Reportage

De tippelzone is gesloten, maar de vrouwen werken gewoon door: ‘Vreet jij van de luizen dan?’

Als gevolg van de lockdown is de Arnhemse tippelzone gesloten. Straatprostituees bedienen hun klanten nu op minder veilige plekken.  Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Als gevolg van de lockdown is de Arnhemse tippelzone gesloten. Straatprostituees bedienen hun klanten nu op minder veilige plekken.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Vanwege de coronamaatregelen is de tippelzone in Arnhem dicht. Enkele prostituees werken illegaal door op onveilige plekken. Voor het geld én voor hun vaste klanten. ‘Die hebben mij nodig.’

Rik Kuiper

Kleine stapjes, klik-klak-klik. Vanavond heeft ze haar onmogelijke hakken weer eens aangetrokken. Voor de foto. Dat doet ze de laatste tijd niet vaak meer. Meestal kiest ze voor lagere hakken, zodat ze uit de auto kan springen en weg kan rennen als ‘een enge vent iets engs met me wil doen’. Ze voelt zich steeds vaker onveilig.

Wendy, want zo mogen we haar in dit verhaal noemen, staat op een donker bedrijventerrein aan de rand van Arnhem. Het is woensdagavond, half twaalf. Haar lange blonde lokken vallen over haar donkere jas, haar kin verdwijnt in een dikke sjaal. Ze trilt van de kou, al kan het ook van de boosterinjectie komen die ze vandaag heeft gehaald. Haar leeftijd noemt ze niet. Ze werkt al jaren op de Arnhemse tippelzone.

Dat ze zich nu onveilig voelt, zit zo. Op 12 november, toen de ‘gedeeltelijke’ lockdown werd afgekondigd, hoorden de ongeveer tien vrouwen die hier – legaal en illegaal – werken dat ook de tippelzone dicht moest. De keet waar ze zich konden opwarmen, waar ze televisie konden kijken, waar ze koffie en condooms kregen en waar altijd een medewerker van zorgorganisatie IrisZorg zat, zou op slot gaan.

‘Ik flipte toen ik dat hoorde’, zegt Wendy. ‘Ik was helemaal over de zeik. We hebben meteen gezegd dat we zouden doorwerken. Maar dat kon ze weinig schelen. We kregen een stapel condooms en mochten het verder zelf uitzoeken.’

Sindsdien werkt ze illegaal, net als een aantal andere vrouwen. Ze moet wel, zegt Wendy. ‘Waarom? Vreet jij van de luizen dan? Nondeju, wat een vraag!’ Ze kan nog net het hoofd boven water houden, zegt ze, vooral dankzij haar vaste klanten.

Onaanvaardbaar

Vaak staat ze de laatste weken ’s avonds alleen langs de kant van de weg, waar klanten haar met de auto oppikken. Omdat er ook een slot om het hek naar de afwerkplekken hangt, moeten ze uitwijken naar elders. Soms parkeren ze hier om de hoek, soms langs het water of in het bos. Allemaal plekken waar niemand haar hoort als ze schreeuwt.

Want dat is zo fijn aan de tippelzone, zegt ze. Het is een veilige plek, een plek waar de vrouwen zonder pooier kunnen werken en waar ze elkaar goed in de gaten kunnen houden. De afwerkplekken zijn zo ingericht dat de klanten de auto aan de bestuurderszijde niet kunnen verlaten, maar de sekswerkers aan de passagierszijde wel.

Dat dat nu niet meer gaat – en enkele sekswerkers zich min of meer gedwongen voelen hun diensten op andere plekken te verlenen – vindt raadslid Susan van Ommen (D66) onaanvaardbaar. ‘Deze vrouwen gaan toch gewoon door met hun werk’, zegt ze. ‘Dan kunnen we beter zorgen dat dat zo veilig mogelijk gebeurt. De tippelzone moet weer open.’ Ze wijst erop dat er in 2010 en 2017 in Arnhem sekswerkers zijn vermoord.

Van Ommen kaartte de situatie al enkele malen aan in de gemeenteraad. Begin december haalde een motie om de zone tijdens de lockdown overdag open te stellen een meerderheid.

Toch ging dat plan niet door. Bestuursvoorzitter Marjan Verschuure van IrisZorg liet op 17 december per brief aan de gemeenteraad weten dat het vanwege ‘het hoge verzuim onder ons personeel’ niet mogelijk was de keet overdag open te stellen. Wat daarbij meespeelde, was dat vermoedelijk slechts drie prostituees van die openstelling gebruik wilde maken. Ook vreesde Verschuure dat omliggende bedrijven hinder zouden kunnen ondervinden van overdagse activiteiten op de tippelzone.

‘Er zitten hier nauwelijks bedrijven in de buurt’, zegt Van Ommen. ‘Hoe erg is het nou als iemand langsfietst en ziet dat er in een auto iets gebeurt? Het zijn allemaal slappe excuses om de zone niet open te hoeven stellen.’

Maatschappelijk werk

De gemeente ziet ‘liever niet dat deze vrouwen zichzelf in gevaar brengen’, laat een woordvoerder weten. ‘Het is echter niet altijd makkelijk hen te bereiken. Sommigen zijn zorgmijdend.’ De woordvoerder wijst erop dat er hulp beschikbaar is voor de sekswerkers, zoals ‘een financieel vangnet in de vorm van een uitkering’ en verslavingszorg. ‘We leveren maatwerk’, zegt ze. Eén vrouw heeft zich inmiddels voor hulp gemeld.

Wendy hoorde inderdaad iets over zo’n vangnet, maar ze verdiepte zich er niet in. ‘Er stond ergens dat we eventueel steun konden krijgen’, zegt ze. ‘Nou, als er ‘eventueel’ staat, dan weet ik genoeg. Dan wordt het ellende. Dan moeten we straks waarschijnlijk alles terugbetalen. Je komt in de stront, in de schulden. Lazer maar op, denk ik dan. Ik ga wel gewoon werken. Zo denken veel andere meisjes er ook over.’

Volgens Van Ommen vertrouwen veel vrouwen op de tippelzone de overheid niet, omdat er elke paar jaar weer nieuwe plannen ontstaan om de zone te sluiten. ‘Ze zijn er wel klaar mee’, zegt het raadslid. Het verbaast haar dat de gemeente niet meer moeite doet om met de vrouwen in contact te komen voor financiële steun.

Dat Wendy doorwerkt, heeft overigens ook nog een andere reden. Ze wil er zijn voor haar vaste klanten. ‘Die hebben mij nodig’, zegt ze. ‘Het zijn mannen die eenzaam zijn, mannen die niet op een relatie zitten te wachten, mannen die geen tijd hebben voor een relatie. Ze komen niet alleen om hun zaakje te legen, maar ook om te praten over dingen die hen dwarszitten. Het is ook een soort maatschappelijk werk.’

null Beeld

Dit is de veertiende aflevering van een serie over het coronabeleid in Arnhem. Volkskrant-verslaggever Rik Kuiper doet verslag uit de Gelderse hoofdstad.