijke concurrentie en innovatie aan te moedigen. En dat zit volgens hem wel snor bij Facebook. Want het bedrijf steekt jaarlijks 10 miljard dollar in R&D en na hun overname konden Instagram en WhatsApp juist extra floreren, stelt Zuckerberg. Miljoenen kleine bedrijfjes bieden hun spullen aan via Facebook op een manier en schaal die vroeger voor hen niet mogelijk was. Ook Zuckerberg somt enorme bedragen op die hij in goede doelen steekt en snijdt dan – verrassend – het probleem van desinformatie op zijn platforms aan. Daar gaat de hoorzitting niet over, maar Zuckerberg staat onder zware maatschappelijke druk om meer verantwoordelijkheid te nemen voor de inhoud op zijn platforms. Hij pleit – opnieuw – voor een actievere rol van de overheid op dit gebied.

Tim Cook (Apple)

Apple-baas Tim Cook schildert zijn bedrijf af als een bescheiden, maar hoogstaande speler in de tech-wereld. ‘Op geen enkele markt waar wij actief zijn, heeft Apple een dominant marktaandeel’, verzekert hij. Apple wil volgens hem de beste spullen maken, niet de meeste. Dus daarom hanteert zijn appstore regels en kwaliteitseisen, stelt Cook. De gewraakte 30 procent commissie die app-ontwikkelaars aan Apple moeten betalen – de voorzitter van de Amerikaanse onderzoekscommissie noemde dat eerder een vorm van banditisme op klaarlichte dag – geldt volgens Cook lang niet voor alle apps. Dat percentage is volgens hem trouwens lager dan wat een winkel zou vragen aan wie een product op hun plank wil leggen. Bovendien staat de deur van de appstore wijd open voor iedereen, stelt Cook. Slechts 60 van de 1,7 miljoen apps in de appstore zijn van Apple. De appstore levert volgens Cook 1,9 miljoen banen op in de VS en vorig jaar faciliteerde zijn app-winkel wereldwijd een omzet van 500 miljard dollar voor vele partijen.

Sundar Pichai (Google)

Ook Alphabet-baas Sundar Pichai (Google, YouTube) begint met een persoonlijk verhaal: pas toen hij als Indiase student in de VS arriveerde, logde hij voor het eerst in zijn leven in op internet. Nooit had hij gedacht, dat zoveel mensen gebruik zouden maken van de mede door hem ontwikkelde zoekmachine. Zijn missie in dit leven: technologie beschikbaar maken voor zo veel mogelijk mensen in de wereld. Hij wijst op de miljarden studenten, consumenten en bedrijven die gratis gebruiken maken van You Tube, Google Search, Google Suite of Google Maps. Het bedrijf biedt werk aan 120 duizend personen en investeerde afgelopen vijf jaar 90 miljard dollar in R&D. De advertentieomzet van 135 miljard dollar in 2019 noemt hij niet.  

Pichai wijst de onderzoekscommissie op kleine bedrijfjes in de VS, zoals de Fat Witch Bakery in New York of Berry Digital Solutions in Ohio, die zonder al die handige producten van Google waarschijnlijk failliet waren gegaan tijdens de coronacrisis. Pichai stelt verder dat er voldoende concurrentie is op de techmarkt. Wie op zoek is naar informatie kan volgens hem in toenemende mate terecht bij Alexa (Amazon), Twitter, WhatsApp, Walmart en nog veel meer partijen. Stevige concurrentie op advertentiegebied deed de onlinetarieven volgens hem 40 procent dalen in de afgelopen tien jaar. 

Meer over