De softies van world press photo

Winnende foto's lieten oorlog en geweld zien als een vanzelfsprekend natuurverschijnsel. Met die traditie heeft World Press Photo gebroken. Niet tot ieders genoegen....

Wat hoort niet in het rijtje thuis: kolonel van het Zuid-Vietnamese leger schiet Vietcong-strijder door het hoofd, dood kinderhoofdje in massagraf nadat dodelijk gifgas is ontsnapt in India, 12-jarig meisje uit Colombia dat 60 uur beklemd zit als gevolg van een modderstroom en uiteindelijk verdrinkt, moeder die haar kind ten grave draagt in hongerend Somalië, met kapmessen verminkte Hutu in Rwanda, door landmijnen verminkte kinderen in Angola, huilende vrouw na bloedbad in Algiers, in het verband zittende, wezenloos voor zich uit starende man in Kosovo, Mexicaans gezin in zijn nieuwe huis in Texas.

Mexicaans gezin in zijn nieuwe huis in Texas, inderdaad. Maar die foto uit het dagelijks leven van een immigrantengezin wint wel World Press Photo.

Een sterk beeld, door de juryvoorzitter geprezen om zijn 'Rembrandtiaans licht', maar toch niet dé nieuwsfoto van het afgelopen jaar? Zijn het softies geworden bij World Press Photo? Deze keuze is een breuk met de winnende foto's, die tot nu toe oorlog en geweld lieten zien als een vanzelfsprekend natuurverschijnsel.

Op de jaarlijkse tentoonstelling van alle prijswinnaars (er zijn tien categorieën) in de Oude kerk in Amsterdam, maandagavond geopend door premier Kok, is de overdaad aan bloedovergoten foto's teruggebracht tot zelfs voor de argeloze bezoeker aanvaardbare proporties.

Komt dat omdat iedereen er zo langzamerhand van overtuigd is dat je de wereld er toch niet mee verandert? Dat die oorlogen weer uitbreken, hoe afschrikwekkend de beelden ook zijn? Of omdat bezoekers van tentoonstellingen, maar ook lezers van kranten, er genoeg van hebben om walgend van gruwelfoto's haastig de volgende wand of krantenpagina op te zoeken?

Lieten juryleden in vroeger jaren de tienduizenden foto's op zich af komen om de beste te selecteren, deze jury ging anders te werk. Ze bedacht een thema, vluchtelingen, en koos daaruit de beste foto. Je kunt je afvragen of uit die selectie de beste nieuwsfoto is gekozen. Op deze pagina staan ook andere bekroonde vluchtelingenfoto's.

Hoewel ze het thema gemeen hebben, zijn ze allemaal ondergebracht in een andere categorie waaruit blijkt dat een oude truc nog steeds kan slagen. De kans op een prijs is groter als de inzender de zware nieuwscategorie, waar de meeste concurrentie is, vermijdt. Een foto van vluchtelingen heeft zelfs een prijs gewonnen in de categorie Wetenschap en Techniek.

Bijna altijd is de hoofdprijs voor een Westerse fotograaf met een foto uit een Derde Wereldland. Met steun van het Ministerie van Buitenlandse Zaken ging World Press Photo enige jaren geleden fotojournalistiek promoten in Bosnië, Peru, Zimbabwe en Bangladesh. Hierdoor kunnen lokale fotografen een andere visie op hun land laten zien dan hun collega's uit de rijke landen.

Het resultaat - Pleasure of life, ook te zien in de Oude Kerk - is zo bevredigend dat het project wordt voortgezet in zeven andere ontwikkelingslanden.

De stichting spoort fotografen aan hun oude camera's aan collega's in de ontwikkelingslanden te geven. De actie Cameras for colleagues belooft een succes te worden, ook al doordat steeds meer fotografen digitaal gaan werken.

Fotojournalist van het jaar Klaas Jan van der Weij: 'Die winnende foto van World Press Photo, begrijp jij dat nou? Er moeten tien regels tekst bij om het probleem duidelijk te maken. Waarom een statement uitdragen? Zeker, het is een mooi dagelijks leven, maar ik vind dat een foto zo krachtig moet zijn dat je in een oogopslag het nieuws weet.'

Mischien moet er de volgende keer weer op de oude manier worden gejureerd.

Meer over