De Pool is net een mens, nu de Roemeen en de Bulgaar nog

De toestroom van Roemenen en Bulgaren valt erg mee. Laten we hen, net zoals de Polen, als medemensen zien.

Stefan Popa is schrijver.
Uitzendkracht uit Polen aan het werk via Kennemer Uitzendorganisatie bij de bloemenveiling in Aalsmeer. Beeld anp
Uitzendkracht uit Polen aan het werk via Kennemer Uitzendorganisatie bij de bloemenveiling in Aalsmeer.Beeld anp

Moslims? Daar moet je voor oppassen! Nou ja, zo wordt ons verteld. Laat ons even terugkeren naar eind 2013 en de hetze tegen de komst van Zuidoost-Europeanen. Sinds 1 januari vorig jaar is de grens geopend voor Roemenen en Bulgaren die willen werken in Nederland. Geert Wilders wist het zeker: ons land zou overspoeld worden door een 'tsunami van Roemenen en Bulgaren'. De SP en de PvdA zweepten eveneens het volk op. Het land zou naar de verdoemenis gaan door de nieuwe Europeanen. De beslissende cijfers die het CBS heeft gepubliceerd vertellen iets anders: het valt allemaal ontzettend mee.

PVV-leider Geert Wilders bezorgt een brief bij de Roemeense ambassade waarin hij zijn zorgen uit over de arbeidsmigratie uit Roemenie, in 2013. Beeld anp
PVV-leider Geert Wilders bezorgt een brief bij de Roemeense ambassade waarin hij zijn zorgen uit over de arbeidsmigratie uit Roemenie, in 2013.Beeld anp

Verrekte weinig

Het gaat om een 'geringe toestroom' van Roemenen en Bulgaren. Slechts een paar duizend zijn naar Nederland gekomen om te werken. Het CBS legt uit: 'Op 1 juli 2014 was het aantal Bulgaarse werknemers 3,9 duizend. Eind 2013 waren dat er ongeveer 1,6 duizend. Het aantal Roemeense werknemers is in het eerste halfjaar van 2014 verdubbeld tot ruim 6 duizend.' Dat is, vrij vertaald vanuit het jargon der statistici, verrekte weinig. In dezelfde periode vonden nog eens twintigduizend Polen de weg naar Nederland. Belangrijker nog is de toevoeging dat een overgrote meerderheid van de Roemenen en Bulgaren zich niet heeft ingeschreven in de gemeentelijke bevolkingsadministratie. Hieruit valt te concluderen dat de meesten terug zullen keren naar het land van herkomst.

Fijn dat ze niet blijven, of niet, daar gaat het niet om. Om nog een laatste maal Wilders te citeren: 'Nederland zit niet te wachten op Roemenen'. Ik schreef erover voor de Volkskrant Het antwoord: Roemenen zitten ook niet te wachten op Nederland. Los van de loze waarschuwingen - Roemenië was in die tijd al uitgeëmigreerd - stoorde ik mij voornamelijk aan de manier waarop over deze mensen werd gesproken. Roemeen en Bulgaar stond synoniem voor baantjespikkers en dieven, in plaats voor een medemens uit de armste landen van de Europese Unie.

Best aardige mensen

De Polen zijn al langer hier en hebben gestreden tegen vooroordelen als drinkebroers, autodieven en hardrijders. Het beeld dat wij van hen hebben, kantelt. Het blijken 'best aardige mensen'. Soms lopen ze er wat slonzig bij in de supermarkt, maar goed, ze werken hard en doen tenminste wat voor hun geld. Europa in uitvoering. In het begin ging het voornamelijk over 'de Polen die...', maar de Pool verovert langzaamaan het mens-zijn. Totdat een van hen iemand doodrijdt natuurlijk, dan zijn het weer de 'Polen die...'

Voor de medemens is nog maar weinig ruimte. We leven in de meest complexe en geglobaliseerde tijd ooit en dat heeft tot gevolg dat er een immense sociale angst is ontstaan in de westerse wereld. Het grote gevaar is de moslim, de Oostblokker, de PVV'er, de buurman, u. Dingen bespreken we alsof het mensen zijn (iPhones en wat al niet meer) en we hebben het over mensen alsof het dingen zijn.

Het is een hoofdzaak om de sociale angst te ontmantelen. Misschien moeten we onszelf een ezelsbruggetje aanleren. Ontleed wat er gezegd of geschreven wordt en maak (mits mogelijk) van het onderwerp 'medemens'. Voorbeeld: 'Alle Roemenen zijn vuile criminelen' wordt in dat geval 'alle medemensen uit Roemenië zijn vuile criminelen'. Simpel, maar doeltreffend. Het voelt direct onzinnig. Ridiculiseren helpt. Het vergt wat training, maar uiteindelijk gaat het vanzelf. Als ontmenselijken kan, dan moet terugvermenselijken ook kunnen.

Stefan Popa is schrijver. Zijn debuutroman Verdwenen grenzen - wat zich deels afspeelt in Roemenië - verscheen februari vorig jaar. Twitter: @SCPopa

Meer over