De vier fronten van Islamabad

Het arrestatiebevel tegen premier Ashraf is niet het enige probleem in Pakistan. Naast een politieke strijd, kampt het land met extremisme, sektarisch geweld en de kwestie-Kashmir.

AMSTERDAM - 'Diepe crisis' in Pakistan, een land dat 'afglijdt in chaos'.

De alarmerende woorden komen uit de Pakistaanse pers en betreffen in de eerste plaats de toestand in Islamabad, waar het hooggerechtshof dinsdag de arrestatie wegens corruptie heeft bevolen van premier Raja Pervez Ashraf. Tegelijk heeft bij het parlement in de hoofdstad een massaal protest plaats tegen corruptie, onder aanvoering van de 61-jarige geestelijke Muhammad Tahirul Qadri.

Aan het gevoel van crisis wordt bijgedragen door zorgelijke ontwikkelingen op minstens drie andere fronten: de strijd tegen islamitische militanten in het noordwesten van het land, sektarische spanningen in de provincie Baluchistan, en de gespannen verhouding met buurland India.

DE POLITIEKE CRISIS

In de politieke crisis zijn vier kampen aan te wijzen. Ten eerste de burgerregering onder president Asif Ali Zardari, de weduwe van de vermoorde Benazir Bhutto. Burgerregeringen in Pakistan hebben van oudsher een moeizame relatie met de zeer machtige legerleiding (het tweede kamp), en onder Zardari is dat bepaald niet anders.

Voorheen aarzelden de generaals in tijden van crisis nooit lang om in te grijpen - door hetzij de macht rechtstreeks naar zich toe te trekken, hetzij een kabinet van technocraten aan te wijzen. Maar onder de huidige legerleider, generaal Ashfaq Kayani, lijkt de legertop weinig zin te hebben het roer over te nemen.

Het derde kamp is dat van de rechterlijke macht. Het hooggerechtshof lijkt ernst te maken met zijn campagne tegen corruptie. Dat kostte de voorganger van premier Ashraf, Yousaf Raza Gilani, dit voorjaar ook al de kop. Hij had geweigerd een onderzoek naar corruptie door president Zardari te heropenen.

De rechters wordt door menig criticus politieke vooringenomenheid verweten. In de zaak rond Ashraf is dat niet anders. Ook wordt gesuggereerd dat ze opereren in samenspraak met de legerleiding. Of dat waar is, is een van de vele raadsels van de Pakistaanse politiek.

In 2007 wekte een beweging van advocaten ontzag met haar verzet tegen de regering van generaal Pervez Musharraf. De demonstrerende juristen eisten - met succes - dat het ontslag van de onkreukbaar geachte opperrechter Iftikhar Muhammad Chaudry ongedaan gemaakt zou worden. Chaudry is nog altijd voorzitter van het hooggerechtshof.

Een omvangrijke protestbeweging tegen corruptie, waarin de politicus en oud-cricketer Imran Khan en de islamitisch geestelijke Qadri een grote rol spelen, vormt het vierde kamp. De populaire Qadri, hoofd van een instelling voor sociaal werk, keerde een maand geleden terug uit Canada, waar hij woonde. Afgelopen week bracht hij ongeveer 30 duizend mensen op de been.

Ook Qadri wordt beticht van samenspannen met het leger. Ook hier ontbreken de bewijzen.

STRIJD TEGEN EXTREMISTEN

De tribale gebieden in het noordwesten van Pakistan zijn al jaren het toneel van een strijd tussen islamitische radicalen en de staat. Ook de Verenigde Staten mengen zich hierin met frequente aanvallen met onbemande vliegtuigjes, drones. Namen als Taliban, Al Qaida en Lashkar-i-Islam zijn gevreesd in deze ruige regio, met roemruchte gebieden als Noord-Waziristan en de Swat-vallei.

Het meest recente incident speelde zich af in het district Khyber Agency. Daar werden dinsdagavond achttien dorpelingen gedood door mannen die gekleed waren in het uniform van de paramilitaire grenspolitie. Volgens de autoriteiten waren de daders verklede militanten. De lokale bevolking geeft de grenspolitie de schuld.

Woensdag demonstreerden zo'n drieduizend mensen bij het huis van de gouverneur van de Khyber-provincie. De lichamen van de slachtoffers werden, in dekens gewikkeld, voor het huis gelegd.

SEKTARISCH GEWELD

De regering van de zuidwestelijke provincie Baluchistan werd maandag naar huis gestuurd. De regering in Islamabad deed dat in reactie op protesten in de provinciehoofdstad Quetta. Daar kwamen vorige week 86 sjiitische burgers om bij een dubbele bomaanslag, die later werd opgeëist door soennitische extremisten die banden hebben met Al Qaida en de Taliban. Wegen in Quetta werden geblokkeerd met de kisten van slachtoffers.

Spanningen tussen sjiieten en soennieten laaien geregeld op in Pakistan, vooral in Baluchistan en in grote steden als Lahore en Karachi. Vorig jaar kwamen meer dan vierhonderd sjiieten om door geweld, een record.

SPANNING MET INDIA

Koude (en soms hete) oorlog met India: al ruim zestig jaar is het territoriaal geschil over Kashmir een van de fundamentele kwesties in de Pakistaanse politiek (het grote India is er veel minder door getraumatiseerd). Het leger ontleent aan de rivaliteit zijn claim op een groot deel van de nationale begroting en op een forse stem in de besluitvorming.

De verhoudingen bereikten recentelijk een dieptepunt, als gevolg van beschietingen langs de bestandslijn tussen India en Pakistan. Aan beide zijden kwamen militairen om, in totaal vijf. De incidenten leidden tot giftige beschuldigingen over en weer.

De Indiase premier Manmohan Singh legde dinsdag een zeldzaam agressieve verklaring af over het buurland. 'Na deze barbaarse daad kan het niet business as usual zijn met Pakistan', zei hij. Maandag waarschuwde de Indiase chef-staf generaal Bikram Singh dat India Pakistaanse provocaties zal beantwoorden met vergelding.

undefined

Meer over