De premier als adverteerder en brievenschrijver, en een satirisch collectief op bezoek

De week van hoofdredacteur Philippe Remarque.

Philippe Remarque
De advertentie van de VVD Beeld
De advertentie van de VVDBeeld

De adverteerder

Maandag stond een opmerkelijke, paginagrote advertentie in de krant, met het halve hoofd van onze premier erop en zijn open brief aan alle Nederlanders. Normaliter ziet de redactie zoiets van tevoren - de productiemanager attendeert ons op afwijkende advertenties. Maar de VVD leverde aan op zondag en deed rechtstreeks zaken met het advertentiebedrijf.

Zo'n pagina in de Volkskrant kost op de tariefkaart euro 18.783. Over de korting die deze klant heeft bedongen - de advertentie stond in alle Nederlandse kranten - doet het bedrijf geen mededelingen. De krantenadvertentie is volgens ons uiteraard de allerbeste manier om een verhaal aan de man te brengen - dus geef de VVD-lijsttrekker eens ongelijk.

Ons advertentiebedrijf is wel geheel gescheiden van de redactie, moeten we een enkele adverteerder uitleggen die moppert dat hij kritiek krijgt in dezelfde krant waar hij zijn waar aanprijst. Maar dat is nu juist de kern van de zaak. Als positieve berichtgeving te koop zou zijn bij ons, zou niemand de krant meer serieus nemen. Rutte mopperde niet. Hij wist precies wat hij deed met zijn 'Doe normaal of ga weg'-bommetje. De toorn en spot van onze opiniemakers deze week was ingecalculeerd.

De speld

'Satirische programma's zijn naast de zonen van Trump eigenlijk de enige die echt baat hebben bij zijn aantreden', zei Arjen Lubach woensdag in onze krant. Het zijn rijke tijden. Maandag hadden wij een van de oprichters van een fijn satirisch collectief op bezoek: Jochem van den Berg van De Speld.

U kent ze wel, van die nepnieuwsberichten achter op de V die de draak steken met media, politici en actuele ontwikkelingen. De Speld is een soort merknaam geworden. Over de Rutte-advertentie met zijn 'gaaf land' zag je op Twitter de opmerking: dit lijkt De Speld wel.

Ik was tijdens mijn Duitse en Amerikaanse jaren best enthousiast over Titanic en The Onion, de Amerikaanse satirische krant die de oprichters inspireerde. De Speld is soms scherper.

Deze week schreven Jochem van den Berg en Diederik Smit een bericht over het regeerakkoord tussen VVD, CDA, D66 en GroenLinks dat in Beetsterzwaag alvast is gesloten. Motto: 'Nu samen omhoog, vooruit en normaal doen.' Premissionair minister van Justitie Sybrand van Haersma Buma is blij met de snelle formatie: 'Ik denk dat dit akkoord tegemoetkomt aan het signaal dat de kiezer op 15 maart gaat afgeven. We wachten nog even wat formaliteiten af en dan kunnen we beginnen met regeren.'

Bij de Volkskrant kregen we in het begin wel eens verontruste telefoontjes of boze brieven van lezers die een nieuwsbericht serieus namen. Dat gebeurt weinig meer. De plaats op Dag in Dag uit, ver van het echte nieuws, helpt daarbij. Online staat alles door elkaar, dus daar zetten we in blauw noodgedwongen 'SATIRE' voor de berichten.

Van den Berg vertelde ons over het 'omgekeerde journalistieke proces' bij De Speld. De vijftien schrijvers sturen allemaal, geanonimiseerd, koppen in. Vervolgens kijken ze of daar stukjes in zitten. Ik hoop dat ze dat nog lang blijven doen.

Ingezonden brief

Het ging hem om de PVV-kiezer. Zoals Ariejan Korteweg dinsdag analyseerde, is na de uitsluiting van de PVV fase twee aangebroken in Ruttes poging om Wilders op 15 maart te verslaan. Daarbij 'begeeft de VVD zich in het hart van het terrein dat door de PVV bestreken wordt: de exploitatie van het gevoel van onbehagen bij een deel van de kiezers over de rol en plaats van minderheden'.

Later in de week dook de premier alweer op in de krant, dit keer als lezer en ingezondenbrievenschrijver ('M. Rutte, Den Haag'). Hij reageerde op brievenschrijvers die hem hadden bekritiseerd: 'Het gaat mij niet om blank of zwart, islamitisch of christelijk, homo of hetero, migrant of al generaties lang hier. Het enige wat mij interesseert is hoe we ons in ons land gedragen.'

Klinkt goed. Maar Raoul du Pré schreef in het Volkskrant-commentaar dat de premier 'zich naïever voordoet dan hij is'. Want wie het bij het bestrijden van hufterig gedrag heeft over 'ga weg' en 'mensen die zich niet willen aanpassen', suggereert toch echt dat het probleem vooral bij de migranten moet worden gezocht. Kiezers wegtrekken bij de PVV - als het lukt zijn we opgelucht. Maar de prijs is dat de VVD een beetje op de PVV gaat lijken. Laatste zin van het commentaar: 'Hij laat zich door Wilders nu te ver naar beneden trekken.'

Meer over