'De politiek is verkokerd'

De Tweede Kamer behandelt deze maanden de begrotingen van de ministeries voor 2000. Hoe denken oud-bewindslieden over de problemen van vandaag?...

Van Thijn: 'De overheid is met de ontkokering van de bureaucratie in achttien jaar niets opgeschoten. Alle departementen gaan voor zichzelf. In het regeerakkoord wordt het woord 'integraliteit' wel veertig keer genoemd. Nou, als het zo vaak gebeurt, weet je het wel.'

- Dan kun je het dus wel schudden?

'Precies. Niet alleen de bureaucratie is verkokerd. Dat geldt ook voor de politiek, en voor de ministerraad. De politiek verliest haar greep op de bureaucraten.

'Het grootste probleem met de ministeriële verantwoordelijkheid is niet de minister, maar de Tweede Kamer. Enerzijds legt de Kamer op alle slakken zout, maar als er echt wat aan de hand is, is de Kamer zo mak als een lam. Een Kamer die zijn ruimte niet bevecht, is geen knip voor de neus waard. Onbegrijpelijk dat de Kamer dat laat versloffen.

- U bent ooit benoemd als burgemeester van Amsterdam. Een staatscommissie onderzoekt nu of de burgemeester moet worden gekozen.

'Ik ben groot voorstander van de gekozen burgemeester, maar als dat niet haalbaar is, dan moet de gemeenteraad hem kiezen. Dat moet nu een keer worden geregeld. Dat is zo lang tegengehouden.'

- Door de VVD.

'Wiegel hield in de Eerste Kamer onlangs het referendum tegen. Toen had hij Thorbecke aan zijn zijde.'

Gniffelend: 'Maar nu niet. Thorbecke pleitte ervoor om de keuze van de burgemeester over te laten aan de gemeenten.'

- Twentestad zou de tweede zeperd van Peper in de Eerste Kamer kunnen opleveren, na het referendum dat door Wiegel is getorpedeerd. Hoe lang kan dat doorgaan?

'Als dat gebeurt, moet de minister de balans opmaken. Hij moet nu een politiek beraad beginnen, vóór de behandeling van het wetsontwerp. Wellicht moeten we los van het wetsontwerp als senaat met de minister praten over de bestuurlijke organisatie.'

- GroenLinks rukt links op. De partij van Den Uyl, schreef De Telegraaf.

'Zover is GroenLinks nog niet, maar de PvdA moet durven zich te profileren. Toen ik fractievoorzitter was onder Den Uyl riepen wij ook dingen, wat harder dan nu. Iedereen wist wel dat wij Den Uyl niet naar het leven stonden.'

Grinnikend bij de herinnering: 'Een nederlagenstrategie. Het blijft moeilijk opereren, het blijft je eigen premier.

'Het is onvermijdelijk dat Melkert meer kleur gaat geven aan zijn positie, dat hij meer spanning gaat oproepen. Ik voorspel dat dat binnen het jaar gaat gebeuren.'

- Wat weet u wat wij als gewone burgers niet weten?

'Als politicoloog kun je dat voorspellen. Dat soort dingen zie je dan gebeuren. Het wordt wel interessanter in de politiek. D66 moet zich profileren uit overlevingsdrang, de VVD vanwege het grote progressieve blok in de Kamer, de PvdA vanwege de opkomst van GroenLinks. Je zult zien: de partijen gaan meer aan het zogenoemde Brinkmanship doen. Dat wil zeggen: ze gaan zich duideljker profileren.'

- Gaat het wel goed met het EK2000?

'Het gaat goed, omdat Peper zegt dat het goed gaat. Je moet op het ergste zijn voorbereid, maar het moet een feest worden. Die joligheid van Peper in de Kamer sprak me wel aan. Agenten, heuh. Hoeveel? Geen idee. Peper is Peper, een verstrooide professor die zijn zaken goed op orde heeft. Ik ben nogal blij met hem.

'Mijn portefeuille in de eerste Kamer is gelukkig Buitenlandse Zaken, ik blijf ver van Peper. Ik doe niet meer aan nederlagenstrategie.'

Meer over