reportage

De rode lichten mogen weer aan: ‘Mannen blijven geil, wat de politiek daar ook van vindt’

Als laatste van alle contactberoepen mogen de sekswerkers na vijf maanden weer aan de slag. Tot hun opluchting, want illegaal doorwerken, zoals velen hebben gedaan, is niet zonder risico’s. ‘Na drie maanden lockdown kon ik de huur niet meer betalen.’

Na vijf maanden mogen de sekswerkers weer aan de slag op de Amsterdamse Wallen. Voor velen was de gedwongen pauze een lastige tijd. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Na vijf maanden mogen de sekswerkers weer aan de slag op de Amsterdamse Wallen. Voor velen was de gedwongen pauze een lastige tijd.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

‘Eindelijk mag ik weer aan het werk!’, zegt de 29-jarige Lilly, die voor het eerst in vijf maanden weer achter het raam staat. De elegante Bulgaarse – gekleed in een strakke zwarte body – lacht verleidelijk naar de mannen die schichtig langsschuifelen door een nauwe steeg op de Amsterdamse Wallen. ‘De afgelopen vijf maanden waren zwaar. Ik kwam net rond met een Tozo-uitkering van de overheid, supermarktvouchers en hulp van een lieve vaste klant.’ Lilly woont al jaren in Nederland en heeft een registratie bij de Kamer voor Koophandel voor sekswerk. ‘Dus kon ik aankloppen bij de overheid.’

Met een ratelend geluid kwam vanochtend de prostitutie in de hoofdstad weer op gang. Rolluiken gingen omhoog, rode tl-buizen knipperden aan en jonge vrouwen wensten elkaar succes met de opgehaalde sleutel van hun huurkamer in de hand. ‘Ik aarzelde even vanwege het slechte weer’, zegt de Roemeense Selena. ‘Maar na het einde van de vorige lockdown had ik het ook meteen druk.’ De afgelopen maanden zat de 36-jarige sekswerker ‘met haar hond op de bank’. Ook Selena ontving een Tozo-vergoeding. ‘Schrijf niet op dat ik een slachtoffer ben. Ik woon al twaalf jaar in Amsterdam, ik ben vrij en onafhankelijk.’

Niet alle sekswerkers hadden hun zaakjes zo goed voor elkaar tijdens de pandemie. Op het terras van café Quartier Putain naast de Oude Kerk erkent Siena (30) dat zij heeft doorgewerkt. ‘Ik moest aan mijn kinderen denken. Na drie maanden lockdown kon ik de huur niet meer betalen. De tijdelijke uitkering was niet genoeg, ik werd depressief en maakte toch maar een onlineprofiel aan.’ Sindsdien werkt de goedlachse Hindoestaans-Surinaamse – die op haar 21ste begon achter het raam – illegaal. ‘Eerst huurde ik een hotelkamer in de PC Hooftstraat, nu huur ik een studio in Amsterdam-West.’ Dat is volgens haar wel riskanter. ‘In dit vak krijg je snel mensenkennis; na een kort praatje weet je wat voor vlees je in de kuip hebt. Maar die inschatting is lastiger via app-berichtjes.’ Zo kreeg Siena de gespierde man die uitlegde dat hij helaas geen geld had moeilijk weer de deur uit.

‘Vandaag is het feest!’

In het Prostitutie Informatie Centrum op de hoek zet escortdame en gastvrouw Jeanne een bos bloemen op tafel. ‘Vandaag is het feest!’ Volgens haar had slechts een klein percentage van de sekswerkers recht op een Tozo-uitkering. ‘De meesten werken volgens een opting-in regeling (fictieve dienstbetrekking, red.) of zonder vergunning.’ Dus werkten velen illegaal door, stelt Jeanne; om tenminste een dak boven hun hoofd te houden. ‘Maar bij problemen durfden zij niet naar de politie.’ Volgens het informatiecentrum vonden tijdens de lockdown tenminste 25 ernstige geweldsmisdrijven tegen sekswerkers plaats. Plus vier suïcides. ‘Een deel van die incidenten had voorkomen kunnen worden als het kabinet sekswerk had behandeld als alle andere contactberoepen. Corona is geen soa; we hadden eerder aan de slag kunnen gaan.’

Op een enkeling na zijn er nog geen toeristen op de Wallen, maar de klanten weten de bordelen weer te vinden.  Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Op een enkeling na zijn er nog geen toeristen op de Wallen, maar de klanten weten de bordelen weer te vinden.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Maatschappelijk werker Malky Wijk van hulporganisatie P&G 292 bevestigt dat sekswerkers illegaal hebben doorgewerkt bij gebrek aan steun, met minder veiligheid tot gevolg. ‘We hebben samen met de politie een flyer verspreid waarin staat dat sekswerkers altijd aangifte kunnen doen, zonder dat zij in problemen komen.’ Hulpverlener Wijk had tijdens corona ook een positieve ervaring: ‘Ik sprak opeens een groep sekswerkers die ik zelden zie. Krachtige, zelfstandige vrouwen die op een goede manier in het leven staan. Die slechts uitleg wilden over de Tozo-regeling.’ Heel anders, stelt Wijk, dan het stereotiepe beeld van hulpeloze sekswerkers als slachtoffers van mensenhandel.

Ook de sekswerkers zelf, zo blijkt na een middagje kloppen op veel ramen, ergeren zich aan dat beeld. Escortdame Jeanne: ‘Ik hoef niet gered te worden. Het is echt heerlijk werk, waarbij je een kwetsbaar intiem moment – het klaarkomen en de ontspanning daarna – deelt met een klant.’ Als de overheid echt sekswerkers wil helpen, stelt zij, schrap dan het verbod op thuiswerk en zorg dat banken en verzekeraars niet langer een aanvraag voor een betaalrekening of hypotheek kunnen weigeren.

‘We zijn niet zielig’, benadrukt Sienna, die droogjes stelt dat wel meer mensen alleen werken om de huur te betalen. ‘Je werkt ook niet voor je lol in een McDonald’s, maar ik verdien beter.’ Collega Foxxy, die zich tevens inzet voor de belangen van sekswerkers, signaleert dat de overheid probeert het werk te bemoeilijken. ‘Mannen blijven geil, wat de politiek daar ook van vindt.’ Foxxy werkt vandaag in haar vaste club. ‘Het loopt storm.’ Afgelopen maanden werkte ze illegaal bij vaste klanten. ‘Ik had geen keus, de uitkering was te laag.’ Achter een raam staan lijkt haar niks. Dat is toch meer snackseks. ‘Bovendien kan ik niet acht uur op mijn hakken blijven staan.’

Uitbuiting

Geen van de benaderde sekswerkers en hulpverleners ontkent dat uitbuiting en mensenhandel voorkomen in Amsterdam. Zij stellen echter dat gewelddadige incidenten, die breed worden uitgemeten door de media, ten onrechte het gezicht bepalen van een hele branche. Volgens hulporganisatie P&G 292 is niet al het sekswerk resultaat van mensenhandel.

Toeristen ontbreken nog op de Amsterdamse Wallen, op een enkeling na, maar vanaf vandaag zijn wel de klanten terug. Eenzame mannen die met gespannen blik door de stegen en straten benen. ‘Ik kom even gedag zeggen’, zegt een man met een paraplu tegen de motregen. Hij wijst op de jongedame achter het raam. ‘Zij is zo lief en mooi… Helaas heb ik vandaag geen geld.’ Een oudere buurtbewoner met een blauwe poncho maakt een rondje om te kijken wie er op deze eerste dag weer staan. ‘Ik heb ze gemist. De meisjes maken de buurt spannend, zonder hen is het een dooie boel.’