De Plant

Groen in de kantoorruimte heeft een rustgevende werking, is stressverlagend, verbetert de prestaties en de productiviteit. Bovendien werkt groen luchtzuiverend....

Peter van den Berg

Het Werkpanel bestaat uit Marianne Kox, adviseur projectbeplanting bij Plantscape, een organisatie die interrieurbeplanting verzorgt voor kantoren, bedrijven en instellingen in Nederland en België, Marc Lugtenberg, groenliefhebber nadat hij ooit een vakantie bij een tuinder werkte, en Bob Ursem, wetenscheppelijk beheerder van de Hortus Botanicus Amsterdam. Zij filosoferen over het belang van groen op de werkplek.

Kox: 'We merken dat groen geweldig in de belangstelling staat. Kijk maar eens naar de hoeveelheid bladen, rubrieken en programma's die allen de tuin en tuinieren tot onderwerp hebben. Niet verwonderlijk natuurlijk, want iedereen die een jachtig leven leidt, verlangt van tijd tot tijd naar rust. Mens, dier en natuur zijn levende organismen die alles met elkaar te maken hebben. Je voelt nu bijvoorbeeld dat het voorjaar wordt, je kunt dat proeven in de lucht, je ziet nieuwe blaadjes aan planten komen.'

Lugtenberg: 'Maar ik zie een druk bezette manager nog niet staan juichen bij een nieuw blaadje aan een plant in zijn kantoorruimte. Tenzij hij overspannen is, natuurlijk.'

Kox: 'Dat klopt, maar het gaat onbewust. De functie van het groen is voor de mens heel essentieel. Diverse onderzoeken hebben dat uitgewezen. Een verblijf in een natuurlijke omgeving werkt stressverlagend, een verblijf in een ruimte zonder natuurlijke elementen veroorzaakt juist stress. Oogcontact met planten op de werkvloer leidt ertoe dat we ons prettiger voelen en dat drukt weer de symptomen van een sick-building.

'Daarnaast werkt groen ook luchtzuiverend. In veel werkomgevingen komen schadelijke stoffen vrij: door bouwmaterialen, behang, tapijt, kopieermachines, computerschermen, lijm, tabaksrook. Die stoffen veroorzaken, keelpijn, hoofdpijn, irritaties aan ogen en oren en stress. Veel planten nemen via hun bladeren schadelijke stoffen op en breken die via de wortels weer af. Planten verminderen op die manier de gezondheids- en stressklachten. Groen vermindert het ziekteverzuim en verbetert de prestaties en productiviteit op het werk.'

Lugtenberg: 'Het bekende verhaal van een ziekenhuispatient die na een operatie beter en sneller herstelt bij zicht op een groenpartij in plaats van een dooie muur.'

Kox: 'Mens en groen gaan samen, groen genereert gezondheid. Opvallend is ook dat veel instellingen voor psychisch gehandicapten in een bosrijke omgeving liggen.'

Lugtenberg: 'Waarbij vroeger natuurlijk ook de gedachte meespeelde dat 'gekken' zo veel en ver mogelijk van de zogenaamde normale wereld moesten worden gescheiden.'

Kox: 'Absoluut, dat was ook een aspect. Maar feit blijft dat veel mensen zich in een groene omgeving prettiger voelen. Winkelcentra weten dat de aanwezigheid van planten leidt tot meer klanten, langere bezoektijden en hogere bestedingen. Planten hebben een kalmerend effect.'

Ursem: 'Groen is een rustige kleur, in tegenstelling tot bijvoorbeeld signaalkleuren als rood, felgeel of oranje. De mens reageert ontspannen op groen, vogels zien rood het beste, geen wonder dat bessen rood zijn, en bijen en hommels reageren sterk op geel en blauw. Vlinders op oranje, rose en paars. Elk organisme heeft zijn eigen kleur.'

Kox: 'Met zo'n groeninrichting kun je heel ver gaan. Neem bijvoorbeeld het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in Den Haag. De stijl van het gebouw en de inrichting ervan zijn hand in hand gegaan. Het pand heeft een Zuid-Europese uitstraling. Er zijn veel natuurlijke materialen gebruikt, er is een beplantingsplan gemaakt geheel gestoeld op Zuid-Europa. Olijfbomen, sinaasappelplanten. In zo'n omgeving voelt iedereen zich een stuk prettiger.'

Lugtenberg: 'Hoe komt eigenlijk de inrichting van zo'n ruimte tot stand; wie heeft het voor het zeggen?'

Kox: 'Je begint in samenspraak met de architect van het gebouw met een beplantingsplan. Wat is mogelijk, wat haalbaar? Hoe zit het met de lichtval en de luchtvochtigheid? De planten moeten passen in het hele concept. Is het klimatologisch mogelijk? En er moet ook gekeken worden naar de mogelijkheden van het onderhoud.'

Ursem: 'In veel kantoren is de luchtvochtigheid tussen de 40 en 50. Niet erg geschikt voor de mens: droge keel en vermoeidheid zijn het gevolg. Ook platen doen het beter bij een luchtvochtigheid van 70. Pas boven de 80 komen er problemen. Dat wordt te vochtig om in te werken. En de lichtinval is van het grootste belang. Staat een plant meer dan een meter van het raam dan is dat gelijk aan een donker bos. Alleen planten met diepgroene bladeren zullen dat kunnen redden.'

Kox: 'We hebben een kantoortuin ingericht in het Belgische Leuven. Met een vijver en watervalletjes. Daar worden vergaderingen gehouden, vindt teamoverleg plaats; werkt fantastisch. Zijn er planten die bijvoorbeeld last krijgen van luis, dan bestrijden we dat niet met nare chemische middelen maar met, wat wij noemen, biologische vijanden. Dan komt het lieveheersbeestje in beeld.'

Lugtenberg: 'En dan krijg je een zwerm beest jes om je heen tijdens een diapresentatie?'

Kox: 'Nee, die beestjes zijn alleen actief waar ze voedsel kunnen vinden. De tafels waaraan vergaderd wordt, zijn niet interessant. En mocht zo'n beestje meer willen, dan vliegt hij gewoon naar buiten.'

Lugtenberg: 'Ooit overwogen ook vogels los te laten in zo'n ruimte?'

Kox: 'Dat gaat te ver. Die beestjes doen natuurlijk wel hun behoefte. Het laten horen van vogelgeluiden is wel eens geopperd, maar je moet wel een goede balans vinden. Ik denk dat zoiets te veel afleiding veroorzaakt. Als je een belangrijk telefoongesprek moet voeren, kunnen vogelgeluiden net iets te veel van het goede zijn.'

Lugtenberg: 'In Leuven kan het dan wel aardig zijn, toch zijn er nog genoeg werkruimtes waar op een oppervlakte van twintig bij dertig meter hooguit twee planten staan: dat schiet dus niet op.'

Kox: 'Dat is allemaal heel erg afhankelijk van de opzet van het project. Veel hangt af van de visie van en facilitair manager van een bedrijf. Ons uitgangspunt is één plantenbak per 20, 25 vierkante meter. Maar het moet natuurlijk wel praktisch blijven. Wij verzorgen bijvoorbeeld ook de planten op Schiphol. Er staan daar op een werkgebied van vijf kilometer meer dan zeshonderd bakken van ons. Het mag natuurlijk nooit zo ver gaan dat je de weg niet meer kunt vinden of dat er obstakels op looppaden ontstaan.'

Lugtenberg: 'Het lijkt erop dat de kast eigenlijk de natuurlijke opponent van de plant is bij de inrichting van een werkruimte.'

Kox: 'Planten blijven bij de inrichting van het kantoor een sluitpost. Je zou kunnen zeggen dat kastruimte bijna altijd wint. In veel gevallen staat men nog niet zo stil bij de groeninrichting van een kantoor. Op het laatste moment wordt aan wat groen gedacht.'

Ursem: 'De positieve aspecten van groen op het werk worden nog onvoldoende erkend. Planten hebben een positieve werking, dat staat vast. Een slimme inrichter maakt daarvan gebruik. Je zult ook nooit zien dat een verhoorkamer op een politiebureau volstaat met planten. Die ruimte is voor een hard, zakelijk gesprek. Planten zouden het te gezellig maken.'

Meer over