De stamgasten wisten het als eersten

De ontdekkers van de DNA-structuur sleten veel tijd in een kroeg vlakbij het Cavendish-laboratorium waar ze eigenlijk werkten. Dus is de Eagle Pub ook het centrum van de herdenkingen....

Door Peter de Waard

De opvallendste herinnering aan het werk van James Watson en Francis Crick in Cambridge is een gedenksteen op de gevel van The Eagle, de bekendste pub van de studentenstad. 'Gedurende hun onderzoek naar DNA in het begin van de jaren vijftig gebruikten Watson en Crick The Eagle als een plaats om zich te ontspannen en te discussiëren over hun theorieën terwijl zij zichzelf laafden met ale', staat op de steen. Hoe alcohol de wetenschap vooruit kan helpen, is de suggestie.

Volgens Watson waren de stamgasten van The Eagle dan ook als eerste op de hoogte van hun spectaculaire ontdekking. Op 28 februari 1953 stormde een dolenthousiaste Crick hier binnen en riep met luide stem: 'We hebben het geheim van het leven gevonden.'

De pub is nog geen tachtig meter verwijderd van hun toenmalige werkplek, het Cavendish Laboratory aan de Free School Lane. Het laboratorium zelf werd in 1972 echter verplaatst naar een nieuwe locatie buiten de stad. Aan het oude Cavendish herinnert nog een plaquette op de voorgevel, waarop echter niet de grote wetenschappers staan vermeld die dit lab heeft voortgebracht. Wel het bestuursestablishment: oprichter Duke of Devonshire (1874) en de uitbreiders Lord Raleigh (1908) en Lord Austin (1946).

De ruimtes waar Watson en Crick hun model in elkaar knutselden, worden nu gebruikt voor andere universiteitsactiviteiten. Een concierge wijst aanvankelijk een collegezaal in het hoofdgebouw aan als de werkplek van het tweetal - 'hier stuur ik alle toeristen naartoe' - maar de daar psychologie docerende lecturer heeft al zo zijn twijfels. Na ampel onderzoek blijkt ook dat hun lab was gevestigd in de zogenoemde Austin Wing, waar nu de afdelingen zoology en material science zijn ondergebracht.

Op de gevel prijkt een kleine gedenksteen die in 1992 door prins Philip is onthuld: 'De structuur van DNA werd hier in 1953 bepaald door James Watson en Francis Crick'. In het gebouw zelf refereert niets meer aan hun activiteiten.

In het nieuwe Cavendish Laboratory aan de rand van de stad wordt eveneens nauwelijks aandacht besteed aan het jubileum. Op een permanente expositie in dit lab is een replica van hun oorspronkelijke schaalmodel te vinden - op halve grootte - de enige aanwijzing voor hun baanbrekende werk.

In vergelijking tot andere grote wetenschappers die dit lab heeft voortgebracht - zoals J.J. Thomson, de ontdekker van de elektron, en James Chadwick, de ontdekker van de neutron - komen Watson en Crick er maar bekaaid af. Zelfs een fotootje is niet te vinden. 'Misschien heeft dat ook iets met hun arrogantie te maken', suggereert een student. De muur hangt overigens wel vol met de portretten van bestuursfunctionarissen - alsof die geen last van arrogantie zouden hebben gehad.

Het jubileum is in Cambridge echter niet helemaal vergeten. In het Whipple Museum of the History of Science - naast de Old Cavendish Laboratory - is een speciale expositie gewijd aan de dubbele helix.

Samensteller van de expositie is de Nederlandse wetenschapper Harmke Kamminga, senior research fellow voor wetenschapsgeschiedenis aan de Universiteit van Cambridge.

'Wij hebben voor deze expositie speciaal een model van de dubbele helix op ware grootte laten maken', zegt ze. 'Het oorspronkelijke model van Watson en Crick is helaas verloren gegaan. Gelukkig kunnen we nog wel een onderdeeltje laten zien - met de handtekeningen van de beide wetenschappers.'

De expositie, die tot 2004 loopt, toont daarnaast ook het resultaat en de toepassingen van verder genetisch onderzoek. Verder is vooral te zien hoe de dubbele helix een symbool werd van jeugdcultuur en gebruikt werd voor cd- en platenhoezen en zelfs in grafitti.

Op 25 april, de dag dat Watson en Crick hun baanbrekende inzicht in Nature publiceerden, zal in Cambridge ook nog een groot congres over DNA worden gehouden. Watson en Crick - als diens gezondheid het tenminste toelaat - zullen aanwezig zijn. Watson zal zelfs nog een nieuwe gedenksteen onthullen - uiteraard op The Eagle, want daar is toch de meeste inspiratie opgedaan.

Meer over