De regio getroffen

Nu de subsidies bekend zijn wordt duidelijk hoe de bezuinigingen over het land de komende jaren worden verdeeld. Bij de podiumkunsten komt de regio er bekaaid af.

Toneelgroep de Appel, het Toneel Speelt, Carver, het Nieuw Ensemble, het Theaterfestival Boulevard, Bambie, het Onafhankelijk Toneel, Suburbia, 't Barre Land, Sinfonia Rotterdam, de Flamenco Biënnale Nederland, de Gaudeamus Muziekweek, de Internationale Keuze van de Rotterdamse Schouwburg, het Internationaal Danstheater, Festival Mundial, Incubate, het Grachtenfestival Amsterdam. En eerder al alle productiehuizen, het Theater Instituut, presentatie-instellingen waaronder de Paviljoens, Stroom, de kunstvereniging Diepenheim en de Vleeshal. In de slaapstand: het Rijksmuseum Twenthe, Huis Doorn, Slot Loevesteijn, het Geldmuseum. Het zijn maar een paar van de vele tientallen instellingen die vanaf 2013 geen of aanzienlijk minder subsidie zullen krijgen van het Rijk.

Nu het Fonds Podiumkunsten zijn beslissingen bekend heeft gemaakt, krijgen de bezuinigingen een nog duidelijker gezicht. Nu wordt wel heel goed duidelijk hoe groot de ongekend forse ingreep is van het inmiddels demissionaire kabinet. Vanaf 2013 is er in de basisinfrastructuur - waarin de instellingen zitten die rechtstreeks door het Rijk worden gesubsidieerd - 200 miljoen euro minder beschikbaar. Het Fonds Podiumkunsten heeft nog 24,5 miljoen te besteden aan vierjarige subsidies, zo'n 40 procent minder dan voorheen.

De adviezen van de Raad voor Cultuur, op 21 mei, maakten duidelijk welke instellingen niet langer welkom zijn in de basisinfrastructuur. Een aantal ervan klopte vervolgens aan bij het Fonds Podiumkunsten, een deel heeft daar alsnog geld gekregen. Nu is het mogelijk de balans op te maken van de bezuinigingen van het Rijk - de gelden in de basisinfrastructuur en de gelden van het Fonds - op de grote en middelgrote instellingen waarmee het publiek rechtstreeks te maken krijgt: de podiumkunsten en de musea.

Het is niet gezegd dat alle instellingen zullen omvallen. Soms haken gemeenten en provincies in: een groot deel van de productiehuizen kan zo overleven in andere gedaante, ook mede dankzij het Fonds. Er zijn eigen inkomsten, er zijn cultuurfondsen. Maar lang niet iedereen gaat het redden. Het is ook niet gezegd dat er helemaal geen geld meer naar kunst gaat. Het Rijk blijft voor vele honderden miljoenen subsidiëren, de provincies en vooral de gemeenten voor een veelvoud ervan. Het einde der beschaving is niet nabij.

Het is nu ook mogelijk in kaart te brengen hoe de bezuinigingen over het land worden verdeeld. Als de optelsom van bezuinigingen in de basisinfrastructuur en bij het Fonds Podiumkunsten wordt gemaakt, valt op dat de grote steden verhoudingsgewijs meer inleveren dan de regio's. Amsterdam, Den Haag, Utrecht en Rotterdam verliezen 30 procent, bijna eenderde van de rijkssubsidie, de regio 22 procent, ruim minder dan een kwart. Het lijkt alsof is voldaan aan de eis van het CDA dat de regio niet zwaarder gepakt mocht worden dan de grote steden.

Maar wie kijkt naar de podiumkunsten alleen, kan heel andere conclusies trekken. Van de subsidies in de basisinfrastructuur gaat 142 miljoen euro naar de musea. Daar wordt nauwelijks op bezuinigd, zoals ook de opdracht luidde van het kabinet. De grootste bezuinigingen moesten daarom gehaald worden bij de podiumkunsten.

En dan valt op hoe zwaar de regio's West, Midden, Oost en Zuid worden getroffen. In de basisinfrastructuur leveren ze respectievelijk 82, 55, 43 en 38 procent in, waar Amsterdam 24 procent moet korten, Rotterdam 33 procent, Den Haag 19 procent en Utrecht 54 procent. Het Fonds Podiumkunsten corrigeert dat nog enigszins door Zuid juist meer geld toe te bedelen. Maar de slotsom is dat de gecombineerde bezuinigingen in de regio's 45 procent bedragen, en in de grote steden 31 procent.

Juist in de regio Zuid, CDA-achterland, komen de bezuinigingen hard aan. Dat moet de partij tot nadenken stemmen. Het is een van de prijzen die de partij heeft betaald om te kunnen regeren met gedoogsteun van de PVV. Die partij was het immers die eiste dat de musea bij de bezuinigingen zouden worden ontzien.

Veel museumgeld van het Rijk komt terecht in de regio West, niets in de regio Zuid, want daar staan geen rijksmusea. Hadden de musea ook (deels) meebetaald aan de bezuinigingen, dan was er meer geld overgebleven voor de bij het CDA zo gekoesterde regio's.

TONEELGROEP DE APPEL: POSITIEF ADVIES, GEEN GELD

Haagser dan Haags: Toneelgroep De Appel bespeelt al bijna 35 jaar een voormalige tramremise aan de Duinstraat nabij Scheveningen. Veertig jaar geleden werd het gezelschap opgericht door Erik Vos. In 2001 werd de groep met opheffing bedreigd, na een negatief advies van de Raad voor Cultuur. Een motie van de Tweede Kamer en extra steun van Den Haag hielden De Appel overeind. De groep revancheerde zich met succesvolle marathonbewerkingen van klassiek repertoire en kreeg afgelopen kunstenplan 3,5 ton per jaar van het Fonds. Die loopt het nu mis, vanwege te weinig budget en 'een te weinig uitgesproken stijl'. De Appel had 4,5 ton aangevraagd. Het gezelschap behoudt wel zijn gemeentelijke subsidie van Den Haag: 1.896.880 euro. Om te overleven, zal het mogelijk zijn acteurstableau moeten inkrimpen.

GAUDEAMUS MUZIEKWEEK: POSITIEF ADVIES, GEEN GELD

Peter Schat en Louis Andriessen kwamen er eind jaren vijftig bovendrijven. De wereldvermaarde Koreaanse componiste Unsuk Chin won er in de jaren tachtig een prijs. En ook Michel van der Aa kon profiteren van de Gaudeamus Muziekweek, een van de schaarse concoursen die openstaan voor jonge componisten. Aanstichter, kort na de Tweede Wereldoorlog, was Walter Maas. Deze Duitse emigré had ondergedoken gezeten in de voormalige Bilthovense villa van componist Julius Röntgen. Met het oprichten van de Stichting Gaudeamus toonde hij zijn dankbaarheid. In 1983 verhuisde Gaudeamus naar Amsterdam, waar de instelling vier jaar geleden werd opgeslokt door het Muziek Centrum Nederland. Toen dat instituut door bezuinigingen ten dode was opgeschreven, trok Gaudeamus in 2011 als zelfstandige organisatie naar Utrecht.

undefined

Meer over