bellen metamerika-correspondent michael persson

‘De verrassing zou deze verkiezing zomaar eens kunnen zijn dat er geen verrassing is. Dan wint Biden’

Joe Biden spreekt op de verkiezingsdag aanhangers toe in Philadelphia.Beeld AFP

Vier jaar geleden had Amerika-correspondent Michael Persson vooraf twee stukken klaarliggen: een over Donald Trump en een over Hillary Clinton. Nu is te veel onduidelijk voor het doen van voorwerk. ‘Onzekerheid is eigenlijk de enige zekerheid die we hebben’

Michael, je was op de dag van de verkiezingen in Philadelphia, Pennsylvania, een van de staten die misschien wel het verschil maken in de race naar het Witte Huis. De inwoners daar vreesden daar een hot mess, schreef je.

‘En toch viel het me mee. Ik had meer gerommel en gedoe verwacht, maar het was er rustig en vredig, zelfs wel gezellig bij de meeste stembureaus hier. Trump had zijn aanhangers opgeroepen stembureaus in de gaten te houden, wat werd gezien als potentiële intimidatie. Ook vanwege de mannen met pickup-trucks die langsreden. En natuurlijk zijn dit maar een paar plekken in één stad in één staat, maar over het algemeen lijkt het met de onrust mee te vallen.’

Wat herinner je je nog van de verkiezingsdag vier jaar geleden?

‘Dat was een heel andere situatie dan nu. Overzichtelijker, kun je zeggen. Ik heb toen vooraf twee stukken getikt over de winnaar: een over Hillary Clinton en een over Trump. Een schizofrene opgave waarbij ik beschreef waarom Clinton als winnaar logisch was, en waarom Trump dat net zo was.

‘Dit jaar heb ik dat niet gedaan, er zijn nu meer dan twee uitkomsten mogelijk. Bijvoorbeeld dat we nog heel lang moeten wachten op een winnaar. Die onzekerheid is eigenlijk de enige zekerheid die we hebben. Ik kijk vooral hoe er op die onzekerheid wordt gereageerd. Gaat Trump zichzelf in een vroeg stadium tot winnaar uitroepen en wat doen zijn aanhangers dan? Die gaan misschien de straat op, feest vieren. Maar zijn tegenstanders gaan misschien ook de straat op, omdat ze van de uitslag zijn geschrokken.’

‘Een klein verschil kan hier zomaar een grote overwinning of nederlaag betekenen. Je hoeft Texas, Florida, Georgia en Pennsylvania maar met 0,1 procent verschil te winnen en je hebt een enorme sweep in die belangrijke staten te pakken. Want het is hier, dankzij het systeem met de kiesmannen, the winner takes it all.’

Wat zei je onderbuikgevoel bij de vorige verkiezingen?

‘Ik was redelijk fifty-fifty. Ik had heel lang de peilingen genegeerd, op het laatst dacht ik: die kunnen er nooit zo ver naast zitten. Daardoor ging ik toch mee in het idee dat het Clinton zou worden. Maar tijdens mijn reportages hoorde ik ook veel steun voor Trump, ook op onverdachte plekken, Het waren echt niet alleen de laag opgeleide mannen die hem steunden. In Florida ontmoette ik een latino vrouw van 24, een verpleegster. Een archetypische Clinton-stemmer, maar ook zij stemde Trump. Dat soort slechte steekproeven gaven me toch een ander gevoel.

‘En tja, die peilingen… Wie neemt hier überhaupt de telefoon nog op? Het is toch altijd spam. De belangrijkste les van vier jaar geleden is dat ik niet meer vooruitdenk. Mijn verstand zegt dat Biden het wordt, omdat ik ook veel mensen heb gesproken die na vier jaar klaar zijn met Trump. 

Donald Trump in zijn campagne hoofdkantoor in Arlington, Virginia.Beeld AFP

Maar een witte vlek is dan weer hoeveel jongeren en minderheden Trump aan zich weet te binden. En onder latino’s is de steun voor hem groter dan vier jaar geleden. Veel latino’s voelen zich zeker nog verbonden met de familie in hun land van herkomst, maar ze zeggen ook: ik ben Amerikaan en ben hier al binnen, andere immigranten mogen hier alleen legaal heen of zelfs liever niet.’

Welke factoren spelen nog meer een rol van betekenis deze verkiezingen?

‘Een belangrijke factor is of het spel volgens de regels wordt gespeeld. De strategie van Trump en de Republikeinen is geweest om, als het even kan, zo min mogelijk mensen te laten stemmen. En dat zal nog wel even duren.

‘Het kan zomaar een heel pietluttig, langdradig proces worden, waarbij alle handtekeningen gecontroleerd moeten worden. Dan heb je nog de stemmen per post. Die mogen in ongeveer twintig staten na vanavond (Amerikaanse tijd, red.) binnenkomen, zolang ze een stempel van vandaag hebben. Dat gaat zeker dagen duren. En Democraten stemmen, uit angst voor corona, vaker per post dan Republikeinen.

‘Trump heeft gezegd dat hij de tussenstand van de verkiezingen als de eindstand beschouwt. Maar als je zoveel stemmen per post negeert, kun je een heel vertekende uitslag krijgen. Dinsdagmorgen op Fox leek hij trouwens best gelaten. De overwinning is pas de overwinning als het zover is, zei hij, ik ga geen spelletjes spelen. Hij zag er moe uit, maar hij heeft ook enorm campagne gevoerd. Vier jaar geleden zag hij het ook niet zitten op verkiezingsdag, en toen won hij toch.’

Wat we zeker weten, is dat we waarschijnlijk woensdagochtend nog niets zeker weten.

‘Het lijkt inderdaad nog te vroeg om al conclusies te kunnen trekken. Maar wie weet. Als Texas niet naar Trump gaat, en die staat is altijd voor de Republikeinse kandidaat, dan valt daar wel iets uit af te leiden. De verrassing zou deze verkiezing zomaar eens kunnen zijn dat er geen verrassing is. Dan wint Biden.’

Liveblog

Volg het laatste nieuws rondom de Amerikaanse verkiezingen in ons liveblog.

Voor de stembuscontrole in Philadelphia is geen Republikein te porren

Volgens Trump zouden er ‘slechte dingen’ gebeuren in Philadelphia. Democraten zouden stemmen willen roven. Dus riep de president Republikeinen op de stembusgang te controleren. Maar in de praktijk bleek daar dinsdag maar weinig van, zag Michael Persson op de verkiezingsdag in Philadelphia.

Het is 7:02 uur en muisstil sluipt Biden de kerk binnen. Een laatste gebed op verkiezingsdag

Op de ochtend van de verkiezingsdag verschijnt Joe Biden plots in ‘zijn’ kerk in Greenville, zag verslaggever Natalie Righton vandaag in Delaware. Hier geen drommen journalisten, fans of tegenstanders. Enkele straten verderop zeggen stemmers te hopen dat Biden de verdeeldheid in het land zal helen. ‘Het is gewoon een fatsoenlijke man. Trump denkt alleen maar aan zichzelf.’

Zo volg je het nieuws gedurende de verkiezingsnacht

Voor de echte verkiezingsfanaten zal het een domper zijn dat er vanavond en vannacht geen verkiezingsfeesten zijn. Ook thuis kun je het gelukkig spannend maken. Met deze kijk-, luister- en leesgids volg je de Amerikaanse verkiezingsnacht op de voet.

Meer over