Feiten voor bij de borrelsuiker

De suikertaks staat weer op de politieke agenda. Hoeveel suiker eten we eigenlijk?

De Raad voor Volksgezondheid en Samenleving adviseert het volgende kabinet een belasting op suiker in te voeren. Is die nodig? Over suiker(inname) bestaan de nodige misvattingen.

null Beeld Volkskrant Infographics
Beeld Volkskrant Infographics

Daar is de suikertaks weer. De belasting op suiker is eigenlijk maar een voetnoot bij het deze week verschenen advies van de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving. Het advies benadrukt vooral de slechtere gezondheid van arme inwoners in specifieke regio’s, maar bij de zevende en laatste aanbeveling komt ook de suikertaks aan de orde. Die moet ongezond eten minder aantrekkelijk maken.

Hoeveel suiker eten Nederlanders eigenlijk? Hoe doen we het vergeleken met andere landen? En wie eten er meer suiker: mensen met of zonder overgewicht?

Sinds 1987 vraagt het RIVM elke paar jaar tienduizenden Nederlanders bij te houden wat zij eten. De suikerconsumptie daalt gestaag, blijkt uit die Voedselconsumptiepeiling. In 2016 aten Nederlanders 22 kilo toegevoegde suiker, in 2012 was dit nog 26 kilo. Nederland staat nog wel hoog in de internationale ranglijsten. Volgens onderzoeksbureau Euromonitor zijn alleen de inwoners van de Verenigde Staten en Duitsland grotere zoetekauwen.

Vervangers zijn niet gezonder

De meeste toegevoegde suikers die we dagelijks binnenkrijgen, komen uit suiker, snoep en niet-alcoholische dranken. Populaire vervangers als kokosbloesemsuiker, ahornsiroop of agavesiroop klinken gezonder dan ouderwetse kristalsuiker, maar zijn dat niet, aldus het Voedingscentrum. Voor de verwerking in het lichaam maakt het niet uit of u suikerklontjes of een banaan eet, de suiker is hetzelfde. Wel heeft een banaan naast suiker meer voedingsstoffen dan een suikerspin, zoals vezels en kalium.

Jongens van 9 tot 13 jaar zijn de grootste suikerfanaten van Nederland. Zij gebruiken gemiddeld 88 gram toegevoegde suiker per dag. Het minst geliefd is suiker bij vrouwen van 70 tot 79; zij gebruiken minder dan 40 gram. Mensen boven de 80 zijn niet meegenomen in de Voedselconsumptiepeiling. In theorie is het mogelijk dat zij samen met de (achter)kleinkinderen de snoeppot leegeten. De stuiterende kleuters na een bezoek aan oma en opa kunt u overigens niet wijten aan een suikeroverdosis. Er is geen bewijs dat suiker tot hyperactiviteit leidt.

Meer overgewicht, minder suiker

Nederlanders met overgewicht gebruiken, tot verbazing van de onderzoekers, minder suiker dan de rest van de bevolking. Wellicht onderrapporteren personen met overgewicht de consumptie van deze voedingsmiddelen of eten ze minder suiker omdat ze willen afvallen. De Wereldgezondheidsorganisatie raadt aan om de inname van suiker te beperken, maar zegt ook dat het verband tussen suiker en overgewicht niet onomstotelijk vaststaat. Ook andere koolhydraten en vet maken namelijk dikker. Waar de Nederlandse Gezondheidsraad wel op aandringt, is om minder suikerhoudende dranken te drinken, omdat die het risico op overgewicht en diabetes verhogen.

Heeft een suikertaks dan wel zin, of is het vooral symboliek? De belasting krijgt vooral veel aandacht omdat die lekker overzichtelijk is, merkte Volkskrant-columnist Sheila Sitalsing deze week al op. De Raad voor Volksgezondheid en Samenleving ziet een suikertaks als een van de vele middelen om de verleiding tot ongezond eetgedrag tegen te gaan, naast het verbieden van reclames voor ongezond eten en het weren van een teveel aan fastfoodzaken in bepaalde wijken. Het ongezonde eten is dan weer een onderdeel van een veel breder palet aan maatregelen om de maatschappelijke oorzaken van gezondheidsachterstanden aan te pakken. De suikertaks kan hier, mits gezond eten dan ook goedkoper wordt, misschien een kleine rol in spelen.

Meer over