Reportage

De plicht is er niet meer, maar in Madrid zie je het mondkapje overal: ‘Ik ben eraan gewend’

In een Madrileense nachtclub dragen zowel barpersoneel als bezoekers mondkapjes. Beeld Getty Images
In een Madrileense nachtclub dragen zowel barpersoneel als bezoekers mondkapjes.Beeld Getty Images

Is het gezond verstand of een collectief stockholmsyndroom? Veel Madrilenen zijn niet van hun mondkapjes af te krijgen, ook al is de gezichtsbedekking in Spanje niet meer (overal) op straat verplicht. ‘De coronacrisis is nog niet voorbij, hè.’

Zaterdag schafte Spanje de algehele mondkapjesplicht op straat af, de beloning voor verbeterde coronacijfers en een alleszins vlot lopende vaccinatiecampagne. Het kapje moet alleen nog in binnenruimten op en op plekken in de buitenlucht waar het niet mogelijk is om anderhalve meter afstand te houden.

Een mondkapjesjaar kwam zo ten einde. Al 330 dagen namen de Madrilenen het ding overal mee naartoe, het werd gedragen in bloedhitte en in vrieskou, op het plein en in het park. Alle reden voor een (coronaveilig) feestje, zou je denken. En even leek het daar ook op, met foto’s van jongeren die vrijdagnacht om 1 minuut over 12 uitbundig hun mondkapjes de lucht inslingerden.

Het was schijn. Toen de zon opkwam, bleek Madrid nauwelijks een plicht nodig te hebben: een groot deel van zijn inwoners bleef stug het mondkapje dragen.

Voorzorg

Drie dagen na de afschaffing is dat nog steeds het geval. Maandagochtend draagt in het centrum ruim de helft van de Madrilenen een mondkapje, ook als er geen andere ziel in de buurt te bekennen is. Een van hen is Pablo Mingoaranz (65), die in een lege straat richting het beroemde Pradomuseum zijn hond Rocky (‘een vuilnisbakje’) uitlaat. Mingoaranz is volledig gevaccineerd, maar draagt zijn mondkapje toch, uit voorzorg. ‘De coronacrisis is nog niet voorbij, hè.’

Anderen hebben hun mondkapje onder hun kin hangen of in hun hand aan het elastiek bungelen, om het op te doen in drukkere straten. Hier heeft bijna iedereen het kapje op, jong en oud, ook als de anderhalve meter grotendeels te handhaven is. De meeste niet-dragers verraden zich bij het openen van hun zichtbare mond: toeristen.

‘Het is ook een kwestie van respect naar andere voetgangers’, zegt Sol Latorre (44), die langs de lawaaiige Paseo del Prado flaneert. Verwacht van haar en haar dochter Noelia Polo (25) geen praatjes als ‘ik houd wel afstand, maar de ander niet’, of ‘die ene seconde te dichtbij is geen ramp’. Het virus is verzwakt, maar blijft watervlug. Latorre: ‘Laten we ons verstand gebruiken.’

Herinnering

De hang aan het mondkapje deed dagblad El Mundo de vraag opwerpen of hier sprake is van een collectief stockholmsyndroom. Zijn Madrilenen gaan houden van hun muilkorf, met in het achterhoofd de herinnering aan hoe de eerste coronagolf ongemeen hard huishield in hun stad?

Zeker, de angst voor het virus is levend. Bijvoorbeeld bij Alejandro Cortés (28), die op een bankje in de zon – in zijn eentje, maar met mondkap – vertelt over zijn vrees dat de regering de plicht veel te vroeg heeft opgegeven. Of, iets verderop, bij de drie vrouwen die met veel misbaar opstaan uit hun terrasstoelen als een zwerver zonder kapje te dichtbij komt. ‘We willen geen COVID!’

Daar komt bij dat het aantal besmettingen vergeleken met andere EU-landen helemaal niet zo laag is. Per 100 duizend inwoners raakten er de afgelopen twee weken 120 besmet. Alleen in Portugal, dat anders dan Spanje wordt gekweld door de delta-variant, ligt dat aantal hoger.

Ook het percentage positieve tests is relatief fors. Het is de reden dat Nederland nog steeds een negatief reisadvies hanteert (met uitzondering van de Canarische Eilanden en de Balearen). Dit tot frustratie van Nederlandse vakantiegangers, die willen dat het RIVM veiligere regio’s zoals Valencia openstelt. Zij bedelven de Nederlandse ambassade in Spanje op Facebook onder de klachten.

Afkoelen in een park in Madrid, want het was dit weekend bloedheet. Maar het mondkapje bleef op. Beeld AP
Afkoelen in een park in Madrid, want het was dit weekend bloedheet. Maar het mondkapje bleef op.Beeld AP

Ook voor Spanje is dit een reden tot zorg, met een toerismesector die in normale tijden 12 procent van de economie uitmaakt. Een nachtmerrie was het nieuws van een grote virusuitbraak op Mallorca, een van de weinige plekken die door Nederland geel is ingekleurd. Meer dan 900 Spaanse jongeren op eindexamenreis testten er sinds vorige week positief. Ruim 400 van hen waren afkomstig uit de hoofdstad.

Klein offer

Het zijn beangstigende cijfers in een crisis die misschien voorbij lijkt, maar dat nog niet is. Het mondkapje is een klein offer om een laatste opleving te voorkomen, vinden Madrilenen als Leo Arocas (51), die in een zijstraat van het centrale Puerta del Sol wandelt. Naast hem loopt Yolanda Quesada (53), zónder mondkapje. ‘We zijn in de buitenlucht. Ik denk dat het wel kan.’

Arocas weet niet of zijn mondkapje zin heeft – ook in Spanje bestaat daar twijfel over –, maar hij is voorzichtiger dan zijn vrouw. Uit voorzorg kan het vast geen kwaad. ‘En ach, ik ben er inmiddels ook wel aan gewend.’

Dat geldt na 330 dagen niet voor iedereen. Lorena Mas (48) en Valeria Calabro (17) weten bij het verlaten van een supermarktje niet hoe snel ze hun mondkapje moeten afrukken. ‘Dit ding’, houdt Mas haar hand horizontaal voor haar voorhoofd, ‘zit me tot híér’.

Meer over