bericht uitAuerbach (Oostenrijk)

‘De politiek zegt nu: Ungeimpften zijn de schuld van al onze problemen’

Remco Andersen, correspondent in Duitsland, sprak in het Oostenrijkse dorp Auerbach met Wolfgang. ‘Mijn probleem is niet dat ik te weinig informatie heb, maar te veel. En wat de regering over Ungeimpften zegt, vind ik schandalig.’

Remco Andersen
Bij een demonstratie in Wenen houdt een vrouw een bord omhoog met een tekst tegen vaccinatieplicht. Beeld AFP
Bij een demonstratie in Wenen houdt een vrouw een bord omhoog met een tekst tegen vaccinatieplicht.Beeld AFP

Het zit hem in de manier waarop hij het zegt, Ungeimpften en Geimpften, ongevaccineerden en gevaccineerden. ‘De regering legt de schuld voor alle problemen bij de Ungeimpften. De Geimpften mogen alles, en wij niks. En dat terwijl wij ons drie keer per week laten testen, en de Geimpften dat nooit doen. Ook al weten we dat Geimpften het virus nog steeds kunnen overdragen.’

Het gesprek met de 38-jarige logistiek medewerker Wolfgang, die ik tegen het lijf loop in een grotendeels ongevaccineerd dorp, geeft betekenis aan een woord dat ik de dagen ervoor constant hoorde in Oostenrijk: verdeeldheid. Iedere tegenstander van de vergaande vrijheidsbeperkingen voor ongevaccineerden, die week afgekondigd in het land, zei hetzelfde: ‘Dit beleid verdeelt de bevolking.’

Het was me al eerder opgevallen dat in Europa de woorden ‘ongevaccineerd’ en ‘gevaccineerd’ snel evolueren van bijvoeglijk naamwoord naar zelfstandig naamwoord. Maar de term ‘verdeeldheid’ bleef abstract in zijn betekenis. Totdat Wolfgang op een donkere dinsdagavond uitlegt wat de nieuwe maatregelen voor hem betekenen, vanuit zijn auto in Auerbach: krap zeshonderd inwoners, van wie 39 procent volledig ingeënt.

Wolfgang is geen Gegner, zegt hij, geen tegenstander. Dat is hij natuurlijk wel: de man heeft ook de meeste prikken tegen kinderziekten niet gehad: mazelen, waterpokken, polio. De conclusie ligt voor de hand dat hij uit een familie komt die groot wantrouwen koestert tegen vaccinaties in algemene zin.

Wat Wolfgang bedoelt, is dat hij geen struisvogel is. Hij blijkt goed geïnformeerd over de medische discussie, de maatschappelijke discussie, de nieuwste regels voor ongevaccineerden. Hij zegt zelfs dat hij worstelt met een ‘innerlijke strijd’, terwijl zijn woorden wolkjes maken in de koude lucht voor het dorpshuis dat dubbelt als testcentrum – Wolfgang komt er zojuist vandaan.

‘Toen het virus net opkwam, was mijn eerste gedachte: hadden we maar een vaccin’, zegt Wolfgang. ‘Echt waar. Ik begrijp dat het virus gevaarlijk kan zijn. De grote media, de regering, allemaal zeggen ze dat het vaccin goed is. Ik zeg ook niet dat het niet klopt. Maar er zijn ook tegengeluiden, van andere wetenschappers. Mijn probleem is niet dat ik te weinig informatie heb, maar te veel. En wat de regering over Ungeimpften zegt, vind ik schandalig.’

Als je de samenleving opdeelt in twee groepen, hoe voorkom je dan een hoogoplopend conflict tussen die groepen? Het advies van RIVM-gedragsdeskundige Kees van den Bos, vorige week in de Volkskrant: ‘Laat zien dat je respect hebt voor andersdenkenden, dat je iedereen serieus neemt en dat je probeert eerlijk en rechtvaardig met iedereen om te gaan.’

Wat zei de Oostenrijkse bondskanselier Alexander Schallenberg, toen hij medio november de lockdown voor vaccinatieweigeraars aankondigde? Zij ‘gijzelen’ de rest. ‘Waarom zou tweederde zich de vrijheid moeten laten afnemen door eenderde die aarzelt?’

Dat is klare taal, en ook door Wolfgang in Auerbach goed begrepen: ‘De politiek zegt nu: Ungeimpften zijn de schuld van al onze problemen. Dat vind ik een gevaarlijke uitspraak.’

En een weinig constructieve. Wolfgang voelt zo steeds meer ‘verzet’ tegen alles wat de regering hem wil laten doen. ‘Maar ik vind het vooral treurig dat het zo ver gekomen is. Treurig en verkeerd. De politiek heeft hier mateloos verzaakt.’

Zo blijkt in Auerbach dat ‘de casus Oostenrijk’ niet alleen zal laten zien in hoeverre het verdelen van de bevolking bijdraagt aan de bestrijding van een pandemie, maar wellicht ook welke schade dit de maatschappij toebrengt.