De taal van Ahmed Aboutaleb is hard maar consequent

Al tien jaar is de boodschap van Aboutaleb hetzelfde: laat extremisten de islam niet kapen. Nu roept hij op tot uitroeiing van IS. Wordt hij radicaler?

Burgemeester Aboutaleb spreekt in Herinneringskamp Westerbork een schoolklas toe. Beeld Marcel van den Bergh
Burgemeester Aboutaleb spreekt in Herinneringskamp Westerbork een schoolklas toe.Beeld Marcel van den Bergh

'Vrijdagavond was Parijs weer het decor van terroristische aanslagen, waarbij harteloze leeghoofden in het wilde weg schoten op onschuldige, vredelievende burgers. Een laffe daad, ingegeven door wraak en haat.'

Op het Vredesplein, voor de grote Essalam-moskee, maakte Ahmed Aboutaleb maandagavond van zijn hart geen moordkuil. Hij sprak op een manifestatie 'vanuit de boezem van de Rotterdamse gemeenschap'. Moskeeën, kerken, synagogen en humanistische organisaties hebben hun achterban aangespoord te komen.

'Een woedende moslim'

'Vanavond laat Rotterdam zien: we horen bij elkaar, welk geloof of welke overtuiging je ook hebt', aldus Aboutaleb. 'We zijn sterk in verscheidenheid. We zijn kwetsbaar, maar niet zwak.'

Het is bepaald niet Aboutalebs eerste cri de coeur dit jaar. Na de aanslag op Charlie Hebdo sprak hij drieduizend Rotterdammers toe: 'Als de vrijheid van het woord wordt bedreigd, past ons maar één ding: onze stem nog luider te laten horen, nóg luider te laten horen, NOG LUIDER TE LATEN HOREN!!!'

Het is evenmin voor het eerst dat de PvdA'er zijn religieuze overtuiging laat doorklinken. 'Hier zit een woedende moslim', zei hij na Charlie Hebdo in Nieuwsuur. Hij deed er zijn fameus geworden uitspraak: 'Als je het hier niet meer ziet zitten dat humoristen een krantje maken, ja... mag ik het zo zeggen: rot toch op!'

Uitspraken Ahmed Aboutaleb

'De nazi's wilden stelselmatig alle joden uitroeien. Nu zegt IS in Irak en Syrië dat je eraan gaat omdat je yezidi bent, christen, of moslim van een andere soort. Waarom?'
29 mei, tegen schoolklassen op excursie in Westerbork

'Tegen de nieuwkomers in mijn stad zeg ik: u krijgt binnenkort uw paspoort. Dat is niet zomaar een reisdocument, het is een opdracht.'
17 februari, bijeenkomst in het Witte Huis, Washington, over het tegengaan van gewelddadig extremisme

'Als je het hier niet meer ziet zitten dat humoristen een krantje maken, ja... mag ik het zo zeggen: rot toch op!'
7 januari, Nieuwsuur, na de aanslag op Charlie Hebdo

'Het is tijd om die 40- tot 50 duizend mensen die zich bij IS hebben aangesloten met wortel en tak uit te roeien'
15 november, Ahmed Aboutaleb reageert op de aanslagen in Parijs

Bijval en kritiek

Hoewel menig gezagsdrager zich dezer dagen emotioneel en krachtig uitspreekt, wordt met extra aandacht geluisterd naar de enige moslimburgemeester van een grote West-Europese stad. De Londense burgemeester Boris Johnson noemde Aboutaleb begin dit jaar 'mijn held' en 'de stem van Verlichting, van Voltaire'. The Economist vond dat weinig anderen 'zo robuust' waren 'in hun verdediging van de vrijheid van meningsuiting'.

In februari sprak Aboutaleb in het Witte Huis op een conferentie over gewelddadig extremisme. Hij herhaalde in Washington dat hij 'als burgemeester en belijdend moslim' de moslimgemeenschap oproept 'in actie te komen en hun stem krachtiger te laten horen'.

Dat appèl oogst zowel bijval als kritiek. 'Buitengewoon onplezierig', oordeelde de Haagse wethouder Rabin Baldewsingh destijds. 'Ik begrijp niet dat Aboutaleb blijft herhalen dat de moslimgemeenschap zich moet uitspreken. Als er in India geweld wordt gebruikt, moet ik me dan verantwoorden vanwege mijn achtergrond?' Publiciste Hassnae Bouazza noemde Aboutaleb een 'ongelooflijk platte populist, een showman, er is niets verbroederends aan hem', zei ze in de Volkskrant. 'Het is heel kwalijk dat hij het frame van moslims als afzonderlijke categorie gebruikt om zichzelf te profileren.'

Burgemeester Aboutaleb spreekt tijdens de herdenking van de aanslagen in Parijs voor de Essalam-moskee in Rotterdam. Beeld Peter Hilz
Burgemeester Aboutaleb spreekt tijdens de herdenking van de aanslagen in Parijs voor de Essalam-moskee in Rotterdam.Beeld Peter Hilz

Consequent

Daarmee doet ze hem tekort. Aboutaleb predikt ook buiten het zicht van de camera's verzoening en saamhorigheid in zijn stad. Zo bezocht hij na de dood van Nelson Mandela de gelijknamige basisschool in Rotterdam-Zuid. Hij sprak er uitgebreid met groep 8 over de Zuid-Afrikaanse vrijheidsstrijder. Vanzelf kwam het gesprek op ieders kansen en verantwoordelijkheid, of je nu Marokkaanse, Surinaamse of Nederlandse wortels hebt.

Elk jaar bezoekt hij met een basisschool en een middelbare school kamp Westerbork. Zijn boodschap: 'Of je nou kaasboer wordt of wiskundige, het is aan jullie de vrede in de stad te bewaren.' Het lijkt wellicht dat Aboutaleb steeds radicaler wordt. Zoals afgelopen weekend, toen hij zei dat het tijd is 'om die 40- tot 50 duizend mensen die zich hebben aangesloten bij IS met wortel en tak uit te roeien'. Maar feitelijk is de Rotterdamse burgemeester behoorlijk consequent. 'Rot toch op' mag dan na Charlie Hebdo veel hebben teweeggebracht, nieuw was het niet. Aboutaleb was in 2004 wethouder in Amsterdam toen Theo van Gogh werd vermoord. Die avond riep hij in de El Kabir-moskee gematigde moslims op hun geloof niet te laten kapen door extremisten. Wie het niet beviel, had niets te zoeken in Nederland: 'Niemand houdt je tegen. Adieu, er vertrekken hier elke dag vliegtuigen.'

Verbinding is Aboutalebs belangrijkste boodschap, al gaat die sneller verloren dan de polariserende uitspraken. 'Eén ding staat vast: we blijven scherp en alert, want we laten ons het leven in vrijheid niet ontnemen', zei hij maandagavond op het Vredesplein. 'Ook al heeft die vrijheid soms een hoge prijs.' Aboutaleb weet waar hij het over heeft: al tijden wordt hij bij elk publiek optreden streng beveiligd.

Meer over