De paus is niet alleen bewierookt

Terwijl ik bezig was met dit stukje en nadacht over de krant en de paus, kwam het trieste bericht binnen dat geheel onverwacht onze vriend Henk Smit is overleden....

Thom Meens

Zouden deze kinderen niet willen weten dat hun Henk dood is, vroeg ik me af. Zouden zij hebben willen lezen over hem?

Wat moet je hebben gedaan om een aanmerking te komen voor een necrologie in de krant? En hoeveel ruimte krijg je? Saul Bellow haalde de voorpagina. Ger Harmsen eveneens, al stond zijn necrologie op pagina 2. De actrice en politica Emmy Lopez Dias kreeg een stukje binnenin, waarin haar politieke activiteiten helaas onvermeld bleven. De paus, want om hem gaat het hier, kreeg zestien pagina's.

In tegenstelling tot Henk laat de paus geen naaste familie na, maar - in de terminologie van zijn kerk - wel veel kinderen; ruim een miljard kerkgangers en gelovigen. Van hen enkele miljoenen in Nederland van wie een deel de Volkskrant leest.

Rechtvaardigt dit al die aandacht? Of is de betekenis van de paus groter geweest dan alleen zijn rol als kerkvader van katholieken? Hij speelde immers ook een rol bij de omwenteling in Oost-Europa.

Die vragen hielden me bezig, ook omdat veel lezers klaagden bij de krant over buitensporig veel aandacht voor deze paus.

Op de redactie woedt een soortgelijk debat. Zelfs de correspondent in Rome roerde zich. In een andere gedaante, als columnist, hekelde hij alle aandacht van de krant voor, in zijn woorden, ‘een oude man met Parkinson die uiteindelijk braaf doet wat van zo'n vierentachtigjarige kan worden verwacht: overlijden’. Moest dat nou, al die aandacht van de media?

Ook anderen op de redactie hadden soms het gevoel dat de Volkskrant de oude katholieke veren weer had opgeschud. Was de krant wel kritisch genoeg?

Het staat buiten kijf dat de krant erg veel aandacht heeft besteed aan de paus. In acht kranten telde ik zestien pagina's aan de kerk gerelateerd nieuws, met onder meer opiniestukken, reportages en een overzicht van de stand van de kerk in de wereld.

Is dat overdadig? Ik denk het niet. Juist omdat er reportages waren, opiniestukken, regulier nieuws en achtergrondverhalen, kreeg de lezer een goed overzicht van alles wat er speelt en speelde in de afgelopen decennia. Het ging niet alleen over de paus.

Iets anders is of de krant er goed aan heeft gedaan tot vier keer toe pausnieuws als belangrijkste nieuws op de voorpagina te presenteren. Het typisch Nederlandse relletje over Beatrix die wegbleef, kreeg wel erg veel eer toen dat vrijdag als grootste nieuws van de dag werd gepresenteerd. Natuurlijk vindt het (katholieke smaldeel van het) CDA dat de koningin moet afreizen naar de uitvaart en natuurlijk zien de bisschoppen dat ook graag, maar rechtvaardigt dat gemor een opening krant? Ik had me een andere maatvoering kunnen voorstellen.

Dan de vraag of de krant een eerlijk beeld heeft gegeven van Johannes Paulus II en zijn verdiensten of gebreken. Waarom hebt u niet gemeld dat dit de man was die aan de wieg stond van vele duizenden met aids in Afrika?, vroeg een lezer. En waarom niet gemeld dat als gevolg van zijn beleid de vrouw nog steeds wordt achtergesteld, binnen en buiten de kerk?

Zo expliciet heeft de krant inderdaad niet geschreven over de paus, althans niet in de necrologie. Maar zijn weinig vooruitstrevende houding inzake geboortebeperking, het gebruik van condooms en de positie van vrouwen binnen de kerk, kwamen wel degelijk aan bod in het hoofdredactionele commentaar dat maandag na het overlijden in de krant stond. Daarin werd de paus op deze punten conservatief genoemd en werd zijn afwijzing van condooms zelfs als schadelijk beoordeeld.

Ik geef toe: afgezet tegen zestien pagina's is één hard commentaar niet veel, maar wie alle stukken nog eens goed naleest, kan niet blijven volhouden dat de redactie de paus alleen maar heeft bewierookt.

Thom Meens

Meer over