De tijd dringt op de klimaattop in Glasgow: ‘Please, stroop de mouwen op en ga aan het werk’

Op de valreep van de onderhandelingen in Glasgow is er aan ronkende statements geen gebrek. Maar de armere landen sabelen het ontwerpakkoord neer als ruim onvoldoende.

Marc Peeperkorn
De Britse premier Boris Johnson donderdag in Glasgow.  Beeld Reuters
De Britse premier Boris Johnson donderdag in Glasgow.Beeld Reuters

De Britse premier Boris Johnson was woensdag opnieuw – dit keer per trein – naar de klimaattop in Glasgow gereisd. Om de onderhandelingen ‘de beslissende schop voorwaarts’ te geven. ‘Het begin van het einde van de klimaatverandering ligt binnen handbereik’, hield Johnson de wereldleiders voor. ‘Helpt u ons of staat u in de weg?’

Zijn woorden waren koud uitgesproken of een antwoord kwam uit Washington en Beijing. In een gezamenlijke verklaring – zeer opmerkelijk gezien de gespannen relatie tussen de twee grootmachten – beloofden de VS en China extra inspanningen om de opwarming van de aarde een halt toe te roepen.

‘Goed nieuws’ noemde EU-onderhandelaar Frans Timmermans de actie van China en de VS, de twee grootste uitstoters van CO2. Een opsteker nu de laatste 48 uur van de klimaattop zijn begonnen en daarmee de echte strijd over het ambitieniveau van het slotakkoord.

Aan ronkende statements geen gebrek. Niet alleen van Johnson maar ook van voorzitter Alok Sharma, de man die de deal moet maken. ‘Op het spel staat de toekomst van onze kinderen en kleinkinderen. We mogen niet falen.’ Uiterlijk vrijdagmiddag wil Sharma de zaak afhameren. ‘Deze vrijdag’, voegde hij er zekerheidshalve aan toe.

Beslissend decennium

De eerste ontwerptekst voor het slotakkoord die Sharma ’s ochtends aan de bijna tweehonderd onderhandelende landen voorlegde, werd in elk geval niet direct naar de prullenbak verwezen. Alle landen worden opgeroepen binnen een jaar met ambitieuzere plannen te komen om hun CO2-uitstoot te verlagen. Alleen dan blijft de 1,5 graad temperatuurstijging uit het Parijse klimaatakkoord in zicht. ‘Er moet meer gebeuren’, zei Sharma. Vooral tot 2030, het ‘beslissende decennium’ volgens vele regeringsleiders. Sharma benadrukte dat zonder aanscherping een twee graden hogere temperatuur in het verschiet ligt. En dat is volgens hem ‘het doodvonnis’ voor kwetsbare eilanden.

Europese onderhandelaars zijn niet ontevreden met ontwerptekst. ‘Het is de eerste keer dat ik een begintekst met zo’n hoog ambitieniveau heb gezien’, stelde een van hen. ‘En dat is maar goed ook, want de vervolgteksten worden er meestal niet beter op.’ Als Sharma zijn zin krijgt, moeten grote vervuilers als China, de VS en India niet alleen de CO2-doelen aanscherpen, maar die ook met concrete en verifieerbare plannen onderbouwen.

Onvrede van arme landen

Het voorzichtige optimisme in het Westen staat in schril contrast met de onvrede van de armere landen. Die sabelden de ontwerptekst neer als ruim onvoldoende. Zij willen geen ‘indringende oproepen’ meer om de temperatuurstijging te beperken tot 1,5 graad maar harde, dwingende besluiten.

China en Rusland houden dat vooralsnog resoluut af. Zij lezen het akkoord van Parijs (temperatuurstijging minder dan 2 graden, streven naar 1,5 graad) zo dat 1,9 procent ook goed is. Sharma erkende woensdag: ‘We gaan Parijs niet heronderhandelen.’

Nog bozer zijn de armere landen over het gebrek aan concrete toezeggingen over financiële steun om hen te helpen de omschakeling naar duurzame energie en industrie te maken. In 2009 werd deze landen 100 miljard dollar per jaar beloofd tussen 2020 en 2025. Maar in Glasgow is dat geld er nog steeds niet. Laat staan nog hogere bedragen voor de jaren na 2025. Hier liggen vooral de VS dwars.

De Amerikaanse klimaatgezant John Kerry zei in een toelichting op het Amerikaans-Chinese initiatief niets over extra geld voor het klimaatfonds. Hij kondigde wel in 2025 verdere stappen aan om de reductie van de CO2-uitstoot na 2030 te versnellen. De Chinese onderhandelaar Xie Zhenhua beloofde dat zijn land volgend jaar met een plan komt om de uitstoot van methaan (een zeer krachtig broeikasgas) te verminderen. De EU, de VS en nog een tachtigtal landen deden dat al vorige week.

‘De wereld zal ons niet begrijpen als we niet leveren’, zei Johnson. Hij voorspelde ‘harde, zware onderhandelingen’. Voor donderdag beloofde voorzitter Sharma een nieuwe tekst. ‘Please, stroop de mouwen op en aan het werk. En wees bereid tot compromissen’, vroeg hij zijn medeonderhandelaars.

Meer over