Column

De strijd tussen harde en zachte krachten

'De zachte krachten zullen zeker winnen in 't eind', dichtte Henriette Roland Holst in haar bundel Verzonken grenzen uit 1918. De Eerste Wereldoorlog was net afgelopen en de tweede zou twintig jaar later al weer op uitbreken staan, maar 'een innig fluisteren in mij' had dit inzicht aan tante Jet geopenbaard.

Max Pam. Beeld Joost van den Broek
Max Pam.Beeld Joost van den Broek

Ik heb altijd een zwak gehad voor Henriette, al was het alleen maar omdat de revolutie vooral een mannenzaak was van strijd, staking en verheffing. Mijn sympathie voor haar nam verder toe, toen ik las dat zijzelf nogal vermogend was en dat zij dankzij dat vermaledijde kapitalisme een mooie aandelenportefeuille had nagelaten. Niets menselijks is ons vreemd.

Eerst komen de harde krachten, de haviken, die ons laten weten dat wij leven moeten zoals zij en dat het duur betaald zal zijn wanneer wij dat niet doen. Op de harde krachten wordt in eerste instantie met harde tegenkrachten gereageerd. Wraak, de schuldigen zullen opgespoord en meedogenloos worden gestraft, duizend bommen en granaten!

Dan komen de zachte krachten in het geweer, de duiven, die zeggen dat wie haat zaait alleen maar haat zal oogsten. Het komt door de sociale achterstand, die mensen vervreemdt en in armoede achterlaat. Wanneer daarover wordt getwijfeld, komen de zachte krachten met een nieuwe theorie: het is een psychiatrische kwestie. Zij die ons aanvallen, zijn eigenlijk geestesziek en moeten worden opgenomen in klinieken, waar wij ze met liefde en zorg in 't eind zullen genezen.

Een typische zachte kracht is David Van Reybrouck. In kapittelende bewoordingen schreef hij een open brief aan president Hollande, die de oorlog aan IS had verklaard. Van Reybroucks analyse is een typische een zachte-krachten-analyse: dat het hun schuld is, is eigenlijk onze schuld. Het Westen heeft de barbaarse monster uit het Midden-Oosten zelf opgeroepen.

De taalkundige Noam Chomsky is de onbetwiste kampioen van al die eigen-schuld-theorieën, maar of ze ook kloppen, durf ik niet te zeggen. Wel heb ik over de politieke analyses van Van Reybrouck mijn twijfels, sinds ik bij de historicus Ronald Havenaar heb gelezen dat de Belg in zijn bestseller Congo de halve geschiedenis van Congo uit zijn duim heeft gezogen.

Vermoedelijk heeft Hollande iets anders aan zijn hoofd dan het beantwoorden van zo'n brief. Dat is ook het gevaar van open brieven - ik spreek hier uit ervaring - in 't eind blijk je het alleen te hebben gedaan om je eigen geweten sussen en sta je nog steeds met lege handen. Voordeel is wel dat je als Bono op de Bilderberg even in het nieuws bent geweest.

Het is een eeuwige strijd tussen harde en zachte krachten. De God van het Oude Testament is van de harde krachten, die van het Nieuwe Testament van de zachte krachten. De God van de Koran zou ik tot de harde krachten willen rekenen. Soms winnen de harde krachten. Soms de zachte, maar in het Midden-Oosten lijkt een strijd gaande van louter harde krachten.

NRC Handelsblad besteedde laatst drie pagina's aan Israëlische politiehonden, die in Nederland hun training krijgen. Een van die honden had een 16-jarige Palestijn in zijn arm gebeten, die sindsdien wakker ligt in zijn bed. Vreselijk natuurlijk, deze met zo veel empathie opgeschreven reportage, maar gelukkig gaat zachte minister Ploumen paal en perk stellen aan de hondenuitvoer.

Praktisch op dezelfde dag verklaarde harde kracht Ayaan Hirsi Ali dat wij in Europa een voorbeeld moeten nemen aan de terreurbestrijding van Israël. Nog gisteren staken twee Palestijnse tienermeisjes zo maar een man neer, vermoedelijk omdat zij hem aanzagen voor een Jood. Helaas was de ongelukkige een Palestijn. De meisjes werden vervolgens door een agent neergeschoten. Dat noem ik dubbele pech.

Wie wil weten hoe het daar toegaat, kan op MEMRI/TV een video bekijken, waarop twee trotse Palestijnse ouders uit Gaza voor de camera verklaren dat zij hun zojuist geboren zoontje 'Mes van Jeruzalem' hebben genoemd. Mijn fantasie sloeg meteen op hol. Een moeder, die tegen haar spelende kind roept: 'Mes van Jeruzalem boven komen!' Of: 'Goedemiddag, ik kom hier om te solliciteren op de vacature voor welzijnswerker in de zorg. Mijn naam is Mes van Jeruzalem.'

Laten wij hopen dat minister Ploumen gaat uitzoeken uit welk land al die messen komen die in Jeruzalem in omstreken worden gebruikt, want zo kan het echt niet langer. Toch geloof ik, met Henriette Roland Holst, dat de zachte krachten in 't eind zullen overwinnen, alleen nu nog even niet.

Meer over