'De Parel van Zwartsluis'

Nog twee ronden scheiden ons van de finish van het Nederlands kampioenschap op het moment dat ik deze regels schrijf....

Maar of Wiersma het NK 2001 nu wel of niet op zijn naam schrijft - absoluut zeker is dat de overwinning die de Fries in de tweede ronde op Jeroen van den Akker boekte, tot de hoogtepunten van het toernooi moet worden gerekend. In deze bijzonder mooie positiepartij, die vele decorwisselingen kende, leverde Wiersma een speltechnische topprestatie door de (vaak diep verborgen) mogelijkheden van het zogeheten Sargin-detail: de oppositie 45/50, optimaal uit te buiten.

Wiersma-Van den Akker

(NK 2001)

1.32-28 20-25 2.37-32 15-20 3.41-37 10-15 4.46-41 5-10 5.31-26 20-24 6.37-31 18-23 7.34-29 23x34 8.40x20 15x24 9.31-27 13-18 10.45-40 8-13 11.41-37!? 2-8 12.27-21!? 16x27 13.32x21

Zo vermijdt wit de vaak gortdroge symmetrie die in het openingssysteem met 5.31-26 en 5/6...18-23 op de loer ligt.

13...19-23 14.28x30 25x45

Interessant, maar vanuit tactisch oogpunt misschien niet zo'n verstandige keuze. Ik denk dan bijvoorbeeld aan de prachtige partijen (eveneens met het Sargin-detail) die Wiersma in 1984 en 1985 won van respectievelijk VadimVirni (2e matchpartij WK 1983/1984) en Gerrit Boom (clubcompetitie 1985/1986).

15.35-30 14-19 16.30-25 10-14 17.37-31 18-23 18.38-32 12-18 19.21x12 8x17 20.42-38 7-12 21.47-42 1-7 22.31-27 14-20 23.25x14 9x20 24.39-34 3-8 25.44-40 17-22 26.40-35 22x31 27.26x37(!) 11-17 28.37-31(!) 4-10

Dit overbrengen van 4 naar 15 ziet er niet echt goed uit. Maar het was al niet eenvoudig meer een bevredigend plan voor zwart te vinden.

29.43-39 10-15 30.34-30!

Haalt de mogelijkheid 30...19-24 (31.34-30 23-29 32.30x19 13x24) uit de stand.

30...17-22 31.49-43(!) 6-11 32.32-27! 20-24

Zwart moest iets aan de dreigende inval op veld 24 doen. En 32...23-29(?) 33.33x24 20x29 was, evenals op de voorgaande zetten, vrijwel onspeelbaar wegens 34.30-25! enz.

33.31-26 22x31 34.36x27 11-17 35.38-32

Ook 35.39-34, onder omstandigheden gevolgd door 33-29x29, kwam serieus in aanmerking. Maar met de tekstzet houdt Wiersma meerdere ijzers in het vuur.

35...23-29(!)

Zowel praktisch als zuiver analytisch bezien lijkt dit een terechte beslissing. Tenslotte mocht zwart de stand niet klassiek laten worden, omdat in dat geval schijf 15 een dodelijke zwakte dreigt te worden. En ook wanneer hij erin zou slagen 15 naar 25 over te hevelen, blijft de zwarte stelling uitermate immobiel en - derhalve - kwetsbaar, zoals de volgende lange spelgang laat zien:

35...7-11 36.42-38 11-16 37.39-34 17-21? 38.26x17 12x21 39.33-28! 15-20 (zonder vrees voor 40.30-25 24-29 enz.; maar:) 40.38-33! 20-25* 41.28-22! 8-12 42.22-17 21-26 43.17x8 13x2 44.43-38 2-7 45.48-42 7-11 46.42-37 11-17 47.27-21 16x27 48.32x12 18x7 49.38-32 7-11 50.32-27 11-17 51.37-32 17-21 52.27x16 26-31 53.16-11 31-36 54.11-7 36-41 55.7-2 41-46 56.32-28 23x32 57.33-29 24x33 58.2x27 en wit zet het 5x3 dammeneindspel in winst om.

Dit is overigens slechts één van vele varianten waarin de stukken op 45 en 50 beslissend dóórwerken: zonder het Sargin-detail was het resterende (4x2) eindspel pot-remise geweest!

36.42-38!

Verhindert 36...29-34? door het damzetje 37.32-28!, 38.27-22 en 39.28-23 +.

36...15-20(!)

De rechtvaardiging van zwarts vorige zet: op 37.30-25 zou Van den Akker zich nu met 37...19-23(!) en 38...24-30 enz. volledig bevrijden.

Maar Wiersma voert de spanning zoveel mogelijk op:

37.48-42! 20-25

Relatief veiliger was het temporiserende 37...7-11(!) Maar fout is de tekstzet geenszins.

38.27-21! 25x34 39.39x30

Zie diagram

39...18-22(!)

Opnieuw vindt Van den Akker de beste verdediging. Zo had het voor de hand liggende 39...18-23? verloren door 40.43-39! (met als pointe 40...29-34? 41.33-29!! enz. +) 40...13-18 41.30-25! 8-13 42.33-28! 18-22 (of 42...7-11 43.21-16! met tempodwang) 43.39-34! 22x33 44.21-16 29x40 45.38x9 40-44 46.50x39 45-50 47.9-4! 50x48 48.4-15! met winst door overmacht.

40.30-25!

Maakt gebruik van het feit dat schijf 29 (even) niet kan spelen.

40...22-27 41.21-16 17-21 42.26x17 12x21 43.25-20! 24x15 44.33x24 19x30 45.35x24

Van de witte voorpost op 24 gaat grote kracht uit. Desondanks had zwart zich nog staande kunnen houden wanneer hij nu met 45...13-18! had vervolgd. Bijvoorbeeld 46.32-28 (want aan 46.24-19? heeft wit niets vanwege 46...15-20 47.43-39/42-37 18-22! met de dreiging 48...7-11!! enz.) 46...8-12!! (maar niet te snel 46...21-26? wegens 47.42-37! 8-12 48.28-22! 27-31 49.22x13 31x33 50.13-9 26-31 51.9-3 enz. +) 47.43-39 (evenmin toereikend is 47.24-19 15-20 48.28-23 18x29 49.19-13 29-34 enz.) 47...21-26 (nu pas) 48.42-37/39-33 12-17! 49.39-33/42-37 7-12! en wit staat met lege handen.

Pas na zijn volgende zet is Van den Akker definitief verloren:

45...8-12? 46.43-39 12-18 47.39-33(?)

In wederzijdse tijdnood begaat ook de witspeler een onnauwkeurigheid. Winst was 47.32-28!, bijvoorbeeld 47...21-26 48.42-37 7-12 49.16-11! 27-31 50.39-33 31x42 51.38x47 12-17 52.11x22 18x27 en nu kan zowel 53.28-23 enz. + als het stijlvolle 53.28-22!! 27x18 54.33-28 +.

47...7-12(?)

Maar zwart profiteert nìet. Na 47...18-22! had de winst weer op losse schroeven gestaan. Eén enkele spelgang slechts ter illustratie van zwarts overlevingskansen: 48.32-28 13-19! 49.28x26 19x30 50.42-37 30-35 51.37-32 35-40 52.32x21 40-44 53.50x39 45-50 54.21-17 15-20! 55.17-11 20-24!! 56.11x2 24-29 57.33x24 50x15 58.38-32 15-10! 59.32-27 10-4! 60.27-21 4-22! =.

48.42-37 12-17 49.33-29

Nog efficiënter was 49.33-28(!): zowel na 49...18-22 50.38-33! 27x20 51.16x9 als na 49...17-22 50.28x26 27-31 51.26-21! 31x33 52.32-28! 33x22 53.21-17 22x11 54.16x7 had zwart het onmiddellijk kunnen opgeven.

De tekstzet wint echter eveneens. De meeste verdediging geeft nog 49...18-22, maar daarop volgt 49.37-31! 27x36 50.16x9 36-41 51.32-27! 15-20 (anders 52.9-3 +) 52.24x15 41-47 53.38-33! (maar onder geen beding 53.9-3? 47x24 54.3x26 24-19! met een standaard-remise!) 53...47-36 54.9-4! 36x39/34/40 55.15-10! en met twee dammen wint wit door overmacht.

49...17-22 50.38-33! 27x38 51.33x42! 21-27

Ook 51...22-27 52.16-11 18-22 53.11-7 22-28 had verloren na de inlas 54.42-38! Een enkel voorbeeldje: 54...21-26 (op 54...28-33 kan zelfs al 55.24-20!! en 55.7-2 +) 55.7-2! 13-19 (want 55...28-33 enz. is helemaal kansloos) 56.24x13 27-31 57.13-9! 31x24 58.2x35! 28-33 59.9-3! 33-38 (of 59...26-31 60.3-25 met de dodelijke dreiging 61.35-40 +) 60.35-49! 38-42 61.49-21 +.

Na de tekstzet is het pleit nog veel sneller beslecht:

52.16-11 22-28 53.11-7

Zwart geeft het op. Hij heeft inderdaad geen greintje tegenspel meer.

Voorstel(letje) mijnerzijds: zullen we Wiersma-Van den Akker als 'De Parel van Zwartsluis' de geschiedenis in laten gaan?

Meer over