De perikelen omtrent een gekafte krant

Niet iedere lezer is ervan gecharmeerd dat de Volkskrant regelmatig haar nieuwskatern naar de tweede rang verbant en voorrang geeft aan een katern dat aan een thema is gewijd....

Een andere lezer dankte de Volkskrant juist voor het katern 'De stand van het land - de Vrouw', dat ter gelegenheid van de Internationale Vrouwendag, die vandaag, zaterdag 8 maart, gevierd wordt. 'Dit is een steuntje in de rug voor die vrouwen en mannen die vinden en ervaren dat de emancipatie nog niet voltooid is', schreef hij of zij. Maar deze lezer had het kennelijk niet gestoord dat de nieuwskrant wat ondergeschoffeld was.

Ik moet bekennen dat ik nog altijd enige moeite heb met die ereplaats voor 'De stand van het land'. En naar ik weet is ook op de redactie niet iedereen gelukkig met de prominente presentatie van deze themanummers. Nieuws blijft naar mijn mening het bloed van de krant. De Volkskrant had afgelopen woensdag een perfecte nieuwsopening van Jan Hoedeman over de Margarita-affaire. Ik vond het jammer dat dit verhaal achter het behangetje van 'De stand van het land' zat, ook al werd op de eerste pagina van het extra themakatern in een berichtenbalkje naar het verhaal van Hoedeman verwezen.

Overigens gaat het mij zeker niet om de inhoud van de themanummers. Daar heeft niemand problemen mee. Integendeel. De vier thema's die tot nu toe gepubliceerd zijn - over het Nederland verging sinds Fortuyn (1 mei 2002), over normen en waarden, de 'stand van de wereld' en thans van de vrouw - zijn interessant en journalistiek gezien van uitstekende kwaliteit.

De Volkskrant heeft die opvallende presentatie van themanummers geleend van de Britse kwaliteitskrant The Guardian. In de allereerste 'Stand van het land' schreef hoofdredacteur Pieter Broertjes dat met het speciale katern de krant 'een interventie in het maatschappelijk debat' hier te lande beoogde. De hoofdredactie wil de krant op deze manier duidelijker profileren. 'Wij willen het maatschappelijk debat niet volgen, maar sturen', onderstreept Broertjes.

Daar is uiteraard helemaal niets op tegen. Waar het om gaat is of de toegepaste presentatie wel de juiste is voor een nieuwskrant als de Volkskrant? De hoofdredactie vindt van wel. Juist door de thema's opzienbarend aan te bieden, bekent de krant kleur en jaagt zij het debat aan, vindt Broertjes. 'Als je die speciale presentatie niet aandurft, kun je zo'n katern net zo goed achterwege laten.'

Toch kan de presentatie de noodzakelijke flexibileit voor het maken van een nieuwskrant pijnlijk beperken. Aangenomen dat op de late dinsdagavond vorige week de oorlog tegen Irak was uitgebroken. Dan had de redactie natuurlijk direct het nieuwskatern voorop geplaatst. Normaliter bestaat namelijk tot een uur of negen 's avonds de mogelijkheid om de katernen om te gooien. Maar hoe later het wordt, des te moeilijker wordt het, technisch gezien, om in te grijpen; zeker wat de hele oplage van de krant betreft.

Niemand bij de Volkskrant zou het leuk gevonden hebben om op zo'n moment met 'de stand van de Vrouw' de lezers te verrassen. In de huidige situatie kon de hoofdredactie weliswaar rekening houden met de op til zijnde oorlog en kon zij de gok wel wagen. Want een onverhoeds Amerikaans offensief tegen Irak leek nog onwaarschijnlijk.

De tweede Golfoorlog zien we al een poosje aankomen, en dus kreeg de redactie dit keer de kans om afwegingen te maken. Maar kun je daar wel altijd op rekenen? Nieuws blijft een grillig fenomeen. Het is dus het allerveiligste om er, als nieuwskrant, zo flexibel mogelijk op voorbereid te zijn.

Onduidelijk is overigens hoe lezers de prominente presentatie van themanummers in de Volkskrant ervaren. Over de inhoud zijn de meeste reacties positief. Maar over de plek die ze in de krant innemen, blijft het vrijwel stil. Doch als ik zo'n in een thema gekafte krant op de mat zie, vraag ik me steevast en verbaasd af: waar is het nieuws?

Meer over