De telefoonzanger van Moskou zingt gratis

Andrej Istokov woont op een flatje tienhoog in Moskou. Hij brengt zijn tijd door in een kamer met een oude piano en twee fauteuils overtrokken met verschoten velours....

Als de telefoon gaat, en dat gebeurt om de haverklap, reikt hij naar zijn gitaar. 'Zegt u het maar. Wat voor lied wilt u horen?' vraagt hij aan de bellers. En dan begint Andrej te tokkelen en te zingen. Een van zijn eigen liedjes. 'Mensen, houdt van elkander, zodat we allemaal gelukkig zijn.' Of de Beatles. Of het Russische volkslied.

Over zijn balkon heeft hij een spandoek gehangen: 'Ik zing gratis door de telefoon. Andrej Istokov. 236-08-71.' Het valt in het niet bij de schreeuwerige reclame in de stad. 'En de meeste mensen kijken toch al vaker naar het asfalt dan naar de lucht.'

Andrej wil ontzettend graag zingen. Alleen: waar? Zijn ouders en vrienden kwamen zijn liedjes de keel uit. Op straat? In de metro? Daar werd hij opgepakt door de politie wegens 'vandalisme met gebruik van een muziekinstrument'. In een zaaltje? 'Vroeger kon je terecht in elk Cultuurhuis, maar dat zijn nu allemaal casino's.'

Toen kwam dat idee van de telefoon bij hem op. Want Andrej moest en zou zingen, zingen is voor hem net zoiets als ademhalen of water drinken. Hij deelde bij de metro pamfletjes uit met zijn telefoonnummer. Veel succes had dat niet. Na alle piramidespelen en zwendelbanken geloven de Russen dat er iets niet in de haak moet zijn als iets voor niets is. Ze belden Andrej om hem eens goed de huid vol te schelden en stuurden hem reparateurs, pizzakoeriers en prostituees.

In het begin zong hij wanneer er maar iemand belde, al was het midden in de nacht. Na drie jaar als telefoonzanger heeft hij een antwoordapparaat gekocht, dat aanstaat als hij niet thuis is, eet of slaapt. Hij heeft een vaste cliëntèle. Er is Olga, een oude dame die vanwege haar benen het huis niet meer uitkomt en die bijna elke dag een keertje belt. Er is een Afghanistan-veteraan wiens kapotte zenuwen door de liedjes van Andrej rustig worden. Er is iemand die altijd belt van zijn werk en zijn telefoon op de speaker zet, zodat het hele kantoor kan meeluisteren. En er zijn vooral veel mensen die opbellen uit nieuwsgierigheid, om te horen of het waar is dat iemand hen zomaar voor niets door de telefoon toezingt.

Op straat zou je Andrej zo voorbij lopen. Hij is een dertiger met een baardje, zo'n Rus waarvan er dertien in een dozijn zijn. Het enige wat hem onderscheidt is zijn onverwoestbare opgewektheid, zoals je die ook bij wedergeboren christenen tegenkomt. Zelf had hij het liefst naar de theaterschool gewild, maar op aandringen van zijn ouders studeerde hij voor koelkastmonteur. Later heeft hij toch een paar rolletjes in het theater gespeeld, maar niet met het succes dat hij tegenwoordig heeft. 'De telefoon is mijn bühne.'

Sommige mensen dachten dat hij gek was geworden toen hij door de telefoon begon te zingen en anderen dat hij een moderne heilige was. Heilige gekken, die de wereld verzaken en zich in dienst stellen van de mensheid, zijn een eeuwenoude traditie in Rusland. Maar Andrej wil niets van die benaming weten. Als hij van de telefoonmaatschappij voor elk gesprek een paar kopeken kon krijgen, zou hij dat niet afslaan. De pamfletjes met zijn telefoonnummer kosten veel geld. En hij genereert immers gesprekken? Niet genoeg, vindt de telefoonmaatschappij. Als hij nou een sekslijn begon, dan viel erover te praten.

Andrej heeft een lijflied geschreven. De telefoonzanger:

'Ik zing door de telefoon,

gratis, want dat wil ik zo.

Wie leeft volgens vast sjabloon

doe ik een glimlach cadeau'.

Bij kinderen heeft Andrej meer succes dan bij hun ouders. Die zijn cynisch, wantrouwend. Zijn generatie, de dertigers, zijn in de ogen van de telefoonzanger 'een verloren zaak'. Ze bellen vaak op, niet om een liedje, maar om te vragen wat hij van hun kind moet. Vieze pedofiel! Laatst vroeg, nee, eiste een moeder dat hij zou stoppen met telefoonzingen. Haar zoon belde soms en wilde ineens naar de muziekschool - terwijl hij tandarts moest worden. Dan weet Andrej niet of hij moet huilen of lachen.

De telefoon in Andrejs flat staat niet stil 'Allo? Zegt u het maar. Wat voor lied wilt u horen?' Hij glundert. 'Er is toch niets mooiers voor een artiest dan dat hij gevraagd wordt?'

Meer over